nieren en urineweg

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

Nieren en urineweg

Leerdoelen

Je kan benoemen wat de functie van de blaas is

Je kan de anatomie van de nieren benoemen

Je kan de fysiologie van de nieren benoemen

De juiste volgorde van het urinewegstelsel is...

A

Nieren - Blaas - Urineleider

B

Nieren - Urineleider - Blaas

C

Urineleider - Nieren - Blaas

D

Urineleider - Blaas - Nieren

Wat ligt bij de man om de urinebuis (urethra)

A

Blaas

B

Prostaat

C

Nefron

D

Ureter

Urineweg stelsel

bestaat uit de nieren (renes)

de urineleiders (ureter)

de blaas (de bladder)

de urinebuis (urethra)

De blaas

• De blaas is een natuurlijk, bolvormig reservoir waarin urine zich verzamelt tussen de urinelozingen in

• De blaas bevindt zich in het klein bekken, onder het buikvlies. Bij de vrouw voor de baarmoeder en vagina

• Staat met de nieren in verbinding met de urineleiders

De nieren

Rechter nier ligt lager dan de linker nier

Retroperiotoneaal (achter het buikvlies =peritoneum)

Urineleiders = ureter

Urinebuis = urethra

nier ligt in steunvet

Macroscopische bouw nier

Kapsel

Schors (cortex renalis)

Merg (Medulla Renalis)

Nierbekken (pyleum)

Functie nieren

Nieren filteren het bloed van afvalstoffen

-> aanmaken urine

Daaruit halen ze zo veel mogelijk water en voedingstoffen terug

• reguleren de elektrolyten

• zuur-base evenwicht

• Hormoonproductie (EPO -> rode bloedcellen), renine (voor reguleren RR en vit D (stevige botten)

Kapsel (capsula fibrosa)

• Dit is het stevige bindweefselvlies om de nier heen.

• Functie:

  • Beschermt de nier tegen beschadiging

  • Houdt de vorm van de nier in stand

  • Werkt als barrière tegen infecties

  • 
    

Schors (cortex ranalis)

Buitenste laag van de nier Bevat:

• Glomeruli

• Kapsel van Bowman

• Begin van de tubuli

Hier vindt filtratie van bloed plaat en wordt voorurine gevormd

Merg (Medulla renalis)

Binnenste deel van de nier. Bevat:

• Lis van Henle

• Verzamelbuizen

Terugresorptie van water en zouten:

• Concentreren van urine

• Hier wordt bepaald hoe geconcentreerd of verdund de urine wordt

Nierbekken

Trechtervormige ruimte in het midden van de nier

• Verzamelt de definitieve urine

• Voert urine af naar de ureter

Hier vindt géén filtratie meer plaats, alleen transport

Werking van de nieren

• Het filteren van je bloed gebeurt in het nefron

door de bijzondere bouw van de haarvaten (de glomerulus)wordt het bloedplasma onder hoge druk uit de bloedvaten geperst -> ULTRAFILTRATIE

• Uit de voorurine worden zoveel mogelijk water en voedingsstoffen terug gebracht naar het bloed -> resorptie

• Ureum en urinezuur blijven in de urine achter en worden met wat water opgevangen in de blaas en daarna uitgescheiden

Nefron: 1. filtert het bloed

1. neemt nuttige stoffen terug op

2. scheidt afvalstoffen uit

3. regelt vocht- en elektrolytenbalans

4. helpt bij zuur-base evenwicht -> ph waarde

De glomerus

Een netwerk van poreuze haarvaten (soort vergiet)

met een hoge druk en wordt het bloedplasma uit de haarvaten geperst

Dit wordt opgenomen als voorurine in het kapsel van bowman -> 170 liter -> plast maar 1,5 L uit

Lis van Henle

1. Lis van Henle = concentratie machine van de nier

2. Neergaand deel = laat water eruit

3. Opgaand deel = pompt zout eruit, water blijft binnen

4. Belangrijk voor urineconcentratie en vochtbalans

Werking nieren

Werking van de nieren!

• Wie weet nog wat de functie van de nieren was?

• Noem de lagen van de nier van buiten naar binnen en beschrijf kort de functie van elke laag

Normaal zorgen de nieren voor:

1. Uitscheiding van afvalstoffen (ureum, creatinine)

2. Regulatie van vochtbalans

3. Regulatie van elektrolyten (kalium, natrium)

4. Regulatie van zuur-base evenwicht

5. Bloeddrukregulatie (RAAS-systeem)

6. Aanmaak van erytropoëtine (voor Hb)

7. Activeren van vitamine D

Lagen van de nieren

1. Nierschors (cortex) – bevat de glomeruli, waar filtratie van bloed begint

2. Niermerg (medulla) – bevat de lis van henle en verazmelbuizen, belangrijk voor concentratie van urine

3. Nierbekken – opvang van urine voordat het naar de urineleider (ureter) gaat

Nierinsufficiëntie = Verminderde nierfunctie

minder werking nieren -> lichaam uit balans

Ontstaat snel (uren tot dagen)

Probleem in de doorbloeding

Bijvoorbeeld:

• Shock

• Uitdroging

• Hartfalen

• Te weinig bloed naar de nier → filtratie daalt

Acute nierinsufficiëntie

Symptomen acute nierinsufficiëntie

• Weinig urine (oligurie)

• Soms helemaal geen urine (anurie)

• Stijging creatinine

• Misselijkheid

• Verwardheid

• Vochtretentie

• Hyperkaliëmie (gevaarlijk!)

Chronische nierinsufficiëntie

Ontstaat langzaam (maanden tot jaren)

Irreversibel. De schade is blijvend

Meest voorkomende oorzaken:

• Diabetes mellitus

• Hypertensie

• Chronische nierziekten

Wat zie je in het bloed?

De filtratiecapaciteit (GFR Glomerular Filtration Rate,) daalt langzaam
Het lichaam probeert te compenseren → overbelasting van resterende nefronen → verdere achteruitgang

Gevolgen

Afvalstoffen stapelen zich op, vochtretentie, hyperkaliemie, anemie, botproblemen

→ Uremie (ophoping afvalstoffen in het bloed)
→ Misselijkheid
→ Jeuk (ophoping van afvalstoffen, verstoring van calcium/fosfaat, droge huid)
→ Vermoeidheid (anemie)

→ hartritmestoornissen (te hoog kalium)

→ hoge RR

→ metabole acidose (verzuring lichaam)

Uitwerken casus nieren Mw Koekwaus

te vinden op OO -> cursussen -> vth 1 & 2

VTH 1.6

Volgende week bloedgas