Kernbegrippen Maatschappijleer
H1.2
Kernbegrippen Maatschappijleer
H1.2
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat waarden en normen zijn en hiervan voorbeelden geven.
Je kunt de basiswaarden van de Nederlandse maatschappij benoemen.
Je kunt de begrippen belang, belangtegenstelling, macht, machtsmiddelen en sociale ongelijkheid uitleggen.
Wat weet je al over waarden en normen?
Kernbegrippen
Het vak maatschappijleer gebruikt kernbegrippen om de verschillen in de samenleving te begrijpen.
Het gaat om:
Waarden en normen
Belangen
Macht
Sociale ongelijkheid
Waarden en Normen
Waarden zijn principes die belangrijk zijn voor ons leven.
Voorbeelden van waarden zijn: eerlijkheid en vriendschap
Normen zijn regels over hoe jij en anderen zich moeten gedragen.
Waarden en normen
Waarde
Vriendschap
Norm
Een echte vriend laat je niet in de steek.
Waarde
Respect
Norm
Niet pesten
Waarde en normen
Sommige normen zijn opgenomen in wetten.
Bijvoorbeeld: je mag je telefoon niet gebruiken tijdens het fietsen.
Andere normen zijn ongeschreven regels.
Bijvoorbeeld: je laat geen boer tijdens het eten.
Waarden en normen
Waarden en normen
In de Nederlandse samenleving staan drie basiswaarden centraal:
Vrijheid
Je mag je mening geven, je mag de opleiding volgen die je wilt.
Gelijkwaardigheid
Alle inwoners van Nederland hebben dezelfde rechten.
Solidariteit
We houden rekening met elkaar en helpen elkaar als het nodig is.
Belangen
Een belang is het voordeel dat je ergens bij hebt.
Jouw belang is bijvoorbeeld een lesrooster zonder tussenuren, want dan ben je eerder uit.
Soms is er sprake van een belangentegenstelling: het belang van de één botst met het behang van de ander.
Bijvoorbeeld: de één wil graag goedkoop vliegen, de ander wil vliegen juist duurder maken omdat het milieuvervuilend is.
Macht
Macht is de mogelijkheid om het gedrag van anderen te beïnvloeden.
Je ouders hebben macht over jou: ze kunnen je verbieden om met vrienden op vakantie te gaan.
Ook de overheid heeft macht: zij maakt wetten en regels waar jij je aan moet houden.
De belangrijkste machtsmiddelen
Om macht te kunnen uitoefenen, heb je machtsmiddelen nodig: middelen waarmee je het gedrag van anderen kunt beïnvloeden.
De belangrijkste machtsmiddelen zijn:
functie of beroep
kennis en vaardigheden
aanzien of status
overtuigingskracht
De belangrijkste machtsmiddelen
en verder....
veel geld
het aantal mensen dat gezamenlijk iets wil
toegang tot de media
toegang tot invloedrijke personen of politici
het gebruik van geweld
Sociale Ongelijkheid
Sociale ongelijkheid betekent dat niet iedereen dezelfde kansen heeft in de samenleving.
Dit zie je bijvoorbeeld aan:
discriminatie op de arbeidsmarkt
de inkomensverschillen tussen een bankdirecteur en een schoonmaker
Vraag: Moet er een maximumsalaris worden ingesteld om sociale ongelijkheid tegen te gaan?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.