PAARSE VRIJDAG 2026: Nee is okee! - les voor po

• Film
• Burgerschap
• Basisschool
• Groep 4,5

Introductie

Dit is een les over de korte animatiefilm VOLCANO ISLAND. Lees eerst de instructie door. In deze korte animatiefilm wordt een jonge, vrouwelijke, oranje tijger achterna gezeten door een oudere, grotere, mannelijke, witte tijger. Terwijl de oranje tijger signalen geeft dat zij niets te maken wil hebben met de witte tijger, houdt hij niet op met haar achtervolgen. De geanimeerde korte film VOLCANO ISLAND stelt de vraag: is nee zeggen oké? In deze les kijken de leerlingen (een fragment uit) de korte animatiefilm VOLCANO ISLAND. Zij gaan het vervolgens hebben over grenzen aangeven en respecteren van anderen. Deze les is geschikt voor leerlingen uit groep 4 en 5 van het primair onderwijs. Deze filmles kwam tot stand i.s.m. COC Nederland. COC zet zich actief in voor een diverse en inclusieve samenleving. Zij verbinden de regenboogbeweging en komen op voor emancipatie, acceptatie en gelijke rechten voor alle lhbti+ personen. Bekijk de COC Kennisbieb voor meer lesmateriaal voor het PO, VO en MBO via: onderwijs.coc.nl/kennisbieb.

Instructies

Zie de bijlage voor een PDF-handleiding van deze les!

Thema’s:

• grenzen aangeven
• lhbtiqa+
• Paarse Vrijdag

Voor meer informatie, tips en lesmateriaal voor Paarse Vrijdag, ga naar de website van COC.

Leerdoelen:

Leerlingen werken in deze les aan de volgende leerdoelen:

• Leerlingen leren dat iedereen het recht heeft om grenzen aan te geven en “nee” te zeggen en dat grenzen per persoon en moment kunnen verschillen.
• Leerlingen oefenen met herkennen van verbale en non-verbale signalen dat iemand iets niet prettig vindt.
• Leerlingen stellen klassenregels op over grenzen aangeven en respecteren.

Benodigdheden:

• Digibord of scherm met toegang tot internet, zodat je de korte animatiefilm kunt bekijken en/of je naar de LessonUp-les kunt gaan.

Voorbereiding:

• Loop van tevoren al eens de LessonUp door en bekijk de animatiefilm Volcano Island en de gastleerkrachtvideo’s.
• Leg eventueel twee gekleurde vellen klaar voor iedere leerling.
• Download de docentenhandleiding en lees die door.

NB: Deze les bevat een (of meerdere) slide(s) met (een deel/delen van) de film Volcano Island.

Regie: Anna Katalin Lovrity / Productie: MOME / Internationale distributie: National Film Institute Hungary.

Het is niet toegestaan om de film of delen daarvan buiten de context van de les te vervaardigen of te distribueren.

Instructies

Lesbrief 'Nee is okee'.pdf

Regie: Anna Katalin Lovrity / Productie: MOME / Distributie: National Film Institute Hungary.

PO

groep

4-5

Deze les is ontwikkeld door COC.

Introductie film

Vertel de leerlingen dat zij het gaan hebben over grenzen aangeven en respecteren van anderen. Zij gaan hiervoor een (fragment uit de) korte animatiefilm Volcano Island kijken.

De les wordt begeleidt door gastleerkracht Ridder van Kooten. Er staan meerdere video's met hem in de les verwerkt. Iedere video dient als inleiding op de daaropvolgende slide(s).

In deze les ...

… leren jullie dat iedereen het recht heeft om grenzen aan te geven en “nee” te zeggen en dat grenzen per persoon en moment kunnen verschillen;

… oefenen jullie met herkennen van verbale en non-verbale signalen dat iemand iets niet prettig vindt;

… stellen jullie klassenregels op over grenzen aangeven en respecteren.

Introductie les + leerdoelen

Vertel dat de leerlingen in deze les...

… leren dat iedereen het recht heeft om grenzen aan te geven en “nee” te zeggen en dat grenzen per persoon en moment kunnen verschillen;

… oefenen met herkennen van verbale en non-verbale signalen dat iemand iets niet prettig vindt;

… klassenregels opstellen over grenzen aangeven en respecteren.

Gastleerkracht Ridder van Kooten - video 1

Bekijk de video.

In deze video introduceert Ridder van Kooten zichzelf en het onderwerp van de les: Nee is okee! Ridder vertelt dat jullie het vandaag gaan hebben over wat het betekent als iemand “nee” zegt. Een “nee” betekent niet dat jij niet leuk bent. Het betekent alleen dat die persoon op dat moment iets anders wil dan wat jij wil.

Ik speel op het schoolplein en iemand blijft mij heel lang kietelen.

<div>Ik vind het fijn om te knuffelen.</div>

Ik ben op een verjaardag en we gaan naar huis. Ik moet een knuffel of een kus geven aan een mevrouw die ik niet ken.

Als iemand mij aanraakt en ik zeg “stop, hou op”, vind ik het fijn als die ook meteen stopt.

Als ik alleen aan het spelen ben, vind ik het fijn als iemand eerst vraagt of die mee mag doen.

Stellingen

Bespreek de stellingen

● Vertel dat jullie een kort spel gaan spelen om te laten zien dat iedereen verschillend is en andere dingen prettig vindt.

● Maak de afspraak: “Iedereen mag kiezen waar die wil gaan staan. Je hoeft niets uit te leggen als je dat niet wilt. Als je wat wil vertellen mag dat ook. We lachen niemand uit en we reageren respectvol’’.

● Je kan het stellingenspel op verschillende manieren uitvoeren:

• Optie 1: Kinderen gaan links staan als rechts voor wel fijn.
• Optie 2: Kinderen houden een gekleurd vel omhoog, bijvoorbeeld rood voor niet fijn en groen voor wel fijn.

● Leg uit dat je situaties gaat opnoemen. Leerlingen mogen voor zichzelf bedenken of zij dat prettig vinden of niet prettig vinden. Er is geen goed of fout antwoord.

● Noem de onderstaande situaties op:

1. Ik speel op het schoolplein en iemand blijft mij heel lang kietelen.
2. Ik vind het fijn om te knuffelen.
3. Ik ben op een verjaardag en we gaan naar huis. Ik moet een knuffel of een kus geven aan een mevrouw die ik niet ken.
4. Als ik alleen aan het spelen ben, vind ik het fijn als iemand eerst vraagt of die mee mag doen.
5. Als iemand mij aanraakt en ik zeg “stop, hou op”, vind ik het fijn als die ook meteen stopt.

Gastleerkracht Ridder van Kooten - video 2

Bekijk de video.

In deze video introduceert Ridder van Kooten de film 'Volcano Island'. Ridder vraagt de leerlingen om goed op het gedrag van de oranje en de witte tijger te letten. Ook vraagt hij de leerlingen om tijdens het kijken te denken aan hoe zij zich zouden voelen als zij de oranje tijger zouden zijn. Hij licht nogmaals toe dat een "nee" belangrijk is en dat de leerlingen na de film dit gaan bespreken.

Volcano Island - film

Bekijk samen met je leerlingen het fragment uit de korte animatiefilm Volcano Island. Je kunt ook de hele film kijken, maar let erop dat het stuk tussen 5:40 en 6:30, waarin de oranje tijger achtervolgd wordt, te spannend kan zijn voor sommige kinderen.

TIP: Na afloop van de film kun je de leerlingen vragen om te gaan staan en hun armen, benen, handen en voeten los te schudden. Door hun lichaam even te bewegen, kunnen kinderen spanning loslaten en weer rustig worden.

Bekijk (het fragment uit) de film en bespreek deze na op de volgende slide.

Gastleerkracht Ridder van Kooten - video 3

Bekijk de video.

In deze video vertelt Ridder dat het okee is om even teleurgesteld te zijn als iemand nee tegen je zegt. Het belangrijkste is dat dit niet betekent dat je niet leuk bent of iets verkeerd hebt gedaan. Het is extra knap als iemand zegt wat die wil of niet wil. Het is namelijk een heel groot compliment als iemand eerlijk naar je is. Je kunt het beste iemand hiervoor bedanken en juist niet boos worden.

Nabespreking

<div><b>Lichaamstaal oranje tijger:</b></div><ul><li>De oranje tijger liep achteruit.</li><li>Daarna rende de oranje tijger zelfs hard weg.</li><li>De oranje tijger leek bang.</li><li>De oranje tijger was op zijn hoede.</li></ul>

• Hoe gedraagt de oranje tijger zich?
• Hoe voelt de oranje tijger zich, denk je?
• Wat zag je, waardoor je dat denkt?
• Wat doet de witte tijger?
• Luistert de witte tijger naar wat de oranje tijger wil?
• Hoe kon je zien dat de oranje tijger de witte tijger niet leuk vond?

Volcano Island - nabespreking (1/2)

Start de bespreking met de volgende vragen:

• Hoe gedraagt de oranje tijger zich?
• Hoe voelt de oranje tijger zich, denk je?
• Wat zag je, waardoor je dat denkt?
• Wat doet de witte tijger?
• Luistert de witte tijger naar wat de oranje tijger wil?
• Hoe kon je zien dat de oranje tijger de witte tijger niet leuk vond?

Benoem als leerkracht expliciet de lichaamstaal, zodat leerlingen deze signalen leren herkennen:

• De oranje tijger liep achteruit.
• Daarna rende de oranje tijger zelfs hard weg.
• De oranje tijger leek bang.
• De oranje tijger was op zijn hoede.

Leg uit dat de oranje tijger niet kon praten. Daarom was het belangrijk om goed te kijken naar de houding en gezichtsuitdrukking van de oranje tijger om te begrijpen wat de oranje tijger voelde.

Vertel vervolgens dat sommige mensen niet kunnen of durven zeggen wat ze willen. Anderen vinden het moeilijk om “nee” te zeggen. Daarom is het belangrijk om ook op andere dingen te letten als je wilt weten hoe iemand zich voelt.

Nabespreking

Hoe kun je zien dat iemand iets niet leuk vindt?

<ul><li>Iemand lacht niet.</li><li>Iemand wordt heel stil.</li><li>Iemand kijkt naar beneden.</li><li>Iemand trekt zich terug.</li><li>Iemand ziet er verlegen of onzeker uit.</li></ul>

<b>Misschien voelde je je:<br></b><ul><li>verdrietig, omdat je dacht dat iemand jou niet leuk of lief vond;</li><li>boos, omdat iets niet ging zoals jij wilde;</li><li>bang of onzeker, omdat je dacht dat je iets verkeerd had gedaan.</li></ul>

<ul><li>Is het jou ook weleens gebeurd dat iemand “nee” tegen je zei?</li><li>Hoe voelde dat voor jou?</li><li>Kun je bedenken waarom je je zo voelde?</li></ul>

Volcano Island - nabespreking (2/2)

Hoe kun je zien dat iemand iets niet leuk vindt?

• Iemand lacht niet.
• Iemand wordt heel stil.
• Iemand kijkt naar beneden.
• Iemand trekt zich terug.
• Iemand ziet er verlegen of onzeker uit.

Wat kun je doen als iemand het niet zegt, maar het erop lijkt dat die iets niet leuk vindt?

Leg uit dat een ‘nee’ belangrijk is, omdat iedereen zelf mag kiezen wat iemand wil. Net zoals jij soms “nee” wilt zeggen, mag iemand anders dat ook. Als we naar een “nee” luisteren, laten we zien dat we aardig zijn en rekening houden met elkaar. Zo zorgen we ervoor dat iedereen zich veilig en prettig voelt. Stel daarna de volgende vragen:

• Is het jou ook weleens gebeurd dat iemand “nee” tegen je zei?
• Hoe voelde dat voor jou?
• Kun je bedenken waarom je je zo voelde?

Bespreek de verschillende emoties die hierbij kunnen horen, zodat veel leerlingen zich erin kunnen herkennen. Misschien voelde je je:

• verdrietig, omdat je dacht dat iemand jou niet leuk of lief vond;
• boos, omdat iets niet ging zoals jij wilde;
• bang of onzeker, omdat je dacht dat je iets verkeerd had gedaan.

Afsluiting

Regels

<div><b>Regel 1</b> Als je iets met iemand wil doen, dan is het lief om dat eerst te vragen.</div><div><b>Regel 2</b> Als iemand “nee” zegt, zeg je: “Dank je wel dat je het zegt.”</div><div><b>Regel 3</b> Als iemand geen “nee” zegt, maar ook geen “ja”, let je extra goed op.</div><div><b>Regel 4</b> Als je eerst “ja” zei, maar later toch “nee” wilt zeggen, dan mag dat altijd.</div>

Afsluiting

Bekijk de video waarin Ridder de les afsluit en herhaalt wat de leerlingen hebben geleerd. Hij benadrukt nogmaals dat een nee echt okee is, en dat dit alleen betekent dat een ander gewoon iets anders wilt. We houden dus altijd vriendelijk rekening met elkaar door goed te luisteren naar de wensen van een ander. Hij herhaalt daarom vier belangrijke afspraken/regels die de leerlingen met elkaar hebben gemaakt in deze les.

Probeer deze in jullie klasregels mee te nemen, zodat de allerlaatste video een goede samenvatting vormt.

De regels zijn:

• Regel 1 Als je iets met iemand wil doen, dan is het lief om dat eerst te vragen.
• Regel 2 Als iemand “nee” zegt, zeg je: “Dank je wel dat je het zegt.”
• Regel 3 Als iemand geen “nee” zegt, maar ook geen “ja”, let je extra goed op.
• Regel 4 Als je eerst “ja” zei, maar later toch “nee” wilt zeggen, dan mag dat altijd.

Zet dit op een groot vel papier.

Hoeveel sterren geef jij deze les?

☆☆☆☆☆

Waardeer de les

We horen graag hoe jij en je leerlingen de les hebben ervaren! Je kunt je waardering en/of feedback via het volgende formulier achterlaten: https://form.jotform.com/243443472669061.