SMART-doelen & Covey in 4V
SMART-doelen & Covey in 4V
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan één persoonlijk SMART-doel voor 4V formuleren en daar één concrete gewoonte of actie aan koppelen voor de komende week.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord past voor jou bij een goed doel?
Gebruik dit als korte activatie na het lesdoel. Verwachte woorden: duidelijk, haalbaar, planning, cijfers, motivatie, deadline, concreet.
Een wens is nog geen plan
Ik wil dit jaar betere cijfers halen klinkt logisch, maar zegt nog weinig.
Een bruikbaar doel maakt duidelijk:
wat je wilt bereiken
voor welk vak of onderdeel
wanneer je dat wilt zien
hoe je merkt dat het lukt
Open hier met de stelling uit de handleiding. Laat nog niet uitleggen wat SMART precies is; het doel is eerst het verschil laten voelen tussen een wens en een werkbaar doel.
Van vaag naar concreet
Een doel wordt sterker als het niet alleen positief klinkt, maar ook uitvoerbaar en controleerbaar is.
Hoe concreter het doel, hoe makkelijker je kunt bepalen wat je vandaag of deze week moet doen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat maakt een doel SMART?
Een SMART-doel is:
Specifiek – duidelijk en afgebakend
Meetbaar – zichtbaar of telbaar
Acceptabel – passend bij jou en je situatie
Realistisch – haalbaar met tijd en middelen
Tijdgebonden – gekoppeld aan een moment of deadline
Houd dit compact. De handleiding geeft expliciet aan: niet de letters uitgebreid overschrijven, maar ze gebruiken om doelen te testen.
SMART maakt een doel bruikbaar
SMART helpt om van een wens een werkbaar plan te maken.
Een vaag doel motiveert soms even, maar stuurt je gedrag nauwelijks. Een SMART-doel laat zien:
waar je naartoe werkt
hoe je voortgang controleert
welke acties daarbij passen
Gebruik hier de overgangstekst: een doel kan goed klinken, maar nog te vaag zijn; SMART helpt om van een wens een werkbaar plan te maken.
Is dit al een goed doel: 'Ik wil dit jaar betere cijfers halen'?
Ja
Bijna
Nog niet
Deze slide heeft geen instructies
Van wens naar SMART
Een SMART-doel is specifiek en meetbaar. Het is ook tijdgebonden, zodat je weet wanneer je controleert of het lukt.
Controleer of leerlingen de kernwoorden koppelen aan bruikbaarheid van een doel, niet alleen aan losse definities.
Drie doelen onder de loep
Vergelijk deze drie formuleringen:
Ik wil beter worden in Engels.
Ik wil gemiddeld een 7 staan.
Ik wil voor wiskunde van 5,4 naar minimaal 6,5 na de volgende toetsweek. Ik oefen elke dinsdag en donderdag 30 minuten en vraag hulp bij twee moeilijke onderdelen.
Niet elk doel is even sterk uitgewerkt.
Deze slide heeft geen instructies
Wat ontbreekt nog?
Nog te vaag
Ik wil beter worden in Engels.
niet specifiek genoeg
niet meetbaar
geen deadline
Verbetering:
Ik wil na de eerste toetsweek minimaal een 6,5 staan voor Engels door twee keer per week 20 minuten woordjes te oefenen.
Ik wil gemiddeld een 7 staan.
weinig specifiek
onduidelijk voor welke vakken
geen duidelijk controlemoment
Verbetering:
Ik wil aan het einde van periode 1 gemiddeld minimaal een 7 staan en elke vrijdag mijn cijfers controleren.
Al sterker, maar nog onvolledig
Deze slide heeft geen instructies
Een sterk SMART-doel
Ik wil voor wiskunde van 5,4 naar minimaal 6,5 na de volgende toetsweek. Ik oefen elke dinsdag en donderdag 30 minuten en vraag hulp bij twee moeilijke onderdelen.
Waarom dit sterk is:
één duidelijk vak
begin- en eindpunt zijn meetbaar
er is een deadline
er staan concrete acties bij
Voor sterke leerlingen kun je hier verdiepen: laat eventueel nog toevoegen met wie ze hun voortgang bespreken of wanneer ze tussentijds evalueren.
Welk doel is het meest SMART uitgewerkt?
Beter worden in Engels
Gemiddeld een 7 staan
Van 5,4 naar 6,5 voor wiskunde
Meer tijd aan school besteden
Het juiste antwoord is het doel met vak, beginpunt, eindpunt, deadline en acties. De andere opties missen specificiteit, meetbaarheid of tijd.
Wat mist nog aan: 'Ik wil gemiddeld een 7 staan'?
Bespreek dat een sterker doel meestal één vak of knelpunt kiest, een meetpunt toevoegt en een controlemoment of actie noemt.
Je eigen doel kiezen
Begin klein en concreet.
Kies liever:
één vak of één knelpunt
een doel dat je echt belangrijk vindt
een doel dat deze periode zichtbaar wordt
Bij vastlopen: stuur leerlingen weg van 'mijn hele schooljaar' en naar één vak of één gewoonte. Benadruk dat het doel niet perfect hoeft te zijn, maar bruikbaar genoeg om te testen.
Van doel naar gedrag
Een doel op papier is stap één.
Of het lukt, hangt af van gedrag:
wat je doet als het druk wordt
hoe je reageert op tegenslag
welke keuze je maakt op gewone schooldagen
Daar sluit Covey op aan.
Gebruik de brugtekst: een goed doel op papier is stap één; de vraag is welk gedrag helpt om het vol te houden als het druk wordt.
Covey in drie richtingen
De gewoonten van Covey kun je grofweg zien in drie richtingen:
jezelf sturen
goed samenwerken met anderen
goed voor jezelf zorgen
Zo koppel je gedrag aan een doel.
Verwijs naar de boom/driedeling uit de handleiding. Houd de uitleg heel kort; dit is alleen de kapstok voor de keuzes die volgen.
Gewoonten die vaak helpen
In deze les staan vooral deze gewoonten centraal:
Wees proactief
Belangrijke zaken eerst
Eerst begrijpen, dan begrepen worden
Creëer synergie
Houd de zaag scherp
De kernvraag is steeds: welk gedrag helpt jouw doel vooruit?
Deze slide heeft geen instructies
Casus 1 en 2
Situatie:
vrijdag heb je een wiskundetoets
je staat een 5,4
vrienden vragen of je gaat gamen
Passende gewoonte:
Belangrijke zaken eerst
Slimme reactie:
ruimte maken voor leren vóór ontspanning
Vrijdag toets, vrienden willen gamen
Je snapt natuurkunde niet
Situatie:
je denkt: de docent legt slecht uit
Passende gewoonten:
Wees proactief
of Creëer synergie
Slimme reactie:
zelf hulp organiseren, vragen stellen, samen werken
Benadruk dat er niet altijd maar één goed antwoord is. Meerdere gewoonten kunnen passen als de onderbouwing sterk is.
Casus 3 en 4
Situatie:
je denkt: ze zeuren altijd
Passende gewoonte:
Eerst begrijpen, dan begrepen worden
Slimme reactie:
eerst luisteren naar hun zorg, daarna je eigen punt maken
Je ouders vragen naar je cijfers
Situatie:
na school, werk en sport ben je uitgeput
Passende gewoonte:
Houd de zaag scherp
Slimme reactie:
herstel serieus nemen en een haalbaar ritme kiezen
Je plant elke avond leren
Maak duidelijk dat goed voor jezelf zorgen geen uitstelgedrag hoeft te zijn. Herstel kan juist helpen om een doel vol te houden.
Welke Covey-gewoonte past het best bij prioriteiten kiezen?
Creëer synergie
Belangrijke zaken eerst
Houd de zaag scherp
Eerst begrijpen
Toetst of leerlingen de gewoonte koppelen aan gedrag: eerst doen wat nodig is, daarna pas ontspanning of bijzaken.
Kies gedrag dat helpt
Als je vrijdag een toets hebt en vrienden willen gamen, past belangrijke zaken eerst het best. Als je uitgeput bent na school, werk en sport, past houd de zaag scherp beter, omdat herstel je helpt het vol te houden.
Laat leerlingen kort uitleggen waarom beide gewoonten in verschillende situaties helpend zijn.
Een gewoonte kiezen die past
Niet elke gewoonte past even goed bij elk doel.
Koppelen werkt zo:
doel: wat wil ik bereiken?
gewoonte: welk gedrag helpt daarbij?
eerste actie: wat ga ik deze week echt doen?
Zo wordt een doel uitvoerbaar.
Deze slide heeft geen instructies
Maak je eerste actie concreet
Een goede eerste actie is precies.
Denk aan:
wanneer
wat
hoeveel lang
met wie
Niet: ik ga beter plannen.
Wel: maandag om 16.00 uur plan ik drie leermomenten in mijn planner.
Gebruik hier letterlijk het voorbeeld uit de handleiding. Dit helpt om vage formuleringen snel concreet te maken.
Van wens naar weekactie
Een bruikbare formulering heeft drie delen:
Mijn SMART-doel is ...
De gewoonte die mij helpt is ...
Vanaf deze week ga ik ...
Daarmee verbind je doel, gedrag en eerste stap.
Dit is het eindproduct van de les. Verwijs naar het planningsboekje op pagina 8-9 als plek waar dit wordt vastgelegd.
Welke eerste actie maakt een doel echt uitvoerbaar?
Goede antwoorden noemen een concrete actie met wanneer, wat, hoe lang/hoe vaak en eventueel met wie. Laat vage antwoorden aanscherpen.
Van doel naar weekactie
Een bruikbare formulering heeft drie delen: mijn SMART-doel is ..., de helpende gewoonte is ..., en vanaf deze week ga ik actie ondernemen.
De laatste blanco is bewust één kernwoord; bespreek daarna dat leerlingen die actie zelf concreet moeten invullen.
Wat uit deze les helpt jou het meest om echt te starten?
Reflectie zonder goed/fout. Laat leerlingen benoemen welke stap voor hen het meest bruikbaar was: SMART aanscherpen, gewoonte kiezen of weekactie maken.
Welk onderdeel vond je het lastigst vandaag?
Reflectie zonder goed/fout. Stimuleer eerlijke antwoorden; mogelijke thema’s: concreet maken, kiezen van één vak, realistisch plannen, gedrag volhouden.
Eén woord: wat neem je mee uit deze les?
Gebruik de woordwolk als snelle afsluiting vóór de woordenlijst. Mogelijke opbrengst: concreet, planning, actie, gewoonte, deadline, focus.
Woordenlijst
SMART-doel - een doel dat specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden is
specifiek - duidelijk en afgebakend geformuleerd
meetbaar - zo beschreven dat je kunt controleren of het lukt
acceptabel - passend bij wat jij wilt en kunt dragen
realistisch - haalbaar binnen jouw situatie en mogelijkheden
tijdgebonden - gekoppeld aan een duidelijke periode of deadline
gewoonte - terugkerend gedrag dat helpt of juist belemmert
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst
proactief - zelf initiatief nemen in plaats van afwachten
belangrijke zaken eerst - prioriteit geven aan wat echt nodig is
eerst begrijpen, dan begrepen worden - eerst luisteren en daarna je eigen standpunt geven
creëer synergie - samenwerken zodat je samen verder komt dan alleen
houd de zaag scherp - zorgen voor herstel, balans en energie
eerste actie - de concrete stap die je deze week echt uitvoert
voortgang - hoe ver je bent en of je doel dichterbij komt
Deze slide heeft geen instructies