VWO_5.2_Ontwikkeling van de verzorgingsstaat.pptx

• newEditor
• Maatschappijleer
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Bij binnenkomst

Tekstboek blz. 212

Werkboek blz. 157

Evert heeft niet zo veel geld en nadat hij is aangereden moet hij geopereerd worden. In welk land is Evert het meeste de sigaar?

A

Nederland

B

Duitsland

C

Denemarken

D

Verenigde Staten

In welk type verzorgingsstaat betaal je weinig belasting?

A

Liberale verzorgingsstaat

B

Corporatistische verzorgingsstaat

C

Sociaaldemocratische verzorgingsstaat

D

Answer D

5.2 Het begin van de verzorgingsstaat

• In de 19e eeuw was Nederland volledig gebaseerd op het vrijemarktprincipe. (Liberale verzorgingsstaat)

Nachtwakersstaat: Staat waarin de overheid zich vooral beperkt tot het handhaven van de openbare orde.

Keerzijde van de vrijemarkteconomie

• De lonen waren laag.

• Mensen moesten vaak 16 uur per dag werken.

• Er werd op zaterdag ook gewerkt.

• Kinderen werkten vanaf jonge leeftijd al mee.

5.2 Opbouw van de verzorgingsstaat

Vakbonden: Organisaties die de gezamenlijke en individuele belangen van werknemers behartigen.

• hogere lonen, kortere werkdagen, betere arbeidsomstandigheden en verbod op kinderarbeid.

Opbouw van de verzorgingsstaat

• Vanaf de 20e eeuw ontstond een groeiende behoefte aan collectieve goederen en diensten.

  • Goede scholing;

  • Een wegennet;

  • Waterleidingen en een elektriciteitsnetwerk;

  • Riolering en vuilnisophaaldiensten.

Wat is de rol van vakbonden?

A

Beheren van pensioenfondsen

B

Verhogen van belastingtarieven

C

Onderhandelen over cao's

D

Behartigen van werknemersbelangen

Wie vertegenwoordigen vakbonden?

A

Overheid

B

Werkgevers

C

Werknemers

D

Leden van de vakbond

5.2 De eerste sociale wetten

Vanaf de 2e helft van de 19e eeuw

• De armenwet (1854)

• Het Kinderwetje van Van Houten (1874)

• De Leerplicht (1901)

Uitbouw van de verzorgingsstaat

• Na WOII werd Nederland corporatistisch

• De positie van werknemers verbeterde door nieuwe wetten.

  • De AOW

  • De Bijstandwet

  • De Arbowet

Paradox van de verzorgingsstaat

Hoe groter het succes van de verzorgingsstaat hoe meer druk er op de financiering ligt.

Mensen nemen de verzorgingsstaat voor lief.

5.2 Problemen in de verzorgingsstaat

• Vergrijzing: Wanneer het aandeel van de ouderen in de totale bevolking toeneemt.

• Ontgroening: Wanneer het aandeel van de jongeren in de totale bevolking afneemt.

Gevolgen

• Stijgende kosten voor de AOW en de zorg.

• Te weinig arbeidskrachten om de zorg uit te voeren.

• Spanningen tussen generaties.

Offfffff...... AOW- leeftijd verhogen!!

Wat is vergrijzing?

A

Aandeel ouderen neemt af in bevolking

B

Aandeel jongeren neemt toe in bevolking

C

Geen verandering in bevolking

D

Aandeel ouderen neemt toe in bevolking

Wat is een gevolg van vergrijzing?

A

Minder kosten voor AOW en zorg

B

Stijgende kosten voor AOW en zorg

C

Meer arbeidskrachten beschikbaar

D

Geen gevolgen voor de zorg

Wat is een probleem door ontgroening?

A

Overvloed aan arbeidskrachten voor zorg

B

Te weinig arbeidskrachten voor zorg

C

Geen invloed op arbeidsmarkt

D

Teveel jongeren in de zorg

5.2 Participatiesamenleving

• 2013: De regering van Rutte II komt met het plan voor een participatiesamenleving. Minder voorzieningen van de overheid en een groter beroep op zelfredzaamheid van burgers.

  • Mantelzorg: Hulp die vanuit de directe omgeving door familie, buren en vrienden aan iemand wordt gegeven.

Politieke visies

• Liberalen: Verzorgingsstaat alleen voor hen bedoeld die het niet op eigen kracht redden. (Sociaal vangnet)

• Sociaaldemocraten: Voor ruimere voorzieningen voor mensen in een kwetsbare positie.

• Christendemocraten: Pleiten voor een grote rol van het maatschappelijk middenveld.

Mantelzorg past het beste bij...

A

Liberale verzorgingsstaat

B

corporatistische verzorgingsstaat

C

sociaaldemocratische verzorgingsstaat

Zelfstandig werken

Maken: Vraag 2, 6, 7, 8, 10

Werkboek: Bladzijde 157 t/m 160 (par. 5.2)

Tekstboek: Bladzijde 204 t/m 215. (Par. 5.2)

Eerste 5 minuten werken in stilte!

Daarna… praten mag, maar op fluistertoon. Het blijft dus rustig in het lokaal!

Klaar?

• Werken aan een ander vak.

• Een klasgenoot helpen.
  (Mits rustig en ook echt aan het werk)

• In rust wat doen voor jezelf.
  (Overleg even met de docent wat je wilt gaan doen)

Controle

• Vraag 2: Waarom is een verzorgingsstaat niet mogelijk in een volledige vrijemarkteconomie?