Les 4 AFP 2025 periode 6 bacteriële infecties

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

bacteriële infecties, Learnbeat 2.1.C

Leerdoel

Aan het einde van deze les kun je:

• Je kunt oorzaken, verschijnselen, diagnostiek, behandeling en voorzorgsmaatregelen noemen bij tuberculose.

• Je kunt verschillende ziekten noemen die veroorzaakt worden door hemolytische streptokokken groep A en daarbij verschijnselen, diagnostiek, behandeling en voorzorgsmaatregelen noemen.

• Je kunt oorzaken, verschijnselen, diagnostiek, behandeling en voorzorgsmaatregelen noemen bij meningitis.

Wat is een kenmerk van a-pathogene organismen?

A

Ze zijn altijd gevaarlijk

B

Ze zijn zeer resistent tegen antibiotica

C

Ze veroorzaken geen infecties

D

Ze zijn altijd aanwezig

welke 4 groepen micro-organismen zijn er?

Wat is het verschil tussen residente en transiënte flora?

Noem de vijf Latijnse benamingen voor tekenen van infectie

Wat zijn bacteriële infectieziekten?

Wat zijn bacteriële infectieziekten?

• Bacteriële infecties worden veroorzaakt door bacteriën en kunnen ernstige, soms dodelijke ziekten veroorzaken.

• Antibiotica bieden behandeling, maar resistentie blijft een uitdaging.

De geschiedenis van bacteriële ziekten

Voor de komst van antibiotica stierven veel mensen aan ziekten als tuberculose, tyfus en pest. Hygiëne en preventie zijn nog steeds essentieel.

Resistentie tegen antibiotica

Door overmatig gebruik van antibiotica worden sommige bacteriën resistent, wat behandeling moeilijker maakt en infectiepreventie belangrijker.

Wat weet je al over tuberculose ?

Tuberculose: overzicht

• Tuberculose is wereldwijd een veelvoorkomende infectieziekte, vooral in arme landen en grote steden.

• Toename in Nederland door immigratie en internationaal verkeer

• Het wordt veroorzaakt door de Mycobacterium tuberculosis.

TBC

• Incubatietijd 4 tot 12 weken, soms langer

• Long, bot en niertuberculose. (long meest voorkomend)

• Alleen besmettelijk bij open tuberculose (aerosol) -> isolatie

• Latente tuberculose: sluimerend beloop, kan bij minder weerstand weer de kop opsteken

• Zelf bij succesvolle behandeling kan TBC naar tientallen jaren weer opleven, soms in een ander orgaan

Oorzaken en verschijnselen tuberculose

Artsen zonder Grenzen

• Armoede

• verminderde weerstand

• slechte hygiëne

• dichtbevolkte gebieden

• gebrekkige bestrijding

• Langzame ontwikkeling

• hoesten

• koorts

• gewichtsverlies

• nachtzweten

Oorzaken

Verschijnselen

TBC veroorzaakt ontstekingen in het lichaam, vooral in de longen. Niet iedereen wordt er ziek van en ruimt je lichaam het zelf op.

Diagnostiek tuberculose

Mantoux-test (huidprik) en röntgenfoto (X-thorax) worden gebruikt om tuberculose op te sporen.

In de vloeistof zit een dood eiwit van de tuberculosebacterie.

Behandeling en voorzorg tuberculose

• Langdurige antibioticakuur (minimaal 6 maanden)

• Isolatie bij open tuberculose

• FFP2-maskers

• contactonderzoek in de zorginstelling.

Groep A-streptokokken

Veel bacteriën heten streptokok, de meeste zijn ongevaarlijk.

Hemolytische streptokokken groep A kunnen wel gevaarlijk zijn!

Hemolytische streptokokken groep A veroorzaken ziektes als:

1. keelontsteking

2. wondroos (erysipelas)

3. kraamvrouwenkoorts

4. roodvonk (scarlatina)

Ziekten door groep A-streptokokken

Ernstige keelpijn, koorts, slikproblemen.

Kan gevolgd worden door:

• acuut gewrichtsreuma (ontsteking van grote gewrichten)

• acute glomerulonefritis (ontsteking van nierlichaampjes)

• sepsis lenta (ontsteking van de binnenbekleding van het hart en de hartkleppen)

Koorts na bevalling of huidinfectie.

Kan snel ernstig verlopen, behandeling met antibiotica noodzakelijk.

Keelontsteking(faryngitis) & complicaties

Kraamvrouwenkoorts & wondroos (erysipelas of cellulitis)

Diagnostiek en behandeling streptokokken

Uitstrijkje voor bacteriekweek. Behandeling met antibiotica. Handhygiëne en isolatiemaatregelen zijn belangrijk.

Roodvonk

Roodvonk begint met koorts, keelpijn en later rode huiduitslag.

Veroorzaakt door groep A-streptokokken. Belangrijk: tijdige antibioticabehandeling.

Klachten roodvonk

• Roodvonk begint met hoge koorts, braken, hoofdpijn en keelpijn.

• Daarna komen er meestal felrode vlekjes op het lichaam. Er zijn geen vlekjes bij de neus of mond.

• De huid met de vlekjes ziet eruit als rood kippenvel en voelt aan als schuurpapier.

• Ook op de tong komen felrode puntjes, dit heet ook wel frambozentong.

• Na een paar dagen begint de huid te vervellen, vooral aan de vingers en tenen.

De klachten duren meestal zeven tot tien dagen.

Roodvonk is erg besmettelijk en heeft ernstige complicaties, zoals ernstige ontsteking aan de nieren, acuut gewrichtsreuma en een ontsteking van het hart.

Tijdige herkenning en een antibioticabehandeling belangrijk.

Voorzorgsmaatregelen streptokokken

Handhygiëne, beschermende kleding, zorgverleners werken niet met klachten. Isolatie tot 24 uur na start antibiotica.

Leg uit wat meningitis is

Wat is meningitis?

Meningitis is een ontsteking van de hersenvliezen, meestal veroorzaakt door bacteriën zoals meningokok, maar ook soms door een virus.

Symptomen van meningitis

Hoge koorts, hevige hoofdpijn, nekstijfheid, braken, puntvormige huidbloedinkjes (petechiën), verwardheid.

Pathogenen bij meningitis

Meningokokken, pneumokokken, Haemophilus influenzae.

Virale oorzaken

Verschillende virussen, meestal mildere klachten dan bacteriële vorm.

Bacteriële oorzaken

Diagnostiek en behandeling meningitis

Snelle medische hulp vereist. Lumbaalpunctie voor diagnose. Antibiotica bij bacteriële oorzaak, isolatie tot 24 uur na start behandeling (AB).

Preventie tegen meningitis

Vaccinaties tegen meningokokken en Haemophilus influenzae. Goede hygiëne en vroegtijdig herkennen van symptomen.

Overzicht voorzorgsmaatregelen

- Handhygiëne - Isolatie bij besmettelijke vormen - Alertheid op symptomen - Vaccinatie (indien beschikbaar) - Beschermende kleding

Belangrijkste leerpunten

Herken symptomen snel, volg hygiënemaatregelen strikt op, en weet welke acties je moet ondernemen bij verdenking van een infectie.

Stelling 1

Stelling 1: Hygiëne is nu minder belangrijk dan vroeger, omdat we tegenwoordig goede antibiotica hebben.

Slide titel

ONJUIST

Antwoord: Hygiëne en infectiepreventie zijn tegenwoordig minstens zo belangrijk als vroeger, vóór de ontdekking van antibiotica. Veel soorten bacteriën blijken namelijk in staat zich aan te passen aan veelgebruikte antibiotica en zijn resistent geworden. Bovendien werken antibiotica alleen tegen bacteriën, niet tegen andere micro-organismen. Goede handhygiëne blijft dus essentieel om verspreiding van infecties te voorkomen.

Stelling 2

Stelling 2: Als zorgverlener met keelpijn mag je gewoon werken, zolang je maar je handen goed wast.

ONJUIST

Antwoord: Als verzorgende met een ontstoken keel mag je nooit zonder voorzorgsmaatregelen gaan werken met zorgvragers. Je moet dit melden aan je leidinggevende en nagaan welke regels er gelden in de zorginstelling. Zorgverleners met een onbehandelde keelontsteking mogen geen contact hebben met zorgvragers, medische hulpmiddelen en voedingsmiddelen tot duidelijk is welke oorzaak de ontsteking heeft. Bij een keelontsteking door hemolytische streptokokken mag je pas 24 uur na het starten van de antibioticakuur weer werken. Deze regels beschermen zowel jou als de kwetsbare zorgvragers.

Stelling 3

Stelling 3: Tuberculose is een ziekte uit het verleden en komt in Nederland niet meer voor.

Slide titel

ONJUIST

Antwoord: Het aantal met tuberculose besmette mensen neemt ook in Nederland toe. Dit komt door een toename van internationaal verkeer (zakenlieden, toeristen en mensen die in het buitenland werken en de ziekte meebrengen) en immigratie van personen uit landen waar tuberculose heerst. Wereldwijd sterven jaarlijks nog steeds miljoenen mensen aan tuberculose. Na een periode waarin de ziekte op zijn retour leek, stijgt het aantal besmette mensen weer.

Stelling 4

Stelling 4: Een zorgvrager met een bacteriële hersenvliesontsteking moet direct geïsoleerd worden, ook al is de diagnose nog niet 100% zeker.

JUIST

Antwoord: Een zorgvrager die verdacht wordt van bacteriële meningitis moet direct aerogeen verzorgd worden vanwege het ernstige en besmettelijke karakter van de ziekte. Meningokokken meningitis is zeer besmettelijk en vereist onmiddellijke medische behandeling. Zonder behandeling is het risico dat de zorgvrager in coma raakt of overlijdt zeer groot. Hoe eerder de diagnose wordt gesteld en de behandeling begint, hoe gunstiger de prognose. De isolatie duurt tot 24 uur na de start van de antibioticatherapie. Pas dan is het besmettingsgevaar voor anderen geweken.

Stelling 5

Stelling 5: Iemand die zelf geen klachten heeft, kan geen bacteriën overdragen op anderen.

Slide titel

ONJUIST

Antwoord: De meningokok en de Haemophilus influenzae voelen zich vooral thuis in de neus-keelholte van mensen en kunnen daar lange tijd blijven zonder ooit ziekte te veroorzaken. De meeste mensen die deze bacteriën bij zich dragen, merken daar meestal niets van. Ondertussen kunnen zij wel zonder het te beseffen anderen besmetten via de lucht of via contact. Zodra de bacteriën een kwetsbaar persoon bereiken, kunnen zij ineens voor grote problemen zorgen. Dit wordt ook wel dragerschap genoemd.

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.