v1E - H5.3 & H5.4

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 1

Welkom v1E

25-03-2026

Wat gaan we doen?

• Check in

• Leerdoelen

• Uitleg H5.3

• Pauze

• Uitleg H5.4

• Leerdoelen opdracht / PO

• Afsluiting

Check in

Roze = vorige les

Groen = twee lessen geleden

Blauw = meer dan twee lessen geleden

Leerdoelen

Aan het einde van de les kunnen de leerlingen:

• Uitleggen om welke drie redenen kloosters belangrijk waren

• Beschrijven hoe en waarom vorsten en geestelijken samenwerkten

• Beschrijven hoe het christendom werd verspreid

• Uitleggen hoe de islam ontstond en zich verspreidde

• Voorbeelden geven van de cultuur van de Arabieren in de Middeleeuwen

H5.3: De verspreiding van het christendom

Het ontstaan van kloosters

• Bestuur in veel steden: Romeinen --> bisschoppen

• Kerk --> meer politieke macht

• Sommige christenen willen zich afzonderen

• Klooster

• Mannen: monniken & vrouwen: non

Het ontstaan van kloosters (2)

• Aantal dingen beloven:

1. Leven in armoede

2. Leven in kuisheid

3. Gehoorzaam naar hoofd van klooster: abt (man) of abdis (vrouw)

• Veel bidden

• Missen: gebeden en gezang

Het leven in een klooster

• Belangrijke taak: mensen helpen

• Zieken verzorgen

• Boeken kopiëren

• Boeken overschrijven van belangrijke christelijke denkers

• Eenvoudig leven --> meer rijkdom --> grote domeinen

Het leven in een klooster (2)

• Geestelijken: iemand in dienst van de kerk (paus, bisschop, priester)

• Leken: een (gewone) gelovige die geen geestelijke is

• Leven verschilde weinig

Een monnik aan het werk.

Bekijk de bron

(2) 1 Op de bron zie je een monnik die aan het werk is.

• Leg uit hoe je zeker kan weten dat hier een monnik aan het werk is. Gebruik een beeldelement

De bekering van Clovis

• Monniken belangrijke rol in verspreiding

• Niet alle Germanen christelijk

• 496: Frankische koning Clovis laat zich dopen

• Meer steun

• Bisschoppen hielpen met besturen

• Koning regeert namens God

• Missionarissen: iemand die het geloof verspreidt

''De koning liet veel geestdrift voor zijn nieuwe geloof zien. Hij bouwde een prachtige kerk in Parijs waar hij en Clothilde (de vrouw van Clovis) later werden begraven. Geloof, religie en rechtvaardigheid werden door hem in alle dagen van zijn leven nagejaagd. Sommige Franken bleven heidenen en zagen prins Ragnachairus als hun leider, maar hij werd door Clovis ter dood gebracht. Daardoor werden al de Franken bekeerd tot het christendom.''

Naar: Fragment uit een verslag over de bekering van Clovis (496)

Lees de bron

(2) 2 De bron gaat over de bekering van Clovis.

• Leg uit dat het voor de kerk zeer voordelig was om een koning te bekeren tot het christendom

Kerk en staat

• Nederland: bestuur en godsdienst gescheiden

• Regering bemoeit zich niet met het geloof

• Vrijheid van godsdienst

• Leiders van kerk, moskee, synagoog en tempel --> geen rol in bestuur

• Veel gezag, door respect --> paus

De bekering van heel Europa

• Friezen en Saksen --> geen kennis van christendom

• Eigen goden

• Missionarissen proberen hun te bekeren

• Willibrord: vertellen en kerken bouwen

• Bonifatius probeert het opnieuw --> in 754 vermoord

• Martelaar: iemand die sterft voor zijn geloof of er veel offers voor brengt

• Friezen, Saksen --> Noormannen

5 minuten pauze

H5.4: Een nieuw geloof - de islam

Een nieuwe godsdienst

• Verhalen over het leven van Mohammed ruim een eeuw later opgeschreven

• Weinig zeker

• 622: Mohammed moet uit Mekka vluchten --> Medina

• Begin islamitische jaartelling

Een nieuwe godsdienst (2)

• Medina --> Mekka

• Jihad: heilige oorlog van de moslims

• Stad veroveren

• Arabisch Schiereiland --> veel Arabische stammen

• Mohammed veroverde ze

• 632: Meeste Arabische stammen zijn bekeerd

De Arabische veroveringen

• Na de dood van Mohammed gingen veroveringen nog sneller

• Dit kwam door verschillende oorzaken:

1. Goed getraind in snelle verrassingsaanvallen

2. Ze vochten fanatiek (buit + plek in paradijs)

3. Tegenstanders waren verzwakt (weinig tegenstand)

Arabische veroveringen (2)

• Kalief: titel van opvolgers van Mohammed, hoofd van de islamitische gemeenschap

• Binnen 25 jaar --> hele Midden-Oosten veroverd

• Daarna Noord-Afrika --> 711: Spanje

• 732: Slag bij Poitiers

• Moslimleger verslagen door Karel Martel

''Voor het ontstaan van de islam bestond de Arabische wereld uit verschillende stammen die allemaal hun eigen goden hadden en vaak met elkaar in oorlog waren. De islam bracht veel eenheid in de Arabische wereld. De verschillende stammen vereerden nu allemaal dezelfde god en konden zich gaan richten op gebieden buiten het Arabisch Schiereiland.''

Naar: Tekst over de Arabische wereld

Lees de bron

(1) 3 De bron is een tekst over de Arabische wereld.

• Welke reden geeft de bron voor de snelle verspreiding van de islam?

Mensen bekeren zich tot de islam

• Veroverde gebieden bekeerden mensen zich

• Joden en christenen mochten hun geloof houden

• Geen vervolging --> niet dezelfde rechten

• Kerken en synagogen houden --> geen nieuwe bouwen

• Speciale belasting

• Ook verspreiding door handelaren

Kalief Haroen ar-Rashid

• Veroveringen --> veel contact met andere culturen

• Kennis over geneeskunde, wiskunde, sterrenkunde, geografie

• Hoogtepunt onder kalief Haroen ar-Rashid

• Bagdad hoofdstad

• Goed opgeleide ambtenaren voor bestuur

Keuze

• Verder werken aan het PO: de Romeinse Krant

• Beginnen aan de leerdoelenpresentatie --> alle leerdoelen H4 en H5 uitgewerkt in een presentatie

Afsluiting

• Volgende week:

Herhaling H4 + H5 (extra uitleg + spel)

• Huiswerk:

H5.3: 4, 7 & 10 blz 120 t/m 123

H5.4: 3, 6 & 7 blz 125 t/m 127