Software: meer dan alleen code

• newEditor
• ICT
• MBO
• Studiejaar 1

Software: meer dan alleen code

Wat weet jij al over invloed van software?

Leerdoelen

Aan het einde van de les kun je uitleggen dat software keuzes bevat, ethische gevolgen benoemen, motiveren waarom een softwarekeuze wel of niet goed is, en reflecteren op de rol van de ontwikkelaar.

Stel jezelf deze vraag:

Wat weet jij al over invloed van software?

Software is objectief

Sta op bij EENS, ONEENS of TWIJFEL. Geef kort aan waarom je dit vindt.

Waarom denken mensen dat software neutraal is?

Elke keuze bij het bouwen beïnvloedt de uitkomst.

Veelvoorkomende opvatting

Maar in werkelijkheid

Software voert alleen uit wat je invoert.

Mini-verhaal: het algoritme

Een gemeente gebruikt een algoritme om fraudesignalen te detecteren. Is dit slim? Is het eerlijk? Wie is verantwoordelijk als het misgaat?

Wat doet software hier?

De software maakt keuzes op basis van postcode, inkomen en gezinssituatie. Deze keuzen beïnvloeden mensen.

Eerste stelling

Als de software werkt zoals bedoeld, is de ontwikkelaar niet verantwoordelijk.

Wie is verantwoordelijk?

Is het de ontwikkelaar, de manager, de gebruiker of iemand anders? Discussieer kort in de groep.

Tweede stelling

Een algoritme discrimineert niet, mensen doen dat.

Bias in algoritmes

Hoe trainen we algoritmes? Welke rol spelen data en voorbeelden bij het ontstaan van vooroordelen?

Derde stelling

Privacy is minder belangrijk dan veiligheid.

Voorbeelden

Cameratoezicht, logging, monitoring op school of werk. Wat zijn de gevolgen?

Vierde stelling

Het is oké als software beslissingen neemt over mensen, zolang het maar sneller gaat.

Denk aan voorbeelden

Leningen, sollicitaties, schooladvies, toeslagen. Wat zijn de risico's?

Kleine groepsopdracht: moreel dilemma

Werk in groepjes aan het volgende dilemma: bouw jij functies in de webshop die de verkoop beïnvloeden, ook als het legaal is?

Dilemma in de praktijk

Bijna op = sneller bestellen. Prijs verhogen na interesse. Wie profiteert, wie niet? Bespreek in je groep.

Resultaten delen

Laat als groep kort horen wat je gekozen hebt en waarom.

Reflectie

Wat is één bewuste keuze die jij als ontwikkelaar moet maken?

Persoonlijke grens

Bij welke software zeg jij: "Dit ga ik niet bouwen"?

Schrijf of deel je antwoord kort.

Code is nooit alleen code

Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.

Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.

Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.