overzicht in Cultuur van het moderne en Massacultuur

• newEditor
• Kunst
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Cultuur van het moderne & massacultuur in de 20e eeuw

Inhoud

• Expressionisme: persoonlijk beleefde emotie als uitgangspunt van de kunst

• Rationalisme: rationele verstandelijke benadering van de kunst

• Kunst als boodschap: kunst is een manifest, vorm van verzet of propaganda

• Kunst als amusement: overgang van het moderne naar de massacultuur van de 20e eeuw

• Sterren en idolen: opkomst en invloed van sterren en idolen

  • Identificeren met idool en mythevorming

• Subculturen en engagement: groepen binnen een cultuur

• Multicultureel: invloed andere culturen op westerse cultuur

• Kunst of Kitsch: post-modernisme en vervaging onderscheid tussen hoge en lage kunst

• multidisciplinair

Cultuur van het Moderne

Massacultuur in de 20e eeuw

Hoeveel weet je al van dit onderwerp af?

Bouwkunst

Cultuur van het Moderne

Bijna geen bouwstijlen die volledig expressionistisch zijn

• Veel decoraties en details

• Antroposofie: organische vormen die geïnspireerd zijn door de natuur

• Amsterdamse school: fantasievol en socialistisch ideaal

Expressionisme

Rationalisme

• Geen ornamenten en decoratie

• Form follows function

• Skeletbouw met glas

• Bauhaus Nederland: de Stijl van Rietveld

Bauhaus

Looshuis - Adolf Loos

Goetheanum - Rudolf Steiner

De Dageraad - Michel de Klerk en Piet Kramer

Cultuur van het Moderne

• Futurisme: radicale protestbeweging: geen traditie is heilig

  • Inspiratie voor Bauhaus

  • Nooit in de praktijk

• Classicistische bouwkunst onder dictators

  • <- Regimes meer legitimiteit en status geven

Kunst als boodschap

Kunst als amusement

• Amerikanen

• Decoratie: kleuren, lijnen en geometrische patronen

• Invloeden: Bauhaus, kubisme, futurisme en jugendstil

Massacultuur

• Goede architectuur zal de woonomgeving verbeteren (engagement)

• Hoort niet een bepaalde stroming bij

  • De goedkope Internationale stijl na WW 2

• Meer aandacht voor natuur en duurzaamheid

Subcultuur en engagement

Kunst of kitsch

Le Corbusier

Beek in stad

• Modernisme: functioneel en zakelijk, geen overbodige versieringen en ornamenten (sober functionalisme)

• Woongenot verbeteren + economisch motief

• Eclectisch = vormen uit alle stijlen worden vrijelijk door elkaar gebruikt

Portland Public Service Building

Sainsbury Wing, National Gallery, London

Tot welke stroming behoort dit bouwkunst

A

Expressionisme

B

Art Deco

C

Bauhaus

D

Classicisme

Beeldende kunst

Massacultuur

Expressionisme

• Vanuit het gevoel, niet de waarneming

• Voorstellingen zijn onrealistisch, maar wel herkenbaar

• Nadruk op bonte kleuren

• Aanpak: "eerst doen en dan denken " met directe en eenvoudige technieken

• Negatief (angsten) en positief (oerdrift) expressionisme

• Primitivisme: inspiratie voor kunst uit niet-westerse volken

Rationalisme

Kunst als boodschap

• Kenmerk: zoektocht naar essentie

• Kubisme: object vanuit meerdere standpunten

• Constructivisten: constructie als techniek en abstractie als vorm

• Suprematisme: het enige doel is de kunst zelf

• Nederland: zoeken naar een beeldtal die universeel toepasbaar is (de Stijl)

• Futurisme: dynamiek van de nieuwe maatschappij weergeven

• Dada: met antikunst afzetten tegen de heersende klasse, readymades

• Pittura metafisica (vreemde perspectieven en licht-donker contrasten) inspireert de surrealisten

• Rusland, Duitsland, Italië: tegen abstracte kunst, voorstander propagandistische kunst

Cultuur van het Moderne

Sterren en idolen

• Abstract expressionisme: action painters en colorfield

• Popart: vergroting van producten uit de consumptiemaatschappij

  • Gevolg door hyperrealisme

• Inpakkunstenaars: Christo en Jeanne-Claude

• Performance art: de kunstenaar, het publiek en de acties zijn onderdeel van de kunst

Subculturen en engagement

• Engagement: straatkunst dat heel zichtbaar is

• Aandacht voor maatschappelijke problemen, zoals de consumptiemaatschappij

• Graffitie neo-expressionisme: direct, spontaan en geabstraheerd

Multicultureel

• Ai Wei Wei: kunst gecombineerd met activisme, installatie en conceptuele kunst

• Cultuurrelativisme: de ene cultuur is niet beter dan de ander

• Autobiografische kunst gebaseerd op eigen ervaring, zoals apartheid

Cultuur van het Moderne

Kunst of Kitsch

• Shock art: verontrustende en shockerende beelden

  • Motief: zelfvoldane en hypocriete mens wakker schudden (taboes doorbreken)

  • Damien Hirst

• Commerciële kant: kunst is een beleggingsobject

Multidisciplinair

• Internetkunst met computerprogramma's en voor iedereen en altijd bezichtbaar

• Vragen over ethiek door AI + NFT's

• Videokunst en videoclips

Dit kunstwerk is een voorbeeld van...

A

Engagement

B

Conceptuele kunst

C

Abstract expressionisme

D

Hyperrealisme

Dans & theater

Cultuur van het Moderne

• Drukt emotie uit

• Ieder kledingstuk en beweging mag

• Geen improvisatie

• Gelijkwaardige rol mannen en vrouwen

Expressionisme

Martha Graham

Romantisch ballet

Les Ballets Russes

Rationalisme

• Dans als wetenschap

• Constructivisme = acteurs zijn inwisselbare pionnen met voorgeschreven bewegingen acteren

• Method acting: de acteur moet de rol 'zijn' en die zo realistisch mogelijk afbeelden

Cultuur van het Moderne

• Dada: cabaret tegen gevestigde orde

• Futuristen: komische variété zonder regels met

• Episch theater: toeschouwer wordt niet meegesleept in de voorstelling

Kunst als boodschap

Kunst als amusement

• Cake Walk en Tapdansen door zwarte Amerikanen

• Revue in West-Europa populair: vorm van amusement theater: zang, dans, cabaret, goochelen

Cabaret

Episch theater

Massacultuur

• Jeugdcultuur: musicals, Aktie Tomaat en Dance Gangs

• Cabaret ging voortaan taboes doorbreken

Subculturen en engagement

Multicultureel

• Fusion -> werelddans, zoals salsa

• Théâtre du Soleil: acrobatische en expressionistische dansen

  • Inspiratie uit verschillende culturen

Multidisciplinair

• Musical: totaalconcept, muziek, zang en dans wisselen elkaar af

  • Verfilmd

• Locatietheater, niet persé op een podium

• Van te voren op genomen video's

Wat komt niet voort uit de cultuur van zwarte Amerikanen?

A

Tapdansen

B

Method acting

C

Cake walk

Film, fotografie & tv

Expressionisme

Cultuur van het moderne

Rationalisme

• Close-up, flashback, speciale effecten

• Zichtbare en onzichtbare montage

• Koelesjov effect: beelden die niks met elkaar te maken hebben toch aan elkaar koppelen

• Veel donkere en nacht scènes

• Licht-donkercontrast, bizarre camerastandpunten

• Over-acteren

Close up

Over-acting

Expressionistische film

Koelesjov effect

Cultuur van het moderne

kunst als boodschap

kunst als amusement

• Dada: losse beelden van bewegende machines zonder spreken

• Surrealisme: choquerende films -> geen succes

• Film + animatie een propaganda middel

• Kleuren- en geluidsfilm -> bioscoop populairder

• Slapstick: genre met fysieke, platte grappen

  • Vermaak en maatschappelijke problemen

• Eerste animatiefilms met stopmotion

Surrealisme

Propaganda

Dada

Massacultuur

Sterren en idolen

Subculturen en engagement

• Fotografie: bijdragen Imago en status van een ster + beroemd worden van sterren fotografie

• Anton Corbijn: zwart-wit foto's van sterren

• Cindy Sherman: geënsceneerde fotografie + mannelijke blik

• Films en documentaires over sterren

• Films een manier om kritiek te uiten op maatschappelijke problemen

• Nouvelle vague (Fr) en neorealisme (Italië)

• Stripverhalen -> animatieseries

• Internettrends & memes: komen en gaan

Cultuur van het moderne

Multicultureel

Japan

• Kurosawa: stereotypen en goed vs kwaad

• Anime: Japanse tekenfilms met onrealistische tekeningen

China: Martial arts

India: Hindicinema (soort musicals)

Kunst of kitsch

Multidisciplinair

• Soap: serie met een cliffhanger

• Thriller: spannend, kijker meer info dan personages

• Romcom: film over 2 mensen die aan het einde van een film een relatie krijgen

• Vierde wand doorbreken (knipogen naar de camera)

• Genres

  • Filmgenres voor een kleiner publiek

  • Animatiefilms ontwikkelt door CGI

  • Dogma breekt filmregels

    • Geen technologie

  
  

  Filmtechniek

  • Script -> scènes -> storyboard

  • Montage: Hollywood (realisme) of Russisch

  • Aristotelische dramastructuur: verschillende fases

Welk begrip is op deze afbeelding van toepassing?

A

Overacteren

B

Special effects

C

Animatiefilm

D

Close up

Muziek

Cultuur van het moderne

Expressionisme

• Gekwelde expressionistische muziek

  • Geen muzikale thema's

  • Innerlijke conflicten en emoties

  • Niet 'prettig in het gehoor'

  • Dissonanten: alle tonen even belangrijk

• Vitalistische expressionistische muziek

  • Emoties woede en levensvreugde

  • Soms volksmuziek als inspiratiebron

  • Aggressieve klanken

Kunst als boodschap

Kunst en amusement

• Erik Satie: verwerpt de regels van het conservatorium en maakt muziek die voorloopt op seriële muziek

• Dada: assemblage (verzameling klanken, zoals een collage)

• Futuristen: niet-bestaande instrumenten

• Blues: onzuivere noten, zingen over ellende delen van hun leven

• Ragtime en jazz: swingend ritme met ongelijke melodie zwarte muziek

Massacultuur

• Elvis Presley: verbindt rock-'n-roll en rhythm-and-blues

• Beatles: klassieke structuur van een pop song

• Micheal Jackson: beroemde popster die videoclips bij zijn nummers uitbrengt

• Cancelcultuur: idolen verantwoordelijk houden voor hun gedrag

• Rock-'n-roll: jongeren verzetten tegen hun ouders

• Psychedelische rock: populair bij hippies

• Soul, punk, grunge: politiek getinte muziek

  • Soul, Europa: popmuziek

• Disco: solo dansen

• Hiphop: muziek met rap over maatschappelijke problemen

• R&B: hiphop, maar dan gladdere zang

• House en dance: elektronische dansmuziek

Sterren en idolen

Subculturen en engagement

• Glamrock door David Bowie: glamour + rock

• Nederland: levenslied en smartlap (emotioneel) populair

• Postmodern: mengvorm tussen kunstmuziek, popmuziek en volksmuziek

• Leidmotief: steeds zelfde melodieën voor een personage

• Symfonische en popmuziek in films

• Fusion: verschillende muziekstijlen vermengen -> wereldmuziek

• Cross-over: combineren culturen (immigranten)

• Landen maken eigen popmuziek

  • Kpop

Massacultuur

Multicultureel

Kunst of Kitsch

Multidisciplinair

Disco was vernieuwend omdat...

A

je in een groep danst

B

je solo danst

C

verschillende muziekstijlen werden samengevoegd

D

het multicultureel is

Mode

Sterren en idolen

• Opkomst van internationaal beroemde ontwerpers

  • Coco Chanel: oudste modehuis + little black dress

  • Christian Dior: new look, luxe kleding naar WW 2

• Haute Couture: door modeketens vertaald naar draagbare en betaalbare kleding

Subculturen en engagement

• 1960: spijkerbroeken wordt een symbool voor de rebelse jeugd en dagelijkse kleding

• Mod Look: kleurrijke kledingstijl die tegen de sobere stijl van de vorige generaties ingaan

• Minirok en hotpants voor jonge, hippe meiden

• Opkomst streatwear en sustainable kleding

Design

Rationalisme

Bauhaus domineert

• Vormgeving van nieuwe, voor iedereen beschikbare voorwerpen

• Less is more

• Nieuwe en industrieel verwerkbaar materiaal

• Nederland: Rietveld belangrijk

Multicultureel

• Modeontwerp Alaïa: kleding die vormen van het vrouwelijke lichaam volgt

• Japanse wijk Harajuku: uitbundige modestijl die zich afzet tegen uniformiteit (Lolita)

Art-decodesign

• Strakke en eenvoudige vormgeving

• Decoratieve, veelkleurige en functionerende en vernieuwende stijl

• Populair: Amerika jaren 1930

Kunst en amusement