H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
De koloniale relatie Indonesië - Nederland
Geschiedenis
Klas 3M
LES 1
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
De koloniale relatie Indonesië - Nederland
Geschiedenis
Klas 3M
LES 1
Het gaat slecht met de Republiek
Begin 1800 gaat het slecht met de Republiek
Nederland hoorde bij Frankrijk
Engeland had handelsschepen verwoest
Engeland had Java ingenomen
Nederland moest meebetalen aan oorlogen Napoleon
Nederland zat nog met grote schulden van de VOC
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het gaat slecht met de Republiek
Vanaf 1815
Nederland een eigen staat
Krijgt Java terug van Engeland
Het gebied in Indië krijgt de naam Nederlands-Indië
Maar nog steeds geen winst:
Handelsvloot was verouderd
Concurreren met Engeland was onmogelijk
Indische vorsten komen in opstand
Gevolg: Java-oorlog die 5 jaar duurde
Prins Diponegoro voert 5 jaar oorlog met Nederland. Hier wordt hij gevangen genomen
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
1830: invoering Cultuurstelsel
Boeren met genoeg grond:
1/5 deel van de grond gebruiken om cultuurproducten te produceren voor de Nederlanders. Dit in ruil voor plantloon.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
1830: invoering Cultuurstelsel
Boeren met genoeg grond:
1/5 deel van de grond gebruiken om cultuurproducten te produceren voor de Nederlanders. Dit in ruil voor plantloon.
Boeren met geen of te weinig grond:
Zij moesten herendiensten doen voor de Nederlanders. 66 dagen per jaar vrijwilligers werk doen!
op het land werken
spoorweg of kanaal aanleggen
8 werken in de bouw
Indische vorsten en dorpshoofden:
Zij gaven de burgers de opdrachten, verdeelden het werk en zorgden ervoor dat de producten aan de Nederlanders werd geleverd. In ruil mochten ze een deel van de producten voor zichzelf houden.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
1830: invoering Cultuurstelsel
Boeren met genoeg grond:
1/5 deel van de grond gebruiken om cultuurproducten te produceren voor de Nederlanders. Dit in ruil voor plantloon.
Boeren met geen of te weinig grond:
Zij moesten herendiensten doen voor de Nederlanders. 66 dagen per jaar vrijwilligers werk doen!
op het land werken
spoorweg of kanaal aanleggen
8 werken in de bouw
Indische vorsten en dorpshoofden:
Zij gaven de burgers de opdrachten, verdeelden het werk en zorgden ervoor dat de producten aan de Nederlanders werd geleverd. In ruil mochten ze een deel van de producten voor zichzelf houden.
Nederlandse bestuurders:
Zij hielden toezicht, deden administratie en regelden het transport. Ook zij mochten een deel zelf houden.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Gevolgen van het Cultuurstelsel
Voor Nederland:
De exportproducten werden in Nederland duur verkocht.
Het geld kwam in de schatkist
Geld werd gebruikt voor modernisering van Nederland
spoorwegen
bruggen
viaducten
scheepsbouw
textielindustrie
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Gevolgen van het Cultuurstelsel
Voor Nederlands-Indië:
Positief
Boeren kregen plantloon, waarmee ze producten konden kopen.
Zo veranderde Java van ruilhandel in een geldeconomie.
Fabrieken werden gebouwd
Nieuwe landbouwgronden werden ontgonnen
Wegennet werd verbeterd
Irrigatie van landbouwgrond werd verbeterd
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Gevolgen van het Cultuurstelsel
Voor Nederlands-Indië:
Negatief
Verschil arm-rijk werd steeds groter
Regenten lieten meer dan 1/5 van de grond bebouwen, zodat ze nog meer konden verdienen
Boeren kregen er onvruchtbare grond voor terug
Herendiensten waren vaak veel meer dan 66 dagen
Weinig tijd voor het verbouwen van eigen voedsel
Tot leidde tot hongersnood
En dat op een van de meest vruchtbare eilanden ter wereld!
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Denken, delen, uitwisselen
Stel, een Javaanse boer heeft een groot stuk land. Volgens de regels van het Cultuurstelsel moet hij een vijfde deel van zijn grond gebruiken voor koffie (voor de Nederlanders). In de tekst staat echter dat regenten vaak méér eisten.
Vraag: Leg uit welk direct gevolg dit had voor de voedselvoorraad van de familie van deze boer. Gebruik in je antwoord het begrip vruchtbare grond.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Denken, delen, uitwisselen
Stel, een Javaanse boer heeft een groot stuk land. Volgens de regels van het Cultuurstelsel moet hij een vijfde deel van zijn grond gebruiken voor koffie (voor de Nederlanders). In de tekst staat echter dat regenten vaak méér eisten.
Vraag: Leg uit welk direct gevolg dit had voor de voedselvoorraad van de familie van deze boer. Gebruik in je antwoord het begrip vruchtbare grond.
Antwoord
De leerling moet toepassen dat de beste grond naar exportproducten ging, waardoor er minder én minder vruchtbare grond overbleef voor eigen rijstbouw (voedsel), wat leidde tot hongersnood.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
De koloniale relatie Indonesië - Nederland
Geschiedenis
Klas 3M
LES 3
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Zelfstandig werken
Wat
Vul het schematisch overzicht in, gebruik je boek!
Succesvol als
opdracht klaar is
Met wie
Zelfstandig
Tijd
10 minuten
Hulp
Boek→ docent
Eerder klaar
minute
second
Ga verder met H2 opdr 14, 15, 16, 17, 18
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
1854
Nederland heeft dan 3 miljoen inwoners
Nederlands-Indië heeft er dan 30 miljoen.
Toch weten wij de baas te zijn en te blijven in dit gebied. Dit doen we door het duale bestuursstelsel.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Johannes van Heutz
Gouverneur-Generaal Nederlands-Indië
Het duale bestuursstelsel
Johannes van Heutz
Gouverneur-Generaal Nederlands-Indië
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
Johannes van Heutz
Gouverneur-Generaal Nederlands-Indië
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
Johannes van Heutz
Gouverneur-Generaal Nederlands-Indië
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
Johannes van Heutz
Gouverneur-Generaal Nederlands-Indië
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
Johannes van Heutz
Gouverneur-Generaal Nederlands-Indië
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
Raden Adipati Aria Achmad Djajadiningrat
Regent Bantam (west-Java)
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het duale bestuursstelsel
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Raden Adipati Aria Achmad Djajadiningrat
Regent Bantam (west-Java)
Het duale bestuursstelsel
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Raden Adipati Aria Achmad Djajadiningrat
Regent Bantam (west-Java)
Het duale bestuursstelsel
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Raden Adipati Aria Achmad Djajadiningrat
Regent Bantam (west-Java)
Kritiek op het cultuurstelsel
Critici zeiden dat Nederlandse overheid alleen maar bezig was met winst maken. Keken niet om naar arme Javaanse bevolking
Liberale regering had kritiek op uitbuiting:
zij waren tegen dwangarbeid en wilden een economie van vrije arbeid
Tegenstand vanuit het volk kwam door het boek Max Havelaar van Multatuli.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870
Het cultuurstelsel werd aangepast
Door alle kritiek werd het cultuurstelsel aangepast:
Regenten en vorsten mochten geen extra inkomsten houden
Het aantal herendiensten werd verminderd
Nederlandse ambtenaren moesten de bevolking beschermen tegen uitbuiting door de regenten
In 1870 werd het cultuurstelsel afgeschaft.
H2 Van verlies naar winst: 1800-1870