Onderwijsroutes in Nederland na de ISK

• newEditor

Onderwijsroutes in Nederland na de ISK

Open met het idee dat er niet één vaste route is na de ISK. Benadruk dat leerlingen kunnen doorstromen op verschillende niveaus en dat taalontwikkeling daarbij vaak een belangrijke rol speelt.

Lesdoel

Ik kan uitleggen welke onderwijsroutes in Nederland mogelijk zijn na de ISK, van het voortgezet onderwijs tot en met de universiteit.

Welke schoolroutes in Nederland ken je al?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als vmbo, mbo, havo, vwo, hbo of universiteit.

Na de ISK: hoe werkt de doorstroom?

Na de ISK stroom je door naar een opleiding die past bij:

• je leeftijd

• je taalniveau Nederlands

• je schoolervaring en diploma's

• wat je al goed kunt in verschillende vakken

De route is dus niet voor iedereen hetzelfde.

ISK staat voor Internationale Schakelklas. Leg uit dat de ISK bedoeld is als voorbereiding op vervolgonderwijs in Nederland, vooral voor nieuwkomers die Nederlands leren.

Wie beslist over de volgende stap?

De keuze voor een vervolgroute gebeurt meestal samen met:

• de leerling

• ouders of verzorgers

• docenten van de ISK

• de school voor vervolgonderwijs

• soms een decaan of begeleider

Benadruk dat het om een advies en plaatsing gaat op basis van meerdere gegevens, niet alleen om één toets of één gesprek.

Waar wordt naar gekeken?

Bij doorstroom kijkt een school vaak naar een combinatie van factoren:

• niveau van Nederlands

• resultaten voor vakken zoals rekenen of wiskunde

• zelfstandigheid en studiehouding

• eerdere schooljaren in het land van herkomst

• leeftijd en kans op succes in een route

Noem dat bewijs uit eerdere schoolloopbanen soms moeilijk vergelijkbaar is. Daardoor is observatie in de ISK extra belangrijk.

Er zijn meerdere routes

Na de ISK zijn er grofweg drie richtingen:

• voortgezet onderwijs: vmbo, havo of vwo

• middelbaar beroepsonderwijs: mbo

• hoger onderwijs: hbo of universiteit, meestal via een eerder diploma

Welke route past, hangt af van je startpunt.

Deze slide zet de grote structuur neer. Werk vanaf hier van onderbouw/voortgezet naar vervolgonderwijs, zodat leerlingen het systeem als een routekaart gaan zien.

Waar kijkt een school na de ISK meestal niet alleen naar?

A

Één toets

B

Taalniveau

C

Schoolervaring

D

Studiehouding

De kern van dit blok is dat doorstroom afhangt van een combinatie van factoren en overleg met meerdere mensen, niet van één enkel moment.

Doorstroom na de ISK

Na de ISK stroom je door naar een opleiding die past bij je leeftijd, je taalniveau en je schoolervaring. De keuze gebeurt meestal samen met de leerling, ouders en docenten. De route is dus niet voor iedereen hetzelfde.

ISK

taalniveau

docenten

universiteit

stage

studenten

beroep

Alle begrippen komen letterlijk uit de vorige slides terug.

Route 1: voortgezet onderwijs

Veel leerlingen gaan na de ISK eerst naar het voortgezet onderwijs.

Daar volgen zij onderwijs op een niveau dat past bij hun mogelijkheden en taalontwikkeling.

Vmbo, havo en vwo

De bekendste niveaus in het voortgezet onderwijs zijn:

• vmbo: meer praktijkgericht en voorbereiding op mbo

• havo: algemeen vormend en voorbereiding op hbo

• vwo: theoretischer en voorbereiding op universiteit

Niet elke leerling start direct op het hoogste mogelijke niveau.

Leg kort uit dat op- en afstroom mogelijk is. Vermijd te veel detail over alle leerwegen binnen het vmbo; dat komt later.

Het vmbo in grote lijnen

Binnen het vmbo zijn verschillende leerwegen.

• meer praktisch of meer theoretisch

• vaak met aandacht voor beroep en vervolgopleiding

• meestal doorstroom naar mbo

Voor veel ISK-leerlingen is dit een passende eerste stap in Nederland.

Je hoeft de vmbo-leerwegen niet allemaal uit te werken als de tijd beperkt is. Het hoofdpunt is: vmbo kent variatie en leidt meestal naar mbo.

Havo en vwo

Havo en vwo vragen vaak:

• sterke taalvaardigheid in het Nederlands

• veel zelfstandigheid

• goede basis in theoretische vakken

Na havo is de gewone route naar hbo.

Na vwo is de gewone route naar universiteit.

Benadruk dat 'gewone route' niet betekent dat andere routes onmogelijk zijn; het gaat om de meest gebruikelijke doorstroom.

Soms is extra tijd nodig

Niet elke leerling kan direct zonder extra steun doorstromen.

Soms is er behoefte aan:

• extra Nederlands

• kleinere stappen in niveau

• een school met meer begeleiding

• tijd om aan Nederlandse schoolgewoonten te wennen

Doorstroom is dus vaak een proces.

Maak hier ruimte voor herkenning: taalontwikkeling loopt vaak nog door nadat een leerling de ISK verlaat.

Welke route past meestal bij vmbo?

A

Universiteit

B

Mbo

C

Hbo

D

ISK

Controleert of leerlingen de hoofdroute vmbo → mbo herkennen.

Welke route lijkt jou het meest theoretisch?

1

vmbo

2

havo

3

vwo

4

extra steun

Waarom kan extra tijd na de ISK nodig zijn?

Bespreek antwoorden als: extra Nederlands, kleinere stappen in niveau, meer begeleiding, wennen aan schoolgewoonten. Meerdere antwoorden zijn mogelijk.

Route 2: mbo

Het mbo is middelbaar beroepsonderwijs.

Je leert er voor een beroep en combineert theorie vaak met praktijk.

Verduidelijk dat mbo een grote en belangrijke route is in Nederland, niet een 'lagere' route maar een beroepsgerichte vervolgroute met veel mogelijkheden.

Wat leer je op het mbo?

Op het mbo werk je toe naar een diploma in een beroepsrichting, bijvoorbeeld:

• techniek

• zorg

• handel

• ICT

• horeca

De opleiding is meestal duidelijk verbonden aan werk in de praktijk.

Mbo-niveaus

Het mbo heeft vier niveaus:

• niveau 1: entreeopleiding

• niveau 2: basisberoepsopleiding

• niveau 3: vakopleiding

• niveau 4: middenkaderopleiding of specialistenopleiding

Hoe hoger het niveau, hoe meer zelfstandigheid en theorie meestal nodig zijn.

Als relevant kun je noemen dat plaatsing in een mbo-niveau afhangt van vooropleiding, taalniveau en soms toelatingseisen van de opleiding.

Twee manieren van leren in het mbo

In het mbo bestaan vaak twee vormen:

• bol: vooral leren op school, met stage

• bbl: werken en leren tegelijk

Welke vorm past, hangt af van de opleiding en van de leerling.

Noem eventueel voluit: beroepsopleidende leerweg en beroepsbegeleidende leerweg. Voor leerlingen is de afkorting vaak al nuttig genoeg.

Van mbo verder leren

Een mbo-route kan doorlopen naar hoger onderwijs:

• mbo niveau 4 → doorstroom naar hbo

• soms eerst werkervaring, daarna verder leren

Het mbo is dus niet alleen een eindpunt, maar kan ook een tussenstap zijn.

Benadruk de opstroommogelijkheid. Dit helpt leerlingen zien dat routes in Nederland vaak gestapeld kunnen worden.

Welk mbo-niveau geeft vaak toegang tot het hbo?

A

Niveau 2

B

Niveau 1

C

Niveau 4

D

Niveau 3

Veel leerlingen verwarren de mbo-niveaus; hier staat de doorstroomfunctie van niveau 4 centraal.

Mbo samengevat

Op het mbo leer je voor een beroep. Het heeft vier niveaus. Bij bol leer je vooral op school met stage, en bij bbl werk en leer je tegelijk. Met mbo niveau 4 kun je vaak doorstromen naar het hbo.

mbo

bol

bbl

vwo

vmbo

universiteit

havo

Let op dat leerlingen bol en bbl goed uit elkaar houden.

Route 3: hbo

Het hbo is hoger beroepsonderwijs.

Je leert er op een hoger niveau dan in het mbo, met veel aandacht voor toepassing in een beroep.

Leg desnoods uit dat hbo meestal wordt gevolgd aan een hogeschool.

Hoe kom je op het hbo?

Veelvoorkomende routes naar het hbo zijn:

• havo-diploma

• mbo niveau 4-diploma

• soms andere routes of extra toelating

Voor succes op het hbo zijn taalvaardigheid, plannen en zelfstandig werken belangrijk.

Houd het algemeen: toelating kan verschillen per opleiding. De hoofdlijn is dat havo en mbo-4 de bekendste instroomroutes zijn.

Wat past bij het hbo?

Het hbo past vaak bij leerlingen die:

• graag praktijk en theorie combineren

• beroepsgericht willen studeren

• zelfstandig kunnen werken

• willen doorgroeien vanuit havo of mbo

Stages en projecten spelen vaak een belangrijke rol.

Van hbo naar verder studeren

Na het hbo kun je verschillende kanten op:

• gaan werken in een beroep

• een vervolgstudie doen

• soms doorstromen naar de universiteit via een schakel- of premastertraject

Ook hier geldt: de route hoeft niet te stoppen bij één diploma.

Noem dat de precieze voorwaarden per opleiding verschillen. Het begrip 'schakeltraject' is belangrijker dan de details.

Welke vooropleiding geeft vaak direct toegang tot het hbo?

A

Vmbo

B

Havo

C

ISK

D

Vwo

Vwo kan ook naar hbo, maar in de slide staat havo als veelvoorkomende directe route naar hbo. Daarom is hier één beste antwoord nodig.

Voor wie past het hbo volgens deze les?

Bespreek elementen als: praktijk en theorie combineren, beroepsgericht leren, zelfstandig werken, stages en projecten.

Route 4: universiteit

De universiteit richt zich sterk op theorie, onderzoek en academisch denken.

Studenten leren niet alleen kennis gebruiken, maar ook kennis onderzoeken en ontwikkelen.

Leg eventueel uit dat universiteiten bachelor- en masteropleidingen aanbieden, maar houd de focus op de route ernaartoe.

Hoe kom je op de universiteit?

De meest gebruikelijke routes naar de universiteit zijn:

• vwo-diploma

• soms via hbo met een passend schakeltraject

De directe route vanuit het voortgezet onderwijs loopt meestal via het vwo.

Benadruk het verschil tussen directe toelating en indirecte doorstroom. Zo blijft het systeem overzichtelijk.

Wat vraagt studeren aan de universiteit?

Studeren aan de universiteit vraagt vaak:

• sterke lees- en schrijfvaardigheid

• veel zelfstandigheid

• abstract denken

• omgaan met grote hoeveelheden theorie

Een goede taalbasis in het Nederlands is voor veel opleidingen extra belangrijk.

Als nuance kun je noemen dat sommige opleidingen Engelstalig zijn, maar dat Nederlands in veel situaties in onderwijs en samenleving belangrijk blijft.

Niet één ladder, maar meerdere routes

Het Nederlandse onderwijssysteem werkt als een netwerk van routes:

• ISK → voortgezet onderwijs

• vmbo → mbo

• havo → hbo

• vwo → universiteit

• mbo 4 → hbo

• hbo → soms universiteit

Doorstroom en opstroom zijn op meerdere momenten mogelijk.

Dit is de samenvattende structuur van de hele les. Gebruik de slide om de verschillende routes nog één keer als geheel te laten zien.

Wat betekent dit voor een ISK-leerling?

Na de ISK begin je op een plek die past bij jouw situatie van dat moment.

Dat betekent:

• je route kan anders zijn dan die van anderen

• taalontwikkeling blijft belangrijk

• een eerste stap bepaalt niet je hele toekomst

• met diploma's kun je vaak verder doorstromen

Sluit inhoudelijk af met perspectief: leerlingen hoeven hun route niet te zien als vast of definitief.

Wat is de meest gebruikelijke directe route naar de universiteit?

A

Mbo 4

B

Hbo

C

Vwo

D

Havo

Benadruk het verschil tussen directe route via vwo en indirecte route via hbo met schakeltraject.

Routes naar verder leren

De universiteit richt zich sterk op theorie en onderzoek. De meest gebruikelijke directe route loopt via het vwo. Vanuit het hbo is soms doorstroom mogelijk met een schakeltraject. Een eerste stap bepaalt dus niet je hele toekomst.

universiteit

vwo

hbo

bol

mbo 2

vmbo

bbl

Dit checkt de samenvattende netwerkgedachte van de laatste inhoudsslides.

Wat is één ding dat je uit deze les wilt onthouden?

Welke route past volgens jou nu het best bij jouw situatie?

Welk deel van deze les vond je het moeilijkst?

Begrippenlijst

ISK - Internationale Schakelklas voor nieuwkomers die Nederlands leren als voorbereiding op vervolgonderwijs.

voortgezet onderwijs - Onderwijs na de basisschool, zoals vmbo, havo en vwo.

vmbo - Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs; vaak een route richting mbo.

havo - Hoger algemeen voortgezet onderwijs; meestal een route richting hbo.

vwo - Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs; meestal een route richting universiteit.

mbo - Middelbaar beroepsonderwijs waarin je leert voor een beroep.

hbo - Hoger beroepsonderwijs, meestal aan een hogeschool.

Begrippenlijst

universiteit - Onderwijs gericht op theorie, onderzoek en academisch denken.

doorstroom - Verdergaan naar een volgende opleiding binnen het onderwijssysteem.

opstroom - Naar een hoger onderwijsniveau doorgaan dan je eerdere niveau.

bol - Een mbo-vorm waarbij je vooral op school leert en stage loopt.

bbl - Een mbo-vorm waarbij je werkt en leert tegelijk.

mbo niveau 4 - Het mbo-niveau dat vaak toegang geeft tot het hbo.

schakeltraject - Extra traject dat soms nodig is om van hbo naar universiteit door te stromen.