Wet BIG en meer 8 september

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Wet BIG

Lesdoelen

• De student kan uitleggen wat de Wet BIG inhoudt

• De student kan uitleggen wat het verschil is tussen risicovolle handelingen en voorbehouden handelingen

• De student kan het verschil uitleggen tussen 'bevoegd' en 'bekwaam' 

Een stukje theorie

Wet BIG

De Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) is in 1997 ingevoerd. 

Deze wet zorgt ervoor dat de kwaliteit van de zorg zo goed mogelijk blijft en beschermt de patiënt tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen van de zorgverlener. Dit doet de wet BIG onder andere met het BIG register.

Wet BIG

3 onderdelen Wet BIG:

• Voorbehouden handelingen en risicovolle handelingen

• Titelbescherming

• Tuchtrecht 

Tuchtrecht

• Het tuchtrecht in de gezondheidszorg is een bijzondere vorm van rechtspraak, waarbij het tuchtcollege beoordeelt of een arts of andere zorgverlener heeft gewerkt volgens de geldende professionele standaard.

• Het tuchtrecht is bedoeld om de kwaliteit van de beroepsuitoefening te bevorderen en te bewaken, en om de patiënt te beschermen tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen van een zorgverlener.

voorbeeld klacht

Een klassiek en veelvoorkomend voorbeeld uit het medisch tuchtrecht betreft een gemiste diagnose door onvoldoende lichamelijk onderzoek en het niet goed vastleggen van gegevens in het dossier.

De casus Een patiënt meldt zich ’s avonds op de huisartsenpost (HAP) met hevige buikpijn, misselijkheid en lichte verhoging. De dienstdoende huisarts vermoedt een buikgriepje (gastro-enteritis), schrijft een maagbeschermer en paracetamol voor, en stuurt de patiënt naar huis met het advies om "terug te bellen als het erger wordt".

De volgende ochtend blijkt de blindedarm van de patiënt te zijn geperforeerd, wat leidt tot een buikvliesontsteking en een spoedoperatie met een langdurig ziekenhuisverblijf tot gevolg. De patiënt dient een tuchtklacht in tegen de HAP-arts.

vervolg

De tuchtklacht De patiënt verwijt de arts:

• Het stellen van een onjuiste werkdiagnose door onzorgvuldig onderzoek.

• Het onvoldoende uitvragen van alarmsymptomen (zoals vervoerspijn of progressie van pijn naar de rechteronderbuik).

• Gebrekkige dossiervoering en onduidelijke vangnetinstructies (wanneer moet je precies aan de bel trekken?).

vervolg

Het oordeel van het Regionaal Tuchtcollege

Het tuchtcollege toetst niet of de arts foutloos heeft gehandeld, maar of hij heeft gehandeld volgens de professionele standaard van een redelijk bekwaam beroepsbeoefenaar.

• Onderzoek: Uit het dossier bleek dat de arts de buik wel had betast, maar niet had gecontroleerd op peritoneale prikkeling (loslaatpijn of slagpijn). Dit had bij deze klachten wél moeten gebeuren.

• Vangnet: De instructie "bel maar als het erger wordt" achtte het college te vaag voor een patiënt met acute buikpijn. Er had specifiek verteld moeten worden op welke signalen gelet moest worden.

• Maatregel: Het college verklaart de klacht gegrond en legt de arts een waarschuwing op.

wat gebeurd er bij een waarschuwing

Een waarschuwing is de lichtste maatregel die een tuchtcollege kan opleggen. Het is een zakelijke terechtwijzing: het college stelt vast dat het handelen niet voldeed aan de professionele standaard, maar verbindt daar geen directe beperking van de bevoegdheid aan.

gevolgen voor de zorgverlener

Gevolgen voor de zorgverlener

• Bevoegdheid blijft intact: De zorgverlener mag direct en ongehinderd blijven werken. Er geldt geen schorsing of voorwaarde.

• Geen aantekening in het openbare BIG-register: Een waarschuwing wordt niet openbaar geregistreerd bij de vermelding in het BIG-register. Patiënten, werkgevers of het algemene publiek kunnen in het register dus niet zien dat er een waarschuwing is opgelegd.

• Wel een interne registratie: De maatregel wordt wel opgenomen in het interne dossier van het BIG-register. Mocht er in de toekomst opnieuw een tuchtklacht tegen dezelfde zorgverlener worden ingediend, dan weegt het tuchtcollege mee dat er al eerder een waarschuwing is gegeven.

• Publicatie van de uitspraak (geanonimiseerd): De uitspraak zelf wordt vaak wel gepubliceerd op tuchtrecht.overheid.nl, maar altijd geanonimiseerd (zonder naam van de zorgverlener, patiënt of instelling). Dit gebeurt met een lerend doel voor de beroepsgroep.

opdracht

welke tuchtmaatregelen bestaan er nog meer?

maak hier een overzichtje van voor jezelf

deze bespreken we zometeen na

uitwerking word voor mijzelf

BIG register

Het BIG-register is een databank die voortkomt uit 

de Wet BIG 

In het BIG-register staan zorgverleners geregistreerd. Het BIG-register geeft duidelijkheid over de bevoegdheid van een zorgverlener. Iedereen kan het register raadplegen.

BIG register

BIG register

Verschillende zorgverleners Wet BIG: artikel 34 beroepen

Zorgverleners in deze beroepsgroepen staan niet geregistreerd in het BIG-register en vallen niet onder het tuchtrecht. Hebben wel een wettelijk beschermde opleidingstitel. 

artikel 34 beroepen

Artikel 34-beroepen verrichten over het algemeen zorg met een lager direct gezondheidsrisico, óf zij werken voor risicovolle handelingen in opdracht van een artikel 3-beroepsbeoefenaar (zoals een apothekersassistent die medicatie klaarmaakt onder verantwoordelijkheid van een apotheker, of een VIG'er die handelingen uitvoert onder toezicht of in opdracht). De uiteindelijke eindverantwoordelijkheid en indicatiestelling liggen daardoor vaak bij een artikel 3-beoefenaar.

Verschillende zorgverleners Wet BIG: artikel 3 beroepen

Voor deze beroepen zijn de opleidingseisen ook wettelijk vastgelegd en beschermde beroepstitel.   Daarnaast is voor deze beroepen een registratie in het BIG-register verplicht. Het  tuchtrecht is bovendien op hen van toepassing.

dit zijn de artikel 3 beroepen:

Artikel 3-beroepen (zoals artsen, tandartsen, verpleegkundigen, verloskundigen) voeren zelfstandig risicovolle, complexe medische handelingen uit en stellen zelfstandig indicaties voor potentieel gevaarlijke ingrepen of medicatie. De wetgever vindt voor deze hoge risico's een streng, centraal overheidstoezicht via registratie, herregistratie-eisen en het medisch tuchtrecht noodzakelijk.

gezondheidspsycholoog:

vanwege de grote impact en risico's van psychologische diagnostiek en behandelbeslissingen. Een foutieve diagnose of gemiste suïcidedreiging kan direct levensbedreigend zijn.

Risicovolle handelingen en voorbehouden handelingen

Risicovolle handelingen

Het begrip risicovolle handelingen staat niet letterlijk genoemd in de Wet BIG, maar wordt vaak gebruikt in de praktijk. Het zijn handelingen met risico's voor de gezondheid van een zorgvrager. Daarom kan alleen iemand die deskundig is, deze handelingen uitvoeren.

Voorbehouden handelingen

Voorbehouden handelingen zijn risicovolle, medische handelingen die alleen bevoegde zorgverleners mogen uitvoeren. In de Wet BIG staat welke handelingen voorbehouden handelingen zijn en wie ze zelfstandig of in opdracht mag uitvoeren.

Voorbehouden handelingen

Zijn risicovolle handelingen die vastgelegd zijn in de Wet BIG met als doel de veiligheid van deze handelingen te garanderen.

Voorbeelden van risicovolle handelingen

verblijfskatheter verwijderen

stoma verzorgen/darmspoelen

zuurstof toedienen

hechtingen/agraves verwijderen

sondevoeding toedienen

bloedsuiker bepalen

bloeddruk meten

klysma toedienen

voorbeeld

Het inbrengen van een neus- of maagsonde is een voorbehouden handeling. Het toedienen van sondevoeding is dat niet, maar er zijn wel risico's aan verbonden. Voordat je sondevoeding gaat toedienen, moet je de ligging van de sonde nauwkeurig controleren. Hiervoor is dezelfde deskundigheid nodig als voor het inbrengen van een maagsonde. Daarom is het toedienen van sondevoeding een risicovolle handeling.

bevoegd en bekwaam

Je bent bevoegd als je een opleiding hebt gevolgd die vereist is voor de zorg en handelingen die je verricht. 

Je bent bekwaam wanneer je naast het juiste diploma of certificaat de handeling beheerst.

dus

• Een bevoegdheid geeft aan of je een handeling mag uitvoeren. (diploma )

• Een bekwaamheid geeft aan of je een handeling kunt uitvoeren.

• Onbekwaam is onbevoegd!

opdracht

learnbeat Hst 12

12.1 C en D maken

12.3 B 1 t/m 7

Rechten en plichten van de zorgvrager

Zorgvragers weten vaak niet dat ze een geneeskundige behandelingsovereenkomst sluiten, als ze een arts om medische hulp vragen en als die arts besluit hen te behandelen

WGBO

Wet op de Geneeskundige behandelingsovereenkomst
In een geneeskundige behandelingsovereenkomst staan de rechten en plichten van de zorgverlener en de zorgvrager vanaf het begin van de behandeling of het onderzoek. Zo heeft de zorgvrager de plicht om de zorgverlener voldoende te informeren.

rechten van de zorgvrager

Het recht om zelf een zorgverlener te kiezen

Voor het kiezen van de juiste en beste zorg kan iedereen op de zorgkaartnederland.nl kijken wat de beste zorgverlener is

Wil je het beste ziekenhuis of revalidatiecentrum kun je vergelijken via:

Ziekenhuischeck.nl

Revalidatiecheck.nl 

rechten van de zorgvrager

Het recht om een second opinion te vragen

Een second opinion is een oordeel van een andere deskundige dan de eigen arts. Zorgvragers hebben het recht zo'n second opinion te vragen. Voor een second opinion is een verwijzing van de eigen arts nodig. Deze arts is verplicht aan dit verzoek mee te werken.

voorbeeld second opinion

Mevrouw Van Beek heeft twijfels over de lekkende eczeemplek op de rug van haar tweejarige dochter. Ze zijn al twee keer bij de dermatoloog geweest. De specialist denkt aan de zogeheten moedervlek van Meyerson. Hij schrijft beide keren een hormooncrème voor. Tot nu toe hebben deze crèmes niet geholpen. Mevrouw Van Beek vertrouwt het oordeel van haar dermatoloog niet. Ze maakt een afspraak voor een second opinion bij een andere dermatoloog. Ze hoopt dat deze tweede arts met een andere en betere diagnose komt en dus ook met een betere behandeling.

rechten van de zorgvrager

Het recht op informatie en overleg om samen te beslissen over de behandeling:

-Samen beslissen (De zorgverlener moet de zorgvrager uitnodigen tot het stellen van vragen.)

-het recht op niet-weten (Een zorgvrager kan ook informatie weigeren. Dit is een 'recht op niet-weten'. Stel dat iemand niet alle details wil horen over (de gevolgen van) een ziekte, dan moet de zorgverlener dit respecteren. Zelfs als door deze weigering gevaar ontstaat voor de zorgvrager of voor anderen, zal de zorgverlener alleen de minimaal noodzakelijke informatie geven)

wat de zorgvrager volgens hem mankeert (de diagnose)

of verder onderzoek nodig is

hoe de behandeling verloopt, inclusief tijdsduur

over de mogelijkheid af te zien van behandeling

over andere onderzoeken en behandelingen door andere hulpverleners

wanneer en hoe de zorgvrager de uitslag van een onderzoek te horen krijgt

wat de eventuele risico's van het onderzoek of de behandeling zijn

wat de vooruitzichten na de behandeling zijn

wat de zorgvrager zelf kan doen voor een goed resultaat van de behandeling

of en wanneer de zorgvrager moet terugkomen

Rechten van de zorgvrager

Het recht op inzage in het medisch dossier

Zorgvragers hebben het recht om hun eigen medisch dossier in te zien. 

Iedereen vanaf twaalf jaar kan inzage in het dossier vragen bij de arts of zorginstelling. Een zorgvrager kan ook vragen om gegevens te wijzigen, als hij kan aantonen dat deze onjuist of onvolledig zijn.

Maar wat geld er voor familieleden of ouders??

Rechten van de zorgvrager

•Inzage door familieleden of ouders
Voor familieleden of ouders gelden de volgende afspraken:

•Familieleden mogen het dossier van de zorgvrager alleen bekijken als hij daarvoor schriftelijk toestemming geeft.

•Ouders of wettelijke vertegenwoordigers van kinderen tot twaalf jaar mogen het dossier van hun kind altijd inzien.

•Kinderen tussen de twaalf en zestien jaar moeten toestemming geven als hun ouders of wettelijke vertegenwoordigers het dossier willen bekijken.

Rechten van de zorgvrager

Het recht op privacy

Zwijgplicht (De zorgverlener is verplicht om te zwijgen over alles wat haar als geheim is toevertrouwd)

•lichamelijke privacy

•ruimtelijke privacy

•privacy van geregistreerde gegevens

Lichamelijke privacy
Lichamelijke privacy houdt in dat vragen en lichamelijk onderzoek zich moeten beperken tot dat wat noodzakelijk is voor een diagnose of een behandeling. Een zorgverlener mag niet zonder toestemming of goede reden aan iemands lichaam komen.

Ruimtelijke privacy
Ruimtelijke privacy houdt in dat de zorgverlener ervoor zorgt dat onderzoek en behandeling zo gebeuren dat anderen er niets van zien of horen. Anderen mogen zonder toestemming van de zorgvrager ook niet bij een behandeling of onderzoek aanwezig zijn. Dit geldt ook voor stagiaires, artsen in opleiding enzovoort.
In de langdurige zorg (verpleeghuis of woonvoorziening voor mensen met een verstandelijke beperking) betekent ruimtelijke privacy ook dat je als zorgverlener je ervan bewust bent dat je de woonruimte van de zorgvrager binnengaat, als je hem komt helpen.

Privacy van geregistreerde gegevens
Zorgverleners moeten een patiëntendossier bijhouden. Er zijn duidelijke regels voor het bijhouden van dit dossier en het verstrekken van gegevens. Die staan in de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg) en in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). Zorginstellingen moeten een privacyreglement hebben. Daarin staat wie de gegevens mag bekijken en hoe ze worden bewaard.

opdracht

wetten

PAUZE

ziekteleer

Ziekteleer is de studie van ziekten. Hoe ze ontstaan, zich ontwikkelen en welke verschijnselen en klachten daarbij horen. 

ziekteleer

•Volgens het ICF-model (WHO) wordt ziekte omschreven als:

Een toestand waarbij het functioneren van de mens is beïnvloed door gezondheidsstoornissen, activiteitenbeperkingen en omgevingsfactoren.

gezondheid

Gezondheid kun je zien als een orkest dat in perfecte harmonie speelt. Je hart, longen, spieren en hersenen zijn voorbeelden van instrumenten. Allemaal hebben ze een eigen rol. Zodra één instrument uit de toon valt, raakt de balans verstoord. Vaak kan het orkest zich herstellen en de harmonie hervinden. Zo niet, dan is iemand ziek. Ziekteleer helpt je om te begrijpen wat er misgaat als de harmonie in het lichaam is verstoord.

Gezondheid

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ben je gezond als je lichamelijk, geestelijk en sociaal helemaal goed functioneert.

ziekteverschijnselen en symptomen

Ziekteverschijnselen en symptomen zijn de signalen die aangeven dat er iets in het orkest niet klopt. Soms zijn deze signalen duidelijk, zoals hevige pijn of hoge koorts. Soms zijn het subtiele aanwijzingen. Als zorgverlener leer je om deze signalen te herkennen en te plaatsen.

De betekenis voor dit vak

In de praktijk gebruik je ziekteleer om:

• de toestand van een zorgvrager te beoordelen

• ziekteverschijnselen te interpreteren en te rapporteren

• passende zorg en begeleiding te bieden, afgestemd op de ziekte en de situatie

• samen te werken en te communiceren met collega’s, zodat er geen belangrijke informatie verloren gaat

opdracht

Learnbeat 1 ziekteleer

hoofdstuk 1.1

maken A de introductie, punt 5 A mag je overslaan, 6 en 7 ook

oorzaken van ziekte 1.1 B

Verschillende factoren kunnen leiden tot ziekten, of de kans daarop vergroten:

Endogene factoren komen vanuit het lichaam zelf:

1. Genetische factoren: erfelijke DNA-fouten

2. Auto-immuunziekten: afweersysteem valt eigen cellen aan

3. Hormonale/stofwisselingsziekten: verstoorde hormoonregulatie

4. DNA-schade: veroudering en cellulaire achteruitgang

Exogene factoren komen van buitenaf:

1. Biologisch: bacteriën, virussen, schimmels, parasieten

2. Fysisch: verwondingen, hitte, kou, uv-straling

3. Chemisch: giftige stoffen (toxines)

4. Voeding: tekorten of overschotten aan voedingsstoffen

 

psychische factoren

Psychische factoren

beïnvloeden ziekteverloop door stress en cortisol, wat het afweersysteem verzwakt en de stofwisseling verstoort.

Meestal werken endogene, exogene en psychische factoren samen (bio-psycho-sociaal model).

evenwicht in het lichaam

Ons lichaam probeert continu in evenwicht te blijven. Dit heet homeostase. Maar dat is hard werken, want er verandert steeds van alles. Denk bijvoorbeeld aan de hartslag, de bloeddruk, het zuurstofgehalte in het bloed en de lichaamstemperatuur. Deze waarden worden door ons zenuwstelsel en hormoonstelsel in evenwicht gehouden. Zodra een waarde uit balans dreigt te raken, gaat het lichaam dit compenseren.

voorbeeld

Tijdens sporten gaat je hart sneller kloppen en adem je sneller. Zo krijgen je spieren extra zuurstof. Wordt je lichaam te warm, dan ga je zweten om af te koelen. Je lichaamstemperatuur blijft daardoor meestal gelijk. Dat je lichaamstemperatuur een halve graad per dag schommelt, is normaal.

ziekte

We spreken van ziekte als het lichaam niet meer normaal werkt én het lichaam zich niet goed kan aanpassen. Ziekte kan je merken, maar dat hoeft niet altijd. Soms voelt iemand zich niet ziek, terwijl er toch al een ziekte aanwezig is, zoals bij beginnende kanker.

ziekteverloop

Een ziekte kan op verschillende manieren verlopen:

• Acuut: plotseling en kortdurend, zoals een blindedarmontsteking.

• Chronisch: langdurig of levenslang, zoals diabetes mellitus.

• Recidief: de ziekte komt terug na herstel.

• Complicatie: er komt een probleem bij, zoals een longontsteking na een operatie.

• Restverschijnsel: iets dat blijvend is na herstel, zoals verlamming na een beroerte.

Slide tekst

quiz wetten

aparte lesson up

zie andere lesson up voor de quiz

casus mw Bouwman

lees de casus haal alle moeilijke of onduidelijke termen voor jezelf uit de casus en zoek de betekenis daarbij.

schrijf er minimaal 10 op

casus mw Bouwman

wat staat er in de casus beschreven met betrekking tot de onderwerpen die we net allemaal benoemd hebben:

privacy

wetten

opdracht

Learnbeat 20, hoofdstuk 20.1 B ( oorzaken van ziekten) punt 4 en 7 maken

symptomen oftewel ziekteverschijnsel

pijn

koorts

misselijkheid en braken

bewustzijnsveranderingen

functieverlies

dyspnoe en cyanose

gewichtsveranderingen

Gewichtsverlies of -toename

Slide tekst

opdracht

learnbeat 20.1 C (symptomen en ziekteverschijnselen )

pijn

koorts

misselijkheid en braken

bewustzijn en functieverlies

dyspneu en cyanose

in 2 tallen, maak je hier een korte samenvatting van en delen we zo met de groep, maakt niet uit op welke manier.

opdracht

Learnbeat 1, dan 1.1 C, maken punt 8

infecties en infectieziekten 1. 1.2

Slide tekst

ziekteverwekkers 1. 1.2 B

Ziekteverwekkers

zijn micro-organismen die ziekte kunnen veroorzaken, zoals bacteriën, virussen en schimmels. Het lichaam komt dagelijks met micro-organismen in contact, maar wordt niet altijd ziek.

Of iemand ziek wordt, hangt af van:

• de plek waar het micro-organisme terechtkomt

• de hoeveelheid micro-organismen

• de weerstand van de zorgvrager

een ziekte ontstaat wanneer:

micro-organismen

• het lichaam binnendringen

• zich vermenigvuldigen

• en ziekteverschijnselen veroorzaken

Overdracht van micro-organismen

Micro-organismen kunnen worden overgedragen via:

• handen en materialen

• lucht (hoesten, niezen, praten)

• water en voedsel

ontsteking

Wanneer micro-organismen het lichaam binnendringen of wanneer weefsel beschadigd raakt, reageert het lichaam met een ontsteking.

het is een reactie op een infectie van het binnendringen van microorganismen in het lichaam

Plaatselijke/ ontstekingsverschijnselen:

• roodheid

• zwelling

• warmte

• pijn

• verstoorde functie

De afweerreactie van het lichaam veroorzaakt deze verschijnselen, niet de ziekteverwekker zelf.

uitbreiding van deze verschijnselen

Bij uitbreiding kunnen algemene verschijnselen optreden, zoals:

• koorts

• ziek gevoel

• verminderde eetlust

Koorts ontstaat doordat het lichaam de temperatuur verhoogt om beter tegen de infectie te kunnen vechten. Dit kost veel energie, waardoor de zorgvrager zich moe en ziek voelt.

voorbeeld blaasontsteking

"Door onvoldoende of verkeerde hygiëne is er een bacterie in de blaas van mw. Janssen terechtgekomen. De bacteriën hebben zich daar vermenigvuldigd, waardoor er een infectie is ontstaan. Als reactie hierop start het afweersysteem een ontstekingsproces. Dit leidt tot lokale klachten zoals pijn bij het plassen, constante aandrang en pijn in de onderbuik. Bij een gewone blaasontsteking heeft mevrouw géén koorts; krijgt zij wel koorts, dan wijst dat op een opstijgende infectie naar het nierbekken. Om de bacteriën te bestrijden is vaak een antibioticakuur nodig."

opdracht

learnbeat

1. 1.2 D, punt 2, 3 en 4 maken, gaat over urineweginfectie/ blaasontsteking