Hoorcollege 1 - Introductie & mediawijsheid

• newEditor
• Professionele identiteit
• HBO
• Studiejaar 1

hoorcollege 1: Introductie & mediawijsheid

PI1b - Professionele identiteit 1b

Pabo Hogeschool Leiden

docenten: Nils de Groot & Ronald Stroo 

Online hoorcollege vanwege de sneeuw & NS

• inleidend college op module PI1b Professionele identiteit 1b;

• presentatie via laptop volgen. Via mobiel inloggen in LessonUp voor interactieve opdrachtjes tussendoor. Gebruik de inlogcode die je linksonder in beeld ziet staan;

• microfoon uitzetten; beeld mag aanstaan;

• maak aantekeningen in een notitieblok of schrift die je speciaal bewaart voor alle 6 hoorcolleges;

• onderdeel van portfolio zijn jouw collegeverwerkingen in de vorm van 6 mindmaps.

Voorbeeld mindmaps

bij de Oude Grieken (700-300 v. Chr.)

Stap 1

Stap 1 - Verras

Wat zie je hier? Bespreek dit kort met je buurman of buurvrouw.

Wat is een burger?

Wat bedoelen we met 'burgerschap'?

Stap 2

Stap 2: wat is een burger volgens jullie? Omschrijf een burger. En wat wordt dan met burgerschap bedoeld?

Wat is een burger? Wat bedoelen we met burgerschap?

Van 'Jij als leerkracht' naar 'Vergroot je wereld'

semester 1

• blik meer naar buiten: de wereld

• thema's rondom burgerschap: vrijheid, democratie en mediawijsheid

semester 2

• magazine over jezelf met daarin o.a. jouw onderwijsbiografie

• een podcast over jouw beeld van onderwijs

• wat heb je ontdekt in PI1a?

Hoorcolleges & werkbijeenkomsten

• 6 hoorcolleges over o.a. democratie (rechtstaat), vrijheid en onvrijheid, antisemitisme, holocaust, extremisme, populisme, fascisme, etc.;

• vanuit het verleden & koppeling maken met het heden / met de actualiteit;

• 10 werkbijeenkomsten verzorgd door eigen SB'er ter verwerking van inhouden hoorcolleges;

• werken aan 'vorming': je professioneel verhouden tot de wereld waarin we leven;

• vormen van mening / positie bepalen;

• pas als je zelf weet wie je bent en hoe je in de wereld staat, kan je kinderen begeleiden naar volwassenheid;

Lesdoelen

Je kunt aan het einde van dit college ….

• de drie hoofddoelen van onderwijs noemen;

• de inhoud van het leergebied PI vanuit het agora-model én burgerschapsonderwijs beschrijven;

• uitleggen wat met mediawijsheid wordt bedoeld;

• kritisch kijken naar je eigen online identiteit en privacy..
  

Stap 3

Programma & verwachtingen

Inhoud:

• bedoelingen van onderwijs

• burgerschap

• mediawijsheid

• honours

Verwachtingen:

• mobiel- en laptopgebruik

• aantekeningen op papier

• collegeverwerking onderdeel van het portfolio PI1b

Stap 4

Wat is de rol / taak van basisschoolleerkracht?

Studenten bespreken in tweetallen deze vraag. Ze noteren mogelijke antwoorden op een kladblaadje.

Rol/taak van basisleerkracht

Leerkracht op basisschool

Concreet zie je een leerkracht dagelijks het volgende doen:

1. lesgeven en leren begeleiden (lessen, uitleggen, differentiëren)

2. pedagogische rol (opvoedend: leerklimaat, soc-em ontwikkeling, gedrag, ...)

3. observeren en ondersteunen (leerresultaten volgen en analyseren)

4. begeleiden en ondersteunen (extra hulp, IB-er, passend onderwijs)

5. communicatie en samenwerking (ouders, collega's, vergaderen, ...)

6. organisatorische taken (leeromgeving, administratie, activiteiten...)

7. professionele ontwikkeling (bijscholing, reflecteren, schoolontwikkeling, ...)

Heel concreet zie je leerkrachten dagelijks de volgende taken uitvoeren:

1. Lesgeven en leren begeleiden

- Voorbereiden en geven van lessen (taal, rekenen, wereldoriëntatie, creatief, bewegingsonderwijs, enz.)

- Uitleg geven en leerlingen helpen bij het leren

- Differentiëren: inspelen op verschillen tussen leerlingen (niveau, tempo, leerstijl)

2. Pedagogische rol (opvoedend)

- Zorgen voor een veilig en positief leerklimaat

- Begeleiden van de sociaal-emotionele ontwikkeling

- Regels, normen en waarden aanleren

- Omgaan met gedrag en groepsdynamiek

3. Observeren en volgen van leerlingen

- Ontwikkeling en leerresultaten volgen

- Signaleren van leer- of gedragsproblemen

- Toetsen afnemen en resultaten analyseren

- Handelingsplannen maken indien nodig

4. Begeleiden en ondersteunen

- Extra hulp geven aan leerlingen die dat nodig hebben

- Samenwerken met intern begeleider, zorgcoördinator of specialisten

- Passend onderwijs bieden

5. Communicatie en samenwerking

- Contact onderhouden met ouders/verzorgers

- Overleggen met collega’s en schoolleiding

- Deelnemen aan teamvergaderingen en studiedagen

6. Organisatorische taken

- Klas organiseren en structuur aanbrengen

- Administratie bijhouden (plannen, rapporten, leerlingvolgsysteem)

- Activiteiten organiseren (uitjes, vieringen, projecten)

7. Professionele ontwikkeling

- Scholing en bijblijven met nieuwe ontwikkelingen in het onderwijs

- Reflecteren op eigen handelen

- Meewerken aan schoolontwikkeling

En als we uitzoomen ...

Onderwijs heeft drie bedoelingen (Biesta, 2012):

1. Kwalificatie

Dit gaat over wat leerlingen leren en kunnen:

• Kennis, vaardigheden en houdingen

• Voorbereiding op vervolgonderwijs, werk en deelname aan de samenleving

Bijvoorbeeld: leren lezen, rekenen, samenwerken, problemen oplossen.

2. Socialisatie

Dit gaat over deelnemen aan de samenleving:

• Kennismaken met normen, waarden, tradities en cultuur

• Leren hoe we met elkaar omgaan

• Inzicht krijgen in hoe de maatschappij werkt

Bijvoorbeeld: leren respectvol omgaan met anderen, democratische waarden begrijpen.

3. Subjectificatie (of persoonsvorming)

Dit gaat over het worden van een zelfstandig, verantwoordelijk persoon.

• Leren denken en handelen vanuit eigen keuzes

• Kritisch leren denken en handelen

• Verantwoordelijkheid nemen voor jezelf en anderen

Het gaat om: “Wie ben ik?” en

“Hoe wil ik in de wereld staan?”

Evenwicht tussen kwalificatie - socialisatie - subjectificatie

• Biesta (2012) waarschuwt tegen idee dat onderwijs alleen zou draaien om meetbare resultaten (toetsen en cijfers);

• onderwijs moet ook ruimte bieden voor mens-zijn en samen leren leven

• => vorming, relaties, verantwoordelijkheid, onvoorspelbaarheid, ...

Hier gaat het leergebied 'Professionele identiteit' over!!

“Goed onderwijs is onderwijs dat

kinderen helpt mens te worden.”

Mens worden! Leren (samen)leven in de maatschappij

• Hoe grip krijgen op de wereld?

• De wereld is complex voor kinderen (en volwassenen).

• De wereld / samenleving verandert razendsnel.

• Maar ... in snel veranderende wereld zijn ook constanten te vinden:

metafoor: de Agora in Griekse stadstaat

Onderdelen van Agora:

- fysieke marktplein voor handel

- onoverdekte parlement voor de politiek

- openlucht rechtzaal

- nieuws delen / uitwisselen

Gebouwen om Agora heen:

- Academie: filosofie en wetenschap

- Theater: kunst

- Stadion: sport

- Tempel: religie

=> civilisatie / afgesloten oefengebouwen; daar oefenen voor het echte leven; invulling van vrije tijd

Type I: vier levenssferen

• De privésfeer: het thuis zijn en de intimiteit -> gezin, familie, vrienden, relatie, liefde

• De private sfeer: het werkende bestaan en consumeren -> werken, winkelen, zaken doen, collega's, klanten, cliënten

• De publieke sfeer: maatschappelijk actieve burger -> gemeente, OV, bibliotheek, vereniging, vrijwilligerswerk, ...

• De politieke sfeer: collectief sturing bepalen en/of geven -> bestuur, wetten, bureaucratie, algemeen belang, rechtspraak, ...

Type II: trainingssferen (of ontwikkelsferen)

• Religie: tempel, moskee, kerk, ... (maat houden)

• Kunst: museum, theater, concerthal, ... (sympathie / empathie)

• Sport: stadion, sportschool, park, ... (in vorm komen)

• Filosofie: academie, school, universiteit, ... (begrijpen)

Besloten oefenplaatsen voor 'burgerdeugden' => civilisatie/beschaving/zelfontplooiing

Van alle tijden! In elk tijdvak / in elke stad te vinden!

René Gude, 2015

Burgerschap: 'burger' worden

Burgerschap komt mensen niet aanwaaien. Daar moet je moeite voor doen:

• goed geïnformeerd zijn 

• je ‘eigen kleine wereld’ uitbreiden

• verantwoordelijkheid nemen

• niet blind achter leiders aanlopen

• anderen respecteren

• je eigen waarden en belangen leren relativeren

Mediawijsheid

Wat is er veranderd sinds de tijd van de Oude Grieken?

-De wereld was vrij overzichtelijk. De gemiddelde burger kwam niet buiten de stadstaat.

-Een Oude Griek hoefde je niet te leren hoe je omging met digitale middelen. Hij hoefde niet online een zorgverzekering af te sluiten of belastingaangifte te doen, maakte geen gebruik van sociale media of chatdiensten om met vrienden af te spreken.

Waarom mediawijsheid op de pabo?

We gaan zo kijken naar een filmpje over Senna. Uit deze video blijkt waarom we kinderen nu andere dingen moeten leren dan in de tijd van de Oude Grieken. Digitale middelen en media bieden veel mogelijkheden, maar we moeten kinderen wel leren hoe ze wijs met al deze mogelijkheden om moeten gaan. Oftewel mediawijsheid!

Wat is mediawijsheid?

Mediawijsheid staat voor het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust(1), kritisch(2) en actief(3) kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld” – Raad voor Cultuur (2005)

Over dat bewust, kritisch en actief wil ik het vandaag met jullie hebben.

Ben jij je bewust van je eigen online identiteit?

• Ik heb wel eens iets over mezelf gepost op social media (Instagram, Tiktok, Facebook, Snapchat, Pinterest, LinkedIn).

• Ik heb wel eens iets geliket op social media.

• Mijn naam heeft wel eens in een (online) nieuwsbericht gestaan (krantenartikel, website van vereniging etc.).

• Ik heb een profiel op social media (openbaar of niet-openbaar).

• Ik maak gebruik van de zoekmachine van Google.

• Ik heb nog nooit cookies op een website geaccepteerd.

• Ik maak gebruik van AI-tools zoals ChatGPT.

• Ik maak gebruik van een 'gratis' app (zoals Buienradar, Spotify, Shazam, Marktplaats).

1. Bewust

We beginnen met punt 1: bewust.

We doen even een testje van hoe bewust jullie je zijn van je eigen online identiteit. Wie denkt er vooraf dat hij/zij geen online identiteit heeft

Ga zitten als je een vraag met ja moet beantwoorden.

Als het goed is zit iedereen aan het einde van de test. Iedereen heeft dus een online identiteit.

Van de ongeveer 8 miljoen mensen op aarde hebben er ongeveer 5 miljoen toegang tot internet en dus een online identiteit.

2 op de 3 mensen geeft aan wel eens iemand anders naam te googlen

Waarom is dat interessant? Zie het filmpje op de volgende sheet.

Wie vindt privacy belangrijk?

Wie gebruikt er hier gratis apps als Instagram, TikTok?

Wie zegt er? Ik gebruik deze gratis apps, want ik heb niks te verbergen?​

​

Filmpje over online privacy. Waarzegger weet alles over klanten, vanwege online profielen.

Privacy

• 'Ik heb niks te verbergen'

• Gegevens zijn het nieuwe goud

• Massasurveillance (camera's)

• Wees je hiervan bewust!

1. Bewust

1. Een groot gedeelte van de Joden in Nederland hebben zich tijdens WOII in 1941 overwegend vrijwillig bij de gemeente laten registreren als Jood.

2. 'Gratis' apps zijn eigenlijk nooit echt gratis. Je laat er namelijk je gegevens achter. Hoe meer toegang je ze geeft tot jou gegevens, hoe meer geld ze aan jou kunnen verdienen.

3. Tegenwoordig hangen bijna overal camera's. Dat maakt de wereld enerzijds een stuk veiliger, maar anderzijds kan er ook worden nagegaan waar je je bevindt, aan welke demonstratie je deelneemt en zelfs hoe je je voelt.

Quote Edward Snowden voorlezen. Edward Snowden is voormalig medewerker van Amerikaanse geheime diensten en openbaarde in 2013 dat de NSA op grote schaal internet en telefoondata verzamelde van miljoenen mensen.

De nepnieuws-quiz

1. Straling van Wifi is schadelijk voor de gezondheid

2. Apple vertraagt opzettelijk oude iPhones

3. NS: Asielzoekers mogen vanaf nu gratis met de trein reizen

4. Voorgesneden fruit in supermarkt blijkt schadelijk voor de gezondheid

5. Trump in interview in 1998: ‘Republikeinen zijn de domste kiezers van Amerika’

6. ROC-school begint opleiding tot volkszanger

2. Kritisch

Dan naar punt twee van mediawijsheid: kritisch omgaan met media.

Allereerst een aantal vragen (eventueel met gooimicrofoon) :

-Welke bronnen gebruiken jullie hoofdzakelijk om nieuws te vergaren. Wie kijkt er ouderwets naar het journaal? Wie via een app als nu.nl of nos.nl? Wie via sociale media? Welke? Wie op een andere manier?

-Hoe weet je of je te maken hebt met nepnieuws? Hoe controleer je dat? Of controleer je het helemaal niet?

-Is de output van AI altijd betrouwbaar? Wanneer wel? Wie heeft AI wel eens op een fout betrapt?

Om te kijken of jullie nepnieuws kunnen herkennen spelen we de nepnieuwsquiz.

Ga wederom allemaal staan. We spelen petje op, petje af. Bepaal of de volgende krantenkoppen die echt op bepaalde plekken gepubliceerd zijn echt of nep zijn.

1. Nep

2. Echt

3. Nep

4. Nep

5. Nep

6. Echt

De nepnieuwsquiz!

Straling van Wifi is schadelijk voor de gezondheid

A

Echt

B

Nep

Apple vertraagt opzettelijk oude iPhones

A

Echt

B

Nep

NS: Asielzoekers mogen vanaf nu gratis met de trein reizen

A

Echt

B

Nep

Voorgesneden fruit in supermarkt blijkt schadelijk voor de gezondheid

A

Echt

B

Nep

Trump in interview in 1998: ‘Republikeinen zijn de domste kiezers van Amerika’

A

Echt

B

Nep

ROC-school begint opleiding tot volkszanger

A

Echt

B

Nep

Nepnieuws, clickbait en deepfake

• Desinformatie: onware of misleidende informatie die met opzet wordt gemaakt en verspreid.

• Misinformatie: onware of misleidende informatie die zonder verkeerde bedoelingen wordt verspreid.

• Nepnieuws: verzonnen bericht in de vorm van een nieuwsbericht

• Clickbait: 'Wow, dit meisje van 17 verdient miljoenen met haar telefoon! Hoe ze dit doet zal je verbazen'

• Deepfake: Een deepfake is een realistische, maar nep video, gecreëerd met AI. Een deepfake kan iemand iets te laten zeggen of doen wat hij/zij in werkelijkheid nooit heeft gedaan.

2. Kritisch

Desinformatie om een persoon, sociale groep, organisatie of land te schaden. Of om geld mee te verdienen.

Misinformatie zou ik hier ook kunnen verspreiden. bijvoorbeeld door te zeggen dat desinformatie misinformatie is. Dat is vrij onschuldig, maar er is ook misinformatie met grote gevolgen. Zeker als een invloedrijk persoon dit verspreidt.

Een voorbeeld van nepnieuws zie je op onderstaande afbeelding. De foto aan de linkerkant klopt niet en is gemaakt met AI. Deze foto werd ironisch genoeg verspreid door mensen die beweerden dat RTL nieuws nepnieuws verspreid.

Wie herkent de clickbait? Ik heb sinds kort een nieuwe telefoon en Google stuurt me de hele tijd clickbaits over voetbal, onderwijs, films en series. Heel irritant en verslavend! Vaak staat er in het artikel waar je naartoe wordt gelinkt ook helemaal niets over de quote.

Deepfakes: Vind ik doodeng! Steeds lastiger te herkennen.

Mediawijs om actief te kunnen deelnemen aan een gemedialiseerde wereld

Technologievrij leven is bijna niet meer mogelijk

3. Actief

Als je tegenwoordig naar werk gaat zoeken, doe je dat steeds vaker via Linkedin, heb je Google Maps nodig om ergens te komen en heb je voor het aanvragen van toeslagen bij de overheid een DigiD nodig. ​

Onderstaande bekeuring van het CJIB is nep. Deze zogenaamde phisingberichten moet je leren herkennen.​

Afsluiting

Tijdens de eerste werkbijeenkomst van PI1b:

• krijg je meer informatie over de module, de leeruitkomst, en de toetsing (portfolio);

• gaan we dieper in op de sferen uit het agoramodel, de drie bedoelingen van onderwijs (kwalificatie, socialisatie, en subjectificatie) en de rollen van de leerkracht;

• koppelen we mediawijsheid aan het onderwijs;

• Afronding module op 19 mei (inleveren portfolio).

Aandacht voor Honours