1.3 Opstand en 80-jaar oorlog (twee lessen)

Wie was de vorst van de Nederlanden rond 1520?
A
Clovis
B
Lodewijk XIV
C
Karel V
D
Filips II
1 / 51
volgende
Slide 1: Quizvraag
GeschiedenisMiddelbare schoolmavo, havoLeerjaar 2

In deze les zitten 51 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 2 videos.

time-iconLesduur is: 120 min

Onderdelen in deze les

Wie was de vorst van de Nederlanden rond 1520?
A
Clovis
B
Lodewijk XIV
C
Karel V
D
Filips II

Slide 1 - Quizvraag

Welk geloof kwam rond 1550 op in de Nederlanden?
A
Rooms Katholiek
B
Anglicaans
C
Luthers
D
Calvinisme

Slide 2 - Quizvraag

Welke functie was het belangrijkst in de Nederlanden?
A
Koning
B
Landvoogd
C
Stadhouder
D
Hertog

Slide 3 - Quizvraag

Welke functie was het belangrijkst in een gewest?
A
Koning
B
Landvoogd
C
Stadhouder
D
Hertog

Slide 4 - Quizvraag

Welk begrip hoort bij; een groot gebied besturen vanuit één punt.

Slide 5 - Open vraag

Hoe heet de Rooms-Katholieke rechtbank die ketters moest veroordelen?

Slide 6 - Open vraag

1.3   Opstand en tachtig jaar oorlog

Slide 7 - Tekstslide

Slide 8 - Tekstslide

Wat gaan we doen?

  • Uitleg opstand en oorlog met Spanje (twee lessen).
  • Maken tijdbalk (klassikaal)..
  • Zelfstandig werken.

Slide 9 - Tekstslide

Koning Filips II
  • Filips II was de zoon van Karel V.
  • Hij was Rooms-Katholiek (sliep achter een altaar).
  • Hij wilde zijn Rijk vanuit Madrid besturen.
  • Filips was tegen het protestantisme. Hij vervolgt de protestanten (ketters).

Slide 10 - Tekstslide

Slide 11 - Tekstslide

Slide 12 - Tekstslide

Smeekbede
  • In 1566 gaven een aantal edelen een smeekbede aan de landvoogdes.
  • Ze smeekten de koning om op te houden met de inquisitie.
  • Eén van deze edelen was Willem van Oranje.

Slide 13 - Tekstslide

Wat veroorzaakte dan een Opstand? 

De oorzaken;
  • Centralisatie 
  • Geloofsvervolgingen (inquisitie)
  • De tirannie onder de "slechte" vorst: Filips II 
  • Misoogst

Slide 14 - Tekstslide

Slide 15 - Tekstslide

De Beeldenstorm (1566)
 
Beeldenstorm: protestantse Nederlanders (calvinisten) slopen katholieke kerken.

Slide 16 - Tekstslide

Slide 17 - Video


Filips is woedend!



  • Filips stuurt zijn beste generaal, Alva.
  • Iedereen die schuldig is wordt gestraft.
  • Sommige edelen, zoals Willem van Oranje, vluchtten.
Fernando Álvarez de Toledo y Pimentel, hertog van Alva, was één van de succesvolste generaals van Karel V en Filips II. Voor hen had hij al veel belangrijke veldtochten gewonnen.

Hij was al 60 jaar, voor die tijd een hoge leeftijd, toen hij landvoogd van de Nederlanden werd.

Slide 18 - Tekstslide

Hertog van Alva
Gevolg met de komst van Alva:
  1. De Raad van Beroerte; bekend als de bloedraad.
  2. Tiende penning: belasting van 10% op goederen.

Slide 19 - Tekstslide

Willem van Oranje
  • Vanuit Duitsland wierp Willem van Oranje zich op als vrijheidsstrijder!
  • Hij wilde het Nederlandse Volk bevrijden van de Spaanse Tirannie (van Alva).
  • Hij wilde Nederland gewetensvrijheid geven.
  • Veel protestantse Nederlanders verzamelden zich achter Oranje!
  • Onder gezang voerde men oorlog (het Wilhelmus verscheen in 1572)

Slide 20 - Tekstslide

De opstand begint
  • De mensen die zich achter Oranje schaarde werden watergeuzen genoemd.
  • Watergeuzen waren fanatieke calvinisten. 
  • De watergeuzen deden aan piraterij en kaapten Spaanse schepen. 

Slide 21 - Tekstslide

Slag bij Heiligerlee (1568). 
  • Willem had 3000 soldaten verzameld.
  • Hiermee won Willem de eerste veldslag.
  • Alva stuurt zijn leger erop af en verslaat het 'kleine' leger van Willem.

Slide 22 - Tekstslide

 Inname Den Brielle (1572); eerste stad die veroverd werd!
 

Slide 23 - Tekstslide

Maken van tijdbalk

Slide 24 - Tekstslide

Maak een tijdbalk (deel 1);
1566: Beeldenstorm
1567: Komst Hertog van Alva in de Nederlanden.
1568: Slag bij Heiligerlee (begin Tachtig-jarige oorlog)
1572: Inname van Den Brielle.

Slide 25 - Tekstslide

Zelfstandig werken
Modules 1.2 maken (alle delen).
Klaar? maken 1.5 (Willem van Oranje) en/of lezen.

Slide 26 - Tekstslide

1.3   Opstand en 80-jaar oorlog (vervolg)

Slide 27 - Tekstslide

Leerdoel
  • Je kent de documenten 'Unie van Utrecht' & Plakkaat van Verlatinghe
  • Je weet aan het einde van de les wie Prins Maurits van Oranje is.
  • Je weet wie Johan van Oldenbarnevelt is. 

Slide 28 - Tekstslide

Wat gaan we doen?
  • Uitleg Unie van Utrecht en Plakkaat van Verlantinghe. 10 min
  • Moord op Willem van Oranje. (10 min)
  • Onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt en vervolg oorlog tegen Spanje. (20 min)
  • Maken tijdbalk (vervolg). (5 min)
  • Zelfstandig werken; 1.3 (deel 2) en 1.5.

Slide 29 - Tekstslide

Unie van Utrecht (1579)
  • De opstand groeide uit tot een georganiseerde oorlog.
  • Een aantal noordelijke gewesten sloten een militair verbond (de Unie van Utrecht). 
  • De gewesten gingen elkaar steunen in de strijd tegen Spanje.

Slide 30 - Tekstslide

Slide 31 - Tekstslide

Plakkaat van Verlatinghe (1581)



  • In 1581 deed Nederland afstand van de vorst (Filips II).
Minister-President Mark Rutte laat de Acte van Verlatinghe zien aan oud-president Barack Obama van de Verenigde Staten.

Het document heeft vermoedelijk óók een belangrijke rol gespeeld in Amerika: toen het land zich in 1776 onafhankelijk verklaarde van Engeland, is er een grote kans dat ze even gespiekt hebben in het Nederlandse document. Net zoals de Nederlanders wilden ok de Amerikanen namelijk van hun koning af!
Klik hier

Slide 32 - Tekstslide

De moord op Oranje (je hoeft dit niet over te nemen)
  • Filips II verklaarde Oranje vogelvrij.
  • Eenieder die hem vermoorde werd beloond.
  • Balthasar Gerards, fanatiek katholiek, pakte de handschoen op.

Slide 33 - Tekstslide

Slide 34 - Tekstslide

Opvolger Willem van Oranje (1)
  • Maurits van Oranje volgt Willem op als stadhouder (vanaf 1586).
  • Stadhouder is de leider van vloot en leger (geen vertegenwoordiger meer van de koning!)

Slide 35 - Tekstslide

Johan van Oldenbarnevelt
  • Werd de politiek leider van de Noordelijke gewesten.
  • Landsadvocaat; een soort minister-president van de Republiek.  

Slide 36 - Tekstslide


De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1588







  • De 'baas' in de Republiek werd de Staten-Generaal.
De macht van de Republiek was in handen van de Staten-Generaal. De stadhouder van Holland, altijd een erfgenaam van Willem van Oranje, zou de leiding krijgen over het leger.

De landsadvocaat (later: raadspensionaris) was de belangrijkste bestuurder van de Republiek: hij zorgde voor de agenda van de vergadering en bereidde besluiten (wetten) voor.
Kaart

Slide 37 - Tekstslide

Slide 38 - Tekstslide

Slide 39 - Tekstslide

Slide 40 - Tekstslide

Slide 41 - Tekstslide

1919

Slide 42 - Tekstslide

Slide 43 - Tekstslide

Slide 44 - Tekstslide

Slide 45 - Tekstslide

Tijdbalk deel 2
1579: Unie van Atrecht (bondgenootschap Zuidelijke gewesten)
1579: Unie van Utrecht (bondgenootschap noordelijke gewest)
1581: Acte van Varlatinghe
1584: Willem van Oranje vermoord
1585: Val van Antwerpen (belangrijke havenstad)
1588: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1600: Slag bij Nieuwpoort

Slide 46 - Tekstslide

Zelfstandig werken
Modules 1.2 maken (alle delen).
Klaar? maken 1.5 (Willem van Oranje) en/of lezen.

Slide 47 - Tekstslide

Tijdbalk deel 3

  • 1600: Slag bij Nieuwpoort
  • 1602: Oprichting VOC
  • 1619: Onthoofding Johan van Oldenbarneveldt
  • 1609-1621: Wapenstilstand tussen NL en Spanje (wel oorlog)
  • 1629: Verovering Zilvervloot
  • 1648: Vrede van Munster

Slide 48 - Tekstslide

Slide 49 - Video

Slide 50 - Tekstslide

Slide 51 - Tekstslide