Mijn toekomst en werk
Mijn toekomst en werk
Open met het brede thema: van school naar werk dat bij je past. Deze les verkent wat VDAB is, hoe je jobs en studentenjobs zoekt, wat solliciteren inhoudt, welke vaardigheden belangrijk zijn en hoe je over je eigen toekomst kunt nadenken.
VDAB: mijn toekomst en werk
Vandaag gaat het over:
Wat is VDAB?
Hoe kan VDAB mij helpen?
Hoe zoek ik werk?
Welke job past bij mij?
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
De leerling weet dat iedereen rechten en plichten heeft.
De leerling is mondeling assertief.
De leerling gebruikt gepaste beleefdheidsformules.
De leerling neemt deel aan een dialoog, een gesprek.
De leerling verwerkt voor hem bedoelde informatie.
De oorspronkelijke lesdoelen bevatten meerdere doelen. Volgens de lesstructuur staat hier één centraal leerdoel; de andere doelen werken dit verder uit in de les.
Waar zie jij jezelf over 5 jaar?
Ik werk.
Ik studeer nog.
Ik werk in de haarzorg.
Ik wil iets anders doen.
Ik weet het nog niet.
Bespreking:
Weet jij al welk beroep je later wilt doen? Waarom wel/niet?
Je bent klaar met school en wilt gaan werken.
Waar kun je hulp krijgen bij het zoeken naar werk?
Gebruik dit als activering van voorkennis. Verwachte thema’s: werk, vacatures, solliciteren, cv, opleiding, studentenjob. Pik enkele vaak voorkomende woorden eruit en maak de brug naar het eerste lesblok.
Waarvoor staat VDAB?
Vlaamse Dienst voor Arbeid en Bedrijven
Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding
Vlaamse Dienst voor Arbeid en Betaling
Vereniging voor Deeltijds Arbeidende Belgen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is VDAB?
VDAB is de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding.
VDAB helpt mensen bij:
werk zoeken;
opleidingen vinden;
beroepen verkennen;
solliciteren en een cv opstellen.
Leg de afkorting rustig uit. Benadruk dat VDAB niet alleen voor werklozen is, maar voor iedereen die informatie, begeleiding of kansen rond werk zoekt.
Waarvoor gebruik je VDAB?
Met VDAB kun je onder meer:
vacatures zoeken;
studentenjobs zoeken;
hulp krijgen bij solliciteren;
een cv maken of verbeteren;
opleidingen en beroepen ontdekken.
Noem ook expliciet wat VDAB niet doet, zoals een rijbewijs of identiteitskaart regelen. Zo begrijpen leerlingen beter waarvoor de dienst wel en niet bedoeld is.
Waarvoor zou jij de VDAB nu al kunnen gebruiken?
Deze slide heeft geen instructies
Voor wie is VDAB?
VDAB is er voor verschillende mensen die informatie, opleiding of hulp rond werk zoeken.
Dus niet alleen voor volwassenen of mensen zonder werk.
Ook leerlingen kunnen VDAB al gebruiken, bijvoorbeeld om studentenjobs te zoeken of beroepen te verkennen.
Maak de brug naar hun leefwereld: ook als je nog op school zit, kun je al nadenken over jobs die bij je passen.
Meer dan vacatures alleen
Veel mensen denken eerst aan vacatures.
Maar VDAB doet meer:
informatie geven over werk;
helpen bij keuzes voor beroepen;
opleidingen tonen;
ondersteuning bieden bij solliciteren.
Dit rondt het eerste inhoudsblok af: leerlingen moeten begrijpen dat VDAB een brede hulpbron is en geen eenvoudige vacaturelijst.
Voor wie is VDAB bedoeld?
Alleen volwassenen
Alleen werkzoekenden
Voor veel mensen
Alleen werknemers
Toetst het kernidee uit slides 2–5: VDAB is breder dan alleen mensen zonder werk en kan ook voor leerlingen nuttig zijn.
VDAB samengevat
VDAB helpt mensen niet alleen met vacatures. Je kunt er ook opleidingen en beroepen ontdekken. Ook leerlingen kunnen VDAB al gebruiken voor een studentenjob of hulp bij solliciteren.
Laat leerlingen de brede functie van VDAB verwoorden met termen die net op de inhoudsslides stonden.
Een job zoeken via VDAB
Stel: je bent klaar met school en je wilt in een grootkeuken werken.
Een logische eerste stap is vacatures zoeken via VDAB.
Je vertrekt van een beroep en een plaats.
Gebruik hier het voorbeeld van kapper in Oostende als rode draad voor de volgende slides.
Hoe zoek je een job?
Bij een zoekopdracht kies je eerst basisinformatie:
beroep: bijvoorbeeld kapper;
plaats: bijvoorbeeld Oostende.
Zo krijg je vacatures die passen bij wat je zoekt.
Als je de website live toont, laat leerlingen benoemen waarop je eerst moet klikken in plaats van alles zelf voor te doen.
Vacatures filteren
Je kunt je zoekresultaten verfijnen met filters, zoals:
type contract;
voltijds of deeltijds;
ervaring;
diploma;
tijdsregeling;
studentenjob.
Zo vind je sneller vacatures die echt passen.
Benadruk dat niet elke vacature geschikt is voor iedereen. Filters helpen om gerichter te zoeken en minder tijd te verliezen.
WAT???????
Voltijds werken: je werkt een volledige werkweek, bijvoorbeeld 38 uur per week.
Deeltijds werken: je werkt minder uren dan een volledige werkweek, bijvoorbeeld 20 uur per week.
Kort: voltijds = volledige werkweek, deeltijds = een deel van de werkweek.
Deze slide heeft geen instructies
Belangrijke info in een vacature
Voor je solliciteert, kijk je naar:
wat je moet doen;
waar je werkt;
welke uren gelden;
voltijds of deeltijds;
of ervaring of diploma nodig is;
hoe je moet solliciteren.
Laat zien dat een vacature meer is dan alleen een functietitel. Het gaat om taken, verwachtingen en praktische voorwaarden.
Begrijp je elk woord?
Als je in een vacature een moeilijk woord ziet, sla je het niet over.
Je zoekt het op of vraagt uitleg.
Zo begrijp je beter wat een werkgever verwacht en kun je beter inschatten of de job bij jou past.
Leg uit dat goed lezen van vacatures deel is van slim solliciteren. Onbegrip negeren kan tot verkeerde keuzes leiden.
Wat doe je best bij een moeilijk woord in een vacature?
Verder lezen
Uitleg zoeken
Meteen stoppen
Gewoon gokken
Sluit aan bij slide 10: onbegrip negeren leidt tot slechtere keuzes bij het solliciteren.
Slim vacatures lezen
Bij VDAB vertrek je van een beroep en een plaats. Daarna kun je vacatures filteren op bijvoorbeeld ervaring of diploma. Voor je solliciteert, lees je ook goed hoe je moet solliciteren.
De lege woorden zijn de dragende stappen uit dit blok: zoeken, verfijnen en correct lezen.
Wat vind jij belangrijk in werk?
Niet iedereen kiest een job om dezelfde reden.
Belangrijke factoren kunnen zijn:
goed loon;
werk dat je graag doet;
dicht bij huis;
goede werkuren;
leuke collega's;
weinig stress.
Gebruik dit als overgang van technisch zoeken naar persoonlijke beroepskeuze: werk past niet alleen bij wat je kunt, maar ook bij wat je belangrijk vindt.
Beroepskeuze is persoonlijk
Twee jobs kunnen allebei goed lijken, maar toch kies je anders.
De ene job ligt misschien dichter bij huis.
De andere job betaalt beter of vraagt geen zaterdagwerk.
Wat voor jou de beste keuze is, hangt af van jouw voorkeuren.
Gebruik het voorbeeld van twee kapsalons: afstand, loon en weekendwerk. Laat leerlingen zien dat kiezen vaak afwegen is.
Wat weegt voor jou het zwaarst bij een jobkeuze?
Loon
Afstand
Werkuren
Interesse
Collega's
Deze slide heeft geen instructies
Waarom kiest niet iedereen dezelfde job?
Bespreek dat er geen juist antwoord is. Goede elementen: afstand, loon, zaterdagwerk, interesse, combinatie met privéleven. Doel: tonen dat beroepskeuze persoonlijk afwegen is.
Ook voor studentenjobs
Je hoeft niet te wachten tot je afgestudeerd bent om VDAB te gebruiken.
Je kunt nu al studentenjobs zoeken.
VDAB heeft daarvoor een aparte filter.
Corrigeer hier expliciet de misvatting dat VDAB alleen voor latere, 'echte' jobs is.
Studentenjob zoeken
Bij een studentenjob kijk je naar dezelfde soort informatie als bij een gewone job:
welke job het is;
waar je werkt;
of ervaring nodig is;
voltijds of deeltijds;
of de job bij jou past.
Maak duidelijk dat de aanpak hetzelfde blijft: zoeken, filteren, lezen en beoordelen.
Niet elke studentenjob past bij jou
Een vacature kan interessant lijken, maar toch niet bij je passen.
Let daarom op:
taken;
werkuren;
locatie;
verwachtingen van de werkgever.
Pas daarna beslis je of het iets voor jou is.
Sluit aan bij de klassikale vergelijking van gevonden studentenjobs: aantrekkelijk voor de ene leerling, minder geschikt voor de andere.
VDAB in Oostende
VDAB is niet alleen een website.
Je kunt ook contact opnemen of langsgaan.
Adres: Brigantijnenstraat 2, 8400 Oostende
Gratis nummer: 0800 30 700
IMAGE1 ontbreekt bewust niet volgens schema? Voeg beeld toe van kantoorlocatie.
Praktisch plannen hoort erbij
Heb je een afspraak bij VDAB en ken je de weg niet?
Dan zoek je vooraf je route op.
Werk zoeken vraagt ook praktische voorbereiding:
op tijd vertrekken;
de locatie kennen;
afspraken nakomen.
Je kunt hier apps of websites voor routeplanning laten noemen, maar de kern is verantwoordelijkheid nemen en plannen.
Wat blijft hetzelfde bij een studentenjob?
Alleen de locatie
Alleen het loon
Dezelfde aanpak
Geen vacature lezen
Verwijst naar slides 13–15: ook bij studentenwerk zoek, filter, lees en beoordeel je vacatures.
Studentenjob en planning
Voor een studentenjob kijk je naar taken, locatie en werkuren. Heb je een afspraak bij VDAB, dan zoek je vooraf je route op. Zo kom je op tijd en kom je je afspraak na.
Verbindt de inhoud van studentenjobs met het praktische blok over plannen en verantwoordelijkheid.
Competenties op het werk
Voor een beroep zoals keukenmedewerker heb je verschillende competenties nodig.
Denk aan:
technische taken zoals snijden of koken;
omgaan met klanten;
hygiënisch werken;
op tijd komen;
zorgvuldig werken.
Gebruik antwoorden uit het woordweb als opstap naar het onderscheid tussen soorten vaardigheden.
Hard skills en softskills
Een werkgever kijkt niet alleen naar wat je technisch kunt.
Hard skills zijn technische vaardigheden voor een beroep.
Softskills zijn persoonlijke en sociale vaardigheden die belangrijk zijn op het werk.
Voorbeeld:
Snijtechnieken = hard skill
Goed luisteren naar een klant = softskill
Houd de termen consequent aan. Dit onderscheid is belangrijk voor het latere nadenken over eigen sterke punten.
Voorbeelden van vaardigheden
samenwerken
communiceren
op tijd komen
klantgericht zijn
flexibel zijn
zorgvuldig werken
Softskills
Hard skills
snijtechnieken
bereidingstechnieken
dresseertechnieken
maaltijdpakket samenstellen
Benadruk dat beide soorten vaardigheden belangrijk zijn. Technisch goed zijn zonder goede werkhouding is vaak niet genoeg.
Welke softskills heb jij al?
Denk na over jezelf.
Misschien herken je al softskills zoals:
samenwerken;
luisteren;
zelfstandig zijn;
flexibel zijn;
zorgvuldig werken;
initiatief nemen.
Softskills kun je verder ontwikkelen.
Maak de overstap van beroepseisen naar zelfinzicht. Dat ondersteunt het laatste deel over toekomst en beroepskeuze.
Welke vaardigheid is een softskill?
Groenten snijden
Vlees bakken
Buffet klaarzetten
Samenwerken
Gebruik de verwarring tussen technische kappersvaardigheden en werkhouding bewust als distractor.
Welke softskill herken jij het meest bij jezelf?
Luisteren
Samenwerken
Zelfstandig
Zorgvuldig
Initiatief
Deze slide heeft geen instructies
Van vacature naar sollicitatie
Vacature vinden → solliciteren → werkgever bekijkt kandidaten → mogelijk sollicitatiegesprek → werkgever kiest → aangenomen of niet aangenomen
Gebruik de pijlnotatie omdat de volgorde hier zelf de kern van de inhoud is.
Wat is solliciteren?
Solliciteren betekent dat je jezelf kandidaat stelt voor een job.
Een werkgever kan je vragen om:
een cv door te sturen;
een sollicitatiemail te sturen;
telefonisch contact op te nemen;
naar een sollicitatiegesprek te komen.
Benadruk dat solliciteren een stap is in een proces, niet het eindpunt.
Wat is een cv?
Een cv of curriculum vitae geeft een werkgever een kort overzicht van jou.
Daarin staan bijvoorbeeld je contactgegevens, opleiding, stage, werkervaring, vaardigheden en sterke punten.
Noem dat VDAB ook hulp biedt om een cv te maken of te verbeteren.
Solliciteren is geen garantie
Als je solliciteert, heb je de job nog niet.
Vaak zijn er meerdere kandidaten.
De werkgever vergelijkt die kandidaten en beslist uiteindelijk wie wordt aangenomen.
Gebruik het voorbeeld van Sarah en 12 andere kandidaten om deze misvatting concreet te maken.
Goed voorbereid naar gesprek
Bij een sollicitatiegesprek helpt het om:
op tijd te komen;
de vacature vooraf opnieuw te lezen;
verzorgd voor te komen;
beleefd te zijn;
goed te luisteren;
duidelijk te antwoorden;
interesse te tonen.
Noem ook kort wat niet helpt: te laat komen, voortdurend op je gsm kijken of niets weten over het bedrijf.
Wat betekent solliciteren?
Jezelf voorstellen
Een job krijgen
Jezelf kandidaat stellen
Een cv verbeteren
Toetst het precieze begrip uit slides 22–26 en corrigeert de misvatting dat solliciteren hetzelfde is als aangenomen worden.
Van vacature tot gesprek
Na het vinden van een vacature ga je solliciteren. Daarna bekijkt de werkgever de kandidaten. Soms volgt dan een sollicitatiegesprek.
Verankert de volgorde van het sollicitatieproces met de woorden die leerlingen nodig hebben.
Rechten en plichten
Een recht is iets waarop je aanspraak kunt maken.
Een plicht is iets wat je moet doen of wat van jou verwacht wordt.
Voorbeelden:
privacy = recht;
afspraken nakomen = plicht.
Houd de uitleg eenvoudig en functioneel: wat mag je verwachten en wat wordt van jou verwacht?
Voorbeelden bij VDAB
Rechten
Plichten
actief werk zoeken
afspraken nakomen
meewerken aan begeleiding
recht op privacy
gelijke kansen
begeleiding krijgen
Vermeld eventueel dat precieze rechten en plichten kunnen verschillen naargelang de situatie van een ingeschreven werkzoekende.
Afspraken nakomen telt mee
Heb je een afspraak bij VDAB en blijf je zomaar thuis zonder iets te laten weten?
Dan kom je je afspraak niet na.
Dat is dus niet oké.
Afspraken nakomen is een plicht.
Maak de koppeling met verantwoordelijkheid en betrouwbaarheid, ook als voorbereiding op werk later.
Wat is een plicht bij VDAB?
Privacy
Gelijke kansen
Begeleiding
Afspraken nakomen
Sluit aan bij slides 27–29: onderscheid tussen rechten en plichten, met afspraakgedrag als concreet voorbeeld.
Waarom is zomaar thuisblijven niet oké?
Bespreek dat thuisblijven zonder iets te laten weten niet oké is, omdat je je afspraak niet nakomt. Koppel aan betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid.
Welke beroepen passen bij mij?
VDAB heeft een interessetest die je helpt nadenken over beroepen.
Belangrijk:
antwoord eerlijk;
er zijn geen goede of foute antwoorden;
kijk goed naar je resultaten.
De test is een hulpmiddel om mogelijkheden te ontdekken, geen definitieve keuze.
Nadenken over je resultaat
Na de test kun je drie dingen onthouden:
een beroep dat bij je past;
een beroep dat je verraste;
een beroep dat je niet zou willen doen.
Zo leer je jezelf beter kennen.
Laat leerlingen zien dat ook een verrassend of afwijzend resultaat nuttig is voor zelfinzicht.
Een test kiest niet voor jou
Als een test zegt dat een beroep bij jou past, moet je dat beroep niet automatisch kiezen.
Een test geeft ideeën en helpt je nieuwe mogelijkheden ontdekken.
Jij beslist uiteindelijk zelf wat je met die informatie doet.
Benadruk autonomie: de test ondersteunt de keuze, maar vervangt die niet.
Verder kijken naar je sterke punten
Je kunt ook verder nadenken over je softskills:
Waar ben ik al goed in?
Waar wil ik nog in groeien?
Welke vaardigheden heb ik nodig voor een beroep dat mij interesseert?
Zo verbind je je interesses met je ontwikkeling.
Dit vormt de afsluitende brug tussen werk verkennen en persoonlijke groei.
Wat doet een interessetest vooral?
Een job geven
Voor jou kiezen
Ideeën tonen
Je inschrijven
Sluit aan bij slides 30–33: de test ondersteunt zelfinzicht, maar neemt de keuze niet over.
Welke vaardigheid wil jij nog verder ontwikkelen?
Laat leerlingen kort benoemen welke combinatie ze zien tussen interesses, sterke punten en groeipunten. Er is geen vast juist antwoord.
Wat heb jij vandaag geleerd over VDAB of werk?
Exit ticket zonder juiste of foute antwoorden. Laat leerlingen één concreet inzicht formuleren uit de les.
Welk beroep wil jij nu verder onderzoeken?
Stimuleert transfer naar de eigen toekomst. Laat leerlingen een beroep of richting kiezen die ze verder willen bekijken.
Welk deel van deze les vond jij het lastigst?
Metacognitieve reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: vacatures lezen, softskills, rechten en plichten, solliciteren.
Begrippenlijst
VDAB - Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding.
vacature - Een openstaande job waarvoor een werkgever iemand zoekt.
filter - Een hulpmiddel om zoekresultaten te verfijnen.
studentenjob - Tijdelijk werk dat leerlingen of studenten kunnen doen.
solliciteren - Jezelf kandidaat stellen voor een job.
cv - Kort overzicht van jouw gegevens, opleiding, ervaring en vaardigheden.
sollicitatiegesprek - Gesprek waarin een werkgever en kandidaat elkaar beter leren kennen.
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
hard skill - Technische vaardigheid die je voor een beroep nodig hebt.
softskill - Persoonlijke of sociale vaardigheid die belangrijk is op het werk.
competentie - Iets wat je kunt en inzet in een bepaalde situatie.
recht - Iets waarop je aanspraak kunt maken.
plicht - Iets wat je moet doen of wat van jou verwacht wordt.
beroepskeuze - De keuze voor werk dat past bij je interesses en mogelijkheden.
interessetest - Test die helpt ontdekken welke beroepen je kunnen aanspreken.
Deze slide heeft geen instructies