3.2 Crisis en ontevredenheid
Leerdoel:
minute
second
De telefoon blijft thuis of in de kluis
We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.
Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.
Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze
We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden
3.2 Crisis en ontevredenheid
Leerdoel:
minute
second
De telefoon blijft thuis of in de kluis
We respecteren elkaar en elkaars spullen; we laten elkaar uitspreken en behandelen elkaar met respect.
Je komt goed voorbereid naar de les; materiaal goed voor elkaar, ingelezen, huiswerk gemaakt.
Eten, drinken of naar het toilet doen we na de les of in de pauze
We gebruiken de laptop uitsluitend voor schooldoeleinden
Nasleep WO1 : Duitsland
Situatie Duitsland na WO1:
Hoge werkloosheid
Woede over verdrag van Versailles
Armoede door herstelbetalingen
De keizer was gevlucht naar NL en Duitsland wordt een Republiek (Weimar Republiek)
Afspraak met FR: als Duitsland geen herstelbetalingen meer betaald, mag Frankrijk het Ruhrgebied bezetten.
Om aan de herstelbetalingen te voldoen gaat Duitsland geld bij drukken. Dit leidt tot inflatie.
Amerika is gebaat bij een sterk economisch Duitsland/Europa en komt Duitsland te hulp met leningen: Dawesplan.
Om de problemen in Duitsland op te lossen bedenkt Amerika het 'Dawesplan'.
Wat is het Dawesplan?
Amerika leent geld uit aan Duitsland zodat zij de economie kunnen herstellen en de herstelbetalingen konden doen.
Amerika schaft de herstelbetalingen af zodat Duitsland zich kan richten op de eigen economie.
Amerika sluit een handelsverdrag met Duitsland waarbij Duitsland goedkoop wapens van Amerika kan kopen.
Amerika bedenkt een geheim aanvalsplan om Duitsland te kunnen bezetten.
Het Dawesplan had indirect ook een voordeel voor Amerika. Wat was dit voordeel?
Amerika kan zo invloed uitoefenen op de Duitse politiek
Zo kon Amerika producten verkopen aan de landen die de herstelbetalingen ontvingen.
Amerika kon zijn wapens aan Duitsland verkopen omdat de economie daar herstelde
De werkloosheid in Amerika nam hierdoor af omdat de mensen in Duitsland aan het werk konden.
Beurskrach in Amerika
Omdat er tijdens WO1 niet gevochten werd in Amerika, kon de economie daar gewoon verder gaan.
De winsten van bedrijven waren enorm en mensen wilden hiervan profiteren door aandelen te kopen.
De overheid stimuleerde dit door leningen aan te bieden.
Door overproductie en verzadiging van de markt, daalde de waarde van de bedrijven.
In 1929, kwam het besef dat de aandelen meer waard waren dan de werkelijk waarde van het bedrijf. Mensen begonnen hun aandelen te verkopen.
John werkt bij een autofabriek.
Na de Eerste Wereldoorlog gaat de productie van de autofabriek omhoog, omdat de welvaart stijgt.
John wil gaan investeren in de fabriek waar hij werkt, om rijker te worden.
John leent hiervoor geld van de bank tegen een lage rente.
Omdat John zeker weet dat hij rijk gaat worden, gebruikt hij zijn huis als onderpand *(Als John zijn lening niet kan terugbetalen, dan mag de bank zijn huis hebben)
John investeert in aandelen in de fabriek waar hij werkt.
John wordt rijk en koopt allemaal mooie spullen waaronder een nieuwe auto.
De fabriek waar John in werkt verhoogt de productie om aan de vraag te voldoen.
De waarde van de aandelen bereiken een hoogtepunt rond 1928.
Op dit moment heeft iedereen al een nieuwe auto gekocht, waardoor de markt verzadigd* (de vraag neemt af) > de fabriek gaat mensen ontslaan, waaronder John
Omdat de productie van bedrijven achteruit gaat, daalt de waarde van de bedrijven.
Mensen worden bang dat hun aandelen minder waard worden en mensen gaan massaal aandelen verkopen.
Zwarte Donderdag: 24 oktober 1929, doordat mensen aandelen gaan verkopen, daalt de koers van de aandelen binnen een dag zo hard dat de aandelen niets meer waard zijn.
De werkloze John zijn aandelen zijn niets meer waard en de bank wil dat John zijn leningen gaat terugbetalen. Omdat hij zijn huis als onderpand heeft opgegeven, wordt John ook nog dakloos.
Amerika beland in een economische crisis. Bedenk welke gevolgen dit heeft voor Duitsland.
Geen gevolgen, Duitsland had weinig met Amerika te maken
Middelmatige gevolgen, de Duitse economie was hersteld door het Dawesplan
Grote gevolgen, de Duitse economie steunde volledig op Amerika door het Dawesplan
Een sterke leider
Duitsland beland in een enorme crisis
De Weimar republiek heeft geen antwoorden voor de crisis; het volk is boos en bang en wordt wanhopig.
Adolf Hitler maakt gebruik van de woede van de mensen en beloofd:
Een einde aan de crisis
Geen Verdrag van Versailles meer
Duitsland weer een sterk land maken
Bekijk het stemmenaandeel van de NSDAP (partij Hitler), vanaf welke gebeurtenis wordt de partij pas echt succesvol?
Het tekenen van het Verdrag van Versailles; overgave Duitsland
Het invoeren van het Dawesplan (leningen van Amerika aan Duitsland)
De economische crisis van Amerika
De Tweede Wereldoorlog breekt uit
Bekijk nogmaals de onderstaande afbeelding, bedenk een argument waarom de partij na de Eerste Wereldoorlog slecht scoorde
Fascisme en Nationaal socialisme
Niet alleen in Duitsland was teleurstelling ook in Italië was men teleurgesteld.
Italië was overgestapt naar de geallieerden tijdens WO1 en had gehoopt er land bij te krijgen, bij de vredesbesprekingen krijgen zij echter niets.
Benito Mussolini beloofde dat hij de problemen in Italië op te lossen en Italië weer terug zou brengen naar zijn hoogtepunt (Romeinse tijd)
Mussolini en zijn aanhangers stonden bekend als de fascisten:
Geen democratie, maar één sterke leider.
Nationalisme
Gebruik van geweld is goed
Hitler was een groot bewonderaar van Mussolini zijn nationaal socialisme was dan ook geïnspireerd op het fascisme met één toevoeging: racisme.
Examentraining
Duitsland werd na de Beurskrach van 1929 extra zwaar getroffen door de wereldwijde economische crisis. Wat was een politiek gevolg van de wereldwijde economische crisis voor Duitsland?
De aanhang van antidemocratische partijen werd groter
De parlementaire democratie werd hersteld.
Duitsland verloor zijn koloniën
Duitsland werd communistisch door een revolutie
Het nationaal-socialisme in Duitsland en het fascisme in Italië hadden veel overeenkomsten. Maar vóór de Tweede Wereldoorlog was er ook een belangrijk verschil tussen beide politieke stromingen.
Noem eerst een kenmerk van het fascisme dat het nationaal-socialisme ook had.
Noem daarna een kenmerk van het nationaal-socialisme dat het fascisme eerst niet had.
De NSDAP was tegen het Dawesplan. Geef een reden waarom de NSDAP tegen het Dawesplan was.