Opfrissen kennis Fase 1 en 2

Wat heb je al geleerd in Fase 1 en 2?

1 / 80
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerzorgendeMBOStudiejaar 3

In deze les zitten 80 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat heb je al geleerd in Fase 1 en 2?

Deze les ordent de kennis uit de opgegeven onderwerpen in samenhang, zodat studenten begrippen niet alleen herkennen maar ook juist toepassen in BPV, examens en praktijksituaties.

Leerdoel

Ik kan veelvoorkomende zorgsituaties, begrippen en beroepshandelingen uit fase 1 en 2 correct herkennen, uitleggen en toepassen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke begrippen uit Verzorgende Redeneren schieten jou te binnen?

Gebruik deze woordwolk als activering van voorkennis. Vraag door op woorden als dementie, SMART, PES, hypo, COPD, bevoegd en bekwaam.

Dementie: twee benaderingen

  • Validation sluit aan bij gevoel en beleving

  • Ontwikkeld door Naomi Feil

  • Reminiscentie haalt herinneringen uit het verleden op

  • Doel: gezonde delen van de hersenen activeren

Benadruk dat validation niet draait om corrigeren, maar om erkennen van emotie. Reminiscentie is meer gericht op herinneringen en herkenning uit het verleden.

Dementie: aansluiten bij beleving

Als een zorgvrager met dementie zegt naar zijn moeder te willen, kijk je niet eerst naar de feitelijke juistheid. Je sluit aan bij het gevoel achter de uitspraak. Die benadering heet validation.

Veel studenten willen de zorgvrager geruststellen met feiten. Leg uit dat dit onrust kan vergroten. Het doel is contact maken via de emotie.

Alzheimer en vasculaire dementie

  • Alzheimer verloopt meestal geleidelijk

  • Vasculaire dementie verloopt vaak sprongsgewijs

  • Dat sprongsgewijze verloop hangt samen met schade aan bloedvaten in de hersenen

Deze slide heeft geen instructies

Dementie in de praktijk

  • Kijk naar beleving én gedrag

  • Kies een benadering die past bij het doel

  • Validation: erkennen van emotie

  • Reminiscentie: werken met herinneringen

  • Verschillen in ziekteverloop helpen bij herkennen en begrijpen

Deze slide heeft geen instructies

Welke benadering sluit aan bij gevoel en beleving bij dementie?

A

Reminiscentie

B

Validation

C

Observatie

D

Oriëntatie

Distractors sluiten aan bij zorgtaal of begrippen uit de buurt van de inhoud. Het juiste onderscheid is: validation = aansluiten bij emotie; reminiscentie = herinneringen ophalen.

Dementie herkennen en benaderen

Bij validation sluit je aan bij het gevoel van de zorgvrager. Bij reminiscentie haal je herinneringen uit het verleden op. Alzheimer verloopt meestal geleidelijk, terwijl vasculaire dementie vaak sprongsgewijs verloopt.

validation
reminiscentie
Alzheimer
sprongsgewijs
hallucinatie
doelgericht
hyperglykemie
plotseling

Controleer of studenten niet alleen termen kennen, maar ook het onderscheid in functie en ziekteverloop kunnen koppelen.

Methodisch verzorgend redeneren

De zes stappen zijn:

  1. Gegevens verzamelen

  2. Probleem vaststellen

  3. Doel formuleren

  4. Interventies plannen

  5. Uitvoeren

  6. Evalueren

Gebruik consequent dezelfde volgorde. Studenten halen vooral probleem vaststellen en doel formuleren nog weleens door elkaar.

De eerste fase herkennen

Merk je dat een zorgvrager steeds minder eet? Dan zit je in de fase gegevens verzamelen. Je observeert, signaleert en noteert wat je waarneemt.

Benadruk dat dit nog geen diagnose of doel is. Eerst verzamelen, dan pas analyseren en vaststellen.

Van observatie naar plan

Gegevens verzamelen → probleem vaststellen → doel formuleren → interventies plannen → uitvoeren → evalueren


Zo werk je niet op gevoel alleen, maar stap voor stap en onderbouwd.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom deze stappen belangrijk zijn

  • Ze geven structuur aan zorgverlening

  • Ze helpen om observaties juist te interpreteren

  • Ze maken zorgplannen concreet en toetsbaar

  • Ze ondersteunen klinisch redeneren in de praktijk

Deze slide heeft geen instructies

Je merkt dat een zorgvrager steeds minder eet. In welke fase zit je?

A

Uitvoeren

B

Doel formuleren

C

Gegevens verzamelen

D

Probleem vaststellen

Veelgemaakte fout: te snel van observatie naar probleem of doel springen. Hier gaat het nog om waarnemen en noteren.

Noem de eerste stap van verzorgend redeneren.

Verwachte elementen: gegevens verzamelen, probleem vaststellen, doel formuleren, interventies plannen, uitvoeren, evalueren. Laat de klas eventueel samen de volgorde herstellen.

PES-formulering

Een PES bestaat uit:

  • P: probleem

  • E: etiologie of oorzaak

  • S: symptomen of signalen

Laat studenten het onderscheid oefenen tussen oorzaak en symptoom. Vooral roodheid wordt soms foutief als probleem benoemd in plaats van signaal.

Voorbeeld van een PES

P: dreigende decubitus

E: langdurige druk op de huid door bedrust

S: rode stuit

Deze slide heeft geen instructies

SMART-doelen

Bij SMART betekent T: tijdgebonden. Een doel moet dus aangeven wanneer het bereikt moet zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Een goed geformuleerd doel

Meneer drinkt binnen twee weken dagelijks minimaal 1500 ml vocht.


Dit doel is concreet, meetbaar en tijdgebonden. Daarom is deze formulering sterker dan een vage wens zoals 'meneer gaat beter drinken'.

Wijs erop dat een doel beschrijft wat de zorgvrager bereikt, niet wat de zorgverlener doet.

Welk onderdeel van SMART geeft aan wanneer een doel klaar moet zijn?

A

Acceptabel

B

Meetbaar

C

Realistisch

D

Tijdgebonden

Deze slide heeft geen instructies

Van observatie naar zorgplan

In een PES beschrijf je het probleem, de oorzaak en de signalen. Bij het voorbeeld van mevrouw is het probleem dreigende decubitus. In een SMART-doel geeft tijdgebonden aan wanneer het doel bereikt moet zijn. Een goed doel is ook meetbaar.

PES
dreigende decubitus
tijdgebonden
meetbaar
rode stuit
subjectief
evalueren
bekwaam

Let erop dat studenten rode stuit als signaal herkennen en niet als probleem.

Ademhaling in rust

De normale ademhalingsfrequentie van een gezonde volwassene in rust is 12 tot 20 ademhalingen per minuut.

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer is er koorts?

Van koorts spreek je bij een lichaamstemperatuur van 38,5 °C of hoger.

Deze slide heeft geen instructies

Wat meet een saturatiemeter?

Een saturatiemeter meet het zuurstofpercentage in het bloed.

Gebruik de term zuurstofsaturatie als uitbreiding, maar houd voor deze les de kern eenvoudig en toetsgericht.

Vitale functies in samenhang

  • Ademhaling zegt iets over ventilatie

  • Temperatuur helpt infecties of ontregeling signaleren

  • Saturatie geeft informatie over zuurstof in het bloed

  • Samen vormen ze een basis voor klinisch observeren

Deze slide heeft geen instructies

Wat meet een saturatiemeter?

A

Bloeddruk

B

Zuurstofpercentage

C

Polsslag

D

Lichaamstemperatuur

Deze slide heeft geen instructies

Vitale functies

Bij een gezonde volwassene in rust is de ademhalingsfrequentie 12 tot 20 per minuut. Van koorts spreek je vanaf 38,5 °C. Een saturatiemeter meet het zuurstofpercentage in het bloed.

12 tot 20
38,5 °C
zuurstofpercentage
8 tot 10
37,5 °C
glucosegehalte

Dit is een compacte reproductiecheck van drie kernwaarden uit dezelfde subtopic.

Insuline rond de maaltijd

Snelwerkende insuline wordt meestal vlak voor de maaltijd toegediend, volgens voorschrift.

Koppel dit aan het doel van de insuline: de stijging van glucose na het eten opvangen.

Kenmerken van een hypoglykemie

  • Zweten

  • Trillen

  • Bleek zien

  • Honger

  • Verwardheid

  • Hartkloppingen

Noem dat studenten vaak vier symptomen moeten kunnen geven, maar dat herkennen in de praktijk belangrijker is dan een vast rijtje opdreunen.

Kenmerken van een hyperglykemie

  • Veel plassen

  • Veel dorst

  • Vermoeidheid

  • Misselijkheid

Deze slide heeft geen instructies

Bewusteloos bij een hypo

Een bewusteloze zorgvrager met een hypo mag nooit eten of drinken krijgen, vanwege verslikkingsgevaar.

Benadruk dat veiligheid hier voorop staat. De kern van het antwoord is het verslikkingsgevaar.

Waarom mag een bewusteloze zorgvrager met een hypo niets drinken?

A

Vanwege uitdroging

B

Vanwege verslikkingsgevaar

C

Vanwege hoge koorts

D

Vanwege vochttekort

De juiste focus is veiligheid. Niet de bloedsuikerwaarde zelf, maar het risico op verslikken bepaalt het handelen hier.

Welke klacht past het duidelijkst bij een hyperglykemie?

1

Veel dorst

2

Trillen

3

Zweten

4

Bleek zien

Deze slide heeft geen instructies

Rechterhartfalen

Rechterhartfalen veroorzaakt vaak vocht in benen en enkels.

Deze slide heeft geen instructies

Linkerhartfalen

  • Kortademigheid

  • Verminderde inspanningstolerantie

  • Vocht in de longen

Leg het verschil kort uit: links geeft vooral klachten richting longen, rechts vaker perifere vochtophoping.

Welke hartkamer pompt het lichaam in?

De linkerhartkamer pompt zuurstofrijk bloed het lichaam in.

Deze slide heeft geen instructies

Hartfalen herkennen

  • Rechterhartfalen: vocht in benen en enkels

  • Linkerhartfalen: benauwdheid en vocht in de longen

  • Kennis van de bloedsomloop helpt klachten beter begrijpen

Deze slide heeft geen instructies

Welke vorm van hartfalen geeft vaak vocht in benen en enkels?

A

Linkerhartfalen

B

Boezemfalen

C

Rechterhartfalen

D

Acuut infarct

Deze slide heeft geen instructies

Hartfalen begrijpen

Bij rechterhartfalen zie je vaak vocht in benen en enkels. Bij linkerhartfalen passen kortademigheid en vocht in de longen. De linkerhartkamer pompt zuurstofrijk bloed het lichaam in.

rechterhartfalen
linkerhartfalen
linkerhartkamer
rechterhartkamer
hyperglykemie
logopedist

Laat studenten het verschil koppelen aan plaats van de klachten: perifeer vocht versus longklachten.

Waar vindt gaswisseling plaats?

De uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide vindt plaats in de longblaasjes (alveoli).

Deze slide heeft geen instructies

Wat raakt beschadigd bij COPD?

Bij longemfyseem raken vooral de longblaasjes beschadigd. Ze verliezen elasticiteit, waardoor de gaswisseling minder goed verloopt.

Leg de koppeling tussen structuur en functie: beschadigde alveoli betekenen minder efficiënte opname van zuurstof.

Belangrijke delen van de luchtwegen

  • Hoofdbronchiën vervoeren lucht naar linker- en rechterlong

  • Het strotklepje (epiglottis) voorkomt dat voedsel in de luchtpijp komt

  • Het middenrif (diafragma) is de belangrijkste ademhalingsspier in rust

Deze slide heeft geen instructies

Waarom benauwd bij inspanning?

Bij COPD zijn de longblaasjes beschadigd en de luchtwegen vernauwd. Daardoor verloopt de opname van zuurstof minder efficiënt en ontstaat tijdens inspanning sneller benauwdheid.

Deze slide heeft geen instructies

Ademhalen met getuite lippen

Een cliënt met COPD ademt uit met getuite lippen om de luchtwegen langer open te houden tijdens de uitademing. Zo kan lucht beter wegstromen.

Dit is een typische toepassingsvraag: studenten moeten niet alleen herkennen wat ze zien, maar ook begrijpen waarom het helpt.

Waarom ademt een cliënt met COPD uit met getuite lippen?

A

Om slijm op te hoesten

B

Om dieper in te ademen

C

Om de luchtwegen open te houden

D

Om de koorts te verlagen

Toepassingsvraag: studenten moeten begrijpen wat het effect is tijdens de uitademing.

COPD en luchtwegen

De gaswisseling vindt plaats in de longblaasjes. Bij longemfyseem raken deze beschadigd en verliezen zij hun elasticiteit. Het middenrif is de belangrijkste ademhalingsspier in rust.

longblaasjes
elasticiteit
middenrif
hoofdbronchiën
insuline
bloeddruk

Alle blanks hebben een vaste plaats door betekenis en context.

Psychose: twee begrippen

  • Hallucinatie: iets waarnemen dat er niet is

  • Waan: sterk overtuigd zijn van iets dat niet waar is

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld van een waan

Zegt een zorgvrager dat de televisie geheime boodschappen doorgeeft, dan past dat bij een waan.

Benadruk het verschil tussen waarnemen en overtuiging. Dat helpt bij het onderscheiden van waan en hallucinatie.

Psychose herkennen in taal

Let op de inhoud van wat iemand zegt:

  • gaat het om een waarneming zonder prikkel?

  • of om een overtuiging die niet klopt?


Dat onderscheid helpt bij juiste interpretatie.

Deze slide heeft geen instructies

De tv geeft geheime boodschappen door. Wat past hierbij?

A

Hallucinatie

B

Waan

C

Reminiscentie

D

Validatie

Kernonderscheid: een waan is een onjuiste overtuiging; een hallucinatie is een waarneming zonder prikkel.

Welk begrip hoort bij een onjuiste overtuiging?

Verwachte elementen: hallucinatie = iets waarnemen dat er niet is; waan = overtuigd zijn van iets dat niet waar is.

Disciplines in een MDO

Veelvoorkomende disciplines in een MDO binnen de ouderenzorg zijn:

  • arts

  • verpleegkundige of verzorgende

  • fysiotherapeut

  • ergotherapeut

  • diëtist

  • psycholoog

  • logopedist

Studenten hoeven vaak vier disciplines te noemen; toon hier het bredere netwerk zodat ze de samenwerking beter plaatsen.

Wie past bij welk probleem?

  • Slikproblemen na een CVA → logopedist

  • Hulpmiddelen en aanpassingen in huis → ergotherapeut

Leg uit dat een MDO niet alleen overleg is, maar ook het slim inzetten van expertise van verschillende disciplines.

Waarom multidisciplinair werken?

Een MDO brengt verschillende deskundigheden samen. Daardoor sluit de zorg beter aan bij problemen op meerdere gebieden, zoals mobiliteit, voeding, communicatie en veiligheid.

Deze slide heeft geen instructies

Welke discipline wordt meestal ingezet bij slikproblemen na een CVA?

A

Ergotherapeut

B

Diëtist

C

Logopedist

D

Psycholoog

Deze slide heeft geen instructies

Welke discipline past het best bij hulpmiddelen in huis?

1

Ergotherapeut

2

Logopedist

3

Fysiotherapeut

4

Arts

Deze slide heeft geen instructies

Bevoegd en bekwaam

  • Bevoegd: je mag een handeling volgens de wet uitvoeren

  • Bekwaam: je hebt de kennis en vaardigheden om dit veilig te doen

Benadruk dat studenten deze begrippen niet mogen verwarren. Wettelijke toestemming en praktische vaardigheid zijn niet hetzelfde.

Alleen bevoegd is niet genoeg

Ben je wel bevoegd, maar niet bekwaam? Dan mag je een voorbehouden handeling niet uitvoeren.

Deze slide heeft geen instructies

Wet BIG in de praktijk

Veilig handelen vraagt altijd om twee voorwaarden:

mogen én kunnen.


Daarom controleer je niet alleen of je bevoegd bent, maar ook of je bekwaam bent.

Deze slide heeft geen instructies

Mag je een voorbehouden handeling doen als je wel bevoegd bent, maar niet bekwaam?

A

Ja, altijd

B

Ja, met toestemming

C

Nee

D

Alleen bij spoed

Laat studenten de twee voorwaarden koppelen: mogen én kunnen.

Wet BIG in de praktijk

Wie een handeling volgens de wet mag uitvoeren, is bevoegd. Wie de juiste kennis en vaardigheden heeft, is bekwaam. Voor veilig handelen heb je dus beide nodig: mogen én kunnen.

bevoegd
bekwaam
mogen
geschikt
ervaren
observeren

Controleer of studenten het wettelijke en het praktische deel uit elkaar houden.

Indicaties voor een verblijfskatheter

Twee belangrijke indicaties zijn:

  • urineretentie

  • nauwkeurige vochtbalansmeting bij medische noodzaak

Deze slide heeft geen instructies

Voor het vullen van de ballon

Controleer eerst of de katheter in de blaas zit en of er urine afloopt. Pas daarna vul je de ballon.

Benadruk het veiligheidsaspect. Dit is een praktische toepassingsstap die studenten precies moeten kunnen reproduceren.

Katheteriseren: kernpunten

  • Alleen bij duidelijke indicatie

  • Controle vóór ballonvulling is essentieel

  • Veiligheid en juist handelen staan centraal

Deze slide heeft geen instructies

Wat controleer je vóór je de ballon van een verblijfskatheter vult?

A

Of de urine warm is

B

Of de katheter in de blaas zit

C

Of de zorgvrager gegeten heeft

D

Of de saturatie normaal is

Volledig antwoord bevat ook: er moet urine aflopen. De MC focust op de kernstap.

Noem één indicatie voor een verblijfskatheter.

Verwachte elementen: urineretentie en nauwkeurige vochtbalansmeting bij medische noodzaak.

De 5 J's van medicatieveiligheid

  1. Juiste zorgvrager

  2. Juiste medicijn

  3. Juiste dosering

  4. Juiste tijd

  5. Juiste toedieningswijze

Laat studenten deze vijf als vaste veiligheidscontrole zien, niet als los rijtje.

Injecteren van insuline

  • Insuline wordt meestal subcutaan geïnjecteerd

  • De injectieplaats moet worden afgewisseld

Deze slide heeft geen instructies

Waarom wisselen van injectieplaats?

Je wisselt de injectieplaats af om lipodystrofie te voorkomen en een betrouwbare opname van insuline te behouden.

Noem dat een verstoorde opname directe gevolgen kan hebben voor de glucose-instelling.

Welke injectietechniek gebruik je meestal bij insuline?

A

Intramusculair

B

Subcutaan

C

Intraveneus

D

Inhalatie

Deze slide heeft geen instructies

Medicatieveiligheid en insuline

Bij medicatieveiligheid controleer je onder andere de juiste zorgvrager, het juiste medicijn en de juiste dosering. Insuline geef je meestal subcutaan. Je wisselt van injectieplaats om lipodystrofie te voorkomen.

dosering
subcutaan
lipodystrofie
temperatuur
intramusculair
dehydratie

Koppel techniek direct aan veiligheid en effect van de opname.

Respect en autonomie

  • 2.1: respect voor waardigheid, autonomie en persoonlijke levenssfeer

  • Toestemming vragen voor hulp bij wassen past hierbij

  • Rekening houden met geloofsovertuiging past hierbij

Koppel deze code steeds aan concreet gedrag in de zorgrelatie.

Regie bij de zorgvrager

  • 2.7: de regie zoveel mogelijk bij de zorgvrager laten

  • Samen doelen opstellen in het zorg(leef)plan

  • Zelfzorg stimuleren, zoals zelf steunkousen aantrekken waar mogelijk

  • Reageren op zorgen, wensen en behoeften

Deze slide heeft geen instructies

Privacy en vertrouwelijkheid

  • 2.13 / 2.4: privacy en vertrouwelijkheid beschermen

  • Medische gegevens bespreek je niet waar anderen kunnen meeluisteren

  • Informatie aan familie geef je niet zonder toestemming van de zorgvrager

De input noemt zowel 2.13 als 2.4 bij privacysituaties; houd de kern vast: vertrouwelijke informatie blijft beschermd.

Samenwerken en deskundigheid

  • 3.1: samenwerken met collega's en andere disciplines in belang van de zorgvrager

  • Overleg met fysiotherapeut en ergotherapeut past hierbij

  • 1.4 / 4.1: deskundigheid onderhouden en alleen handelen binnen eigen bekwaamheid

  • Scholing volgen of een handeling weigeren als je niet bekwaam bent, past hierbij

Deze slide heeft geen instructies

Welke code past bij het beschermen van privacy en vertrouwelijkheid?

A

2.7 Als verpleegkundige/verzorgende werk ik samen met de zorgvrager (en/of zijn vertegenwoordiger).

B

3.1 Als verpleegkundige/verzorgende werk ik samen met teamgenoten en vakgenoten (in opleiding).

C

2.13; Als verpleegkundige/verzorgende respecteer en bescherm ik de privacy van de zorgvrager

D

1.4 Als verpleegkundige/verzorgende houd ik mijn kennis en vaardigheden voor het op verantwoorde en adequate wijze uitoefenen van het beroep op peil.

De inhoud noemt zowel 2.4 als 2.13 bij privacy. Belangrijkste leerpunt: vertrouwelijke informatie bescherm je altijd.

Sleepvraag

2.7 Als verpleegkundige/verzorgende werk ik samen met de zorgvrager (en/of zijn vertegenwoordiger).

3.1 Samenwerken met collega's en andere disciplines in het belang van de zorgvrager.

2.12 Als verpleegkundige/verzorgende ga ik zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie over de zorgvrager (het beroepsgeheim).

Je overlegt met een fysiotherapeut en ergotherapeut over een zorgvrager die moeite heeft met lopen.

Een zorgvrager wil zelf bepalen wanneer hij naar bed gaat.

Een collega bespreekt medische gegevens van een zorgvrager in de lift waar bezoekers aanwezig zijn.

Een zorgvrager wil zelf zijn steunkousen aantrekken. Jij helpt alleen waar nodig.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

Validation - benaderingswijze die aansluit bij gevoel en beleving van iemand met dementie

Reminiscentie - benaderingswijze waarbij herinneringen uit het verleden worden opgehaald

Vasculaire dementie - vorm van dementie met vaak een sprongsgewijs verloop

PES - manier om probleem, oorzaak en symptomen te formuleren

SMART - methode om doelen concreet en toetsbaar te formuleren

Saturatiemeter - hulpmiddel dat het zuurstofpercentage in het bloed meet

Hypoglykemie - te lage bloedsuiker

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

Hyperglykemie - te hoge bloedsuiker

Rechterhartfalen - hartfalen waarbij vaak vocht in benen en enkels ontstaat

Linkerhartfalen - hartfalen waarbij benauwdheid en vocht in de longen passen

Alveoli - longblaasjes waar gaswisseling plaatsvindt

Hallucinatie - iets waarnemen dat er niet is

Waan - overtuigd zijn van iets dat niet waar is

MDO - multidisciplinair overleg tussen verschillende zorgdisciplines

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

Bevoegd - volgens de wet een handeling mogen uitvoeren

Bekwaam - de kennis en vaardigheden hebben om een handeling veilig uit te voeren

Urineretentie - het niet goed kunnen legen van de blaas

Verblijfskatheter - katheter die in de blaas blijft zitten

5 J's - vijf controles voor veilige medicatietoediening

Subcutaan injecteren - injecteren in het onderhuidse weefsel

Lipodystrofie - verandering van onderhuids vetweefsel door herhaald prikken op dezelfde plek

Deze slide heeft geen instructies