Fictie: personages en opbouw
Fictie: personages en opbouw
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat het verschil is tussen karakters en types, wat identificatie is, en hoe chronologische en niet-chronologische opbouw in een verhaal werkt.
De gebruiker gaf meerdere leerdoelen; deze slide bundelt precies de inhoud van paragraaf 3 en 4 in één leerlingvriendelijke ik-kan-zin.
Karakters en types
In verhalen zijn niet alle personages even uitgebreid beschreven.
Karakters lijken op echte mensen
je leert hun gedachten en gevoelens kennen
types hebben vaak maar één of twee opvallende eigenschappen
types reageren vaak voorspelbaar
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een karakter?
Een karakter is een personage dat je goed leert kennen. De schrijver laat niet alleen zien wat deze persoon doet, maar ook wat hij denkt en voelt.
Vaak is de hoofdpersoon een karakter. Soms zijn ook belangrijke bijfiguren karakters, als zij een grote rol spelen in het verhaal.
Benadruk dat 'karakter' hier niet betekent 'goed karakter hebben', maar een soort personage in een verhaal.
Wat is een type?
Een type is minder uitgebreid uitgewerkt dan een karakter.
één of twee duidelijke eigenschappen
vaak steeds dezelfde reactie
snel herkenbaar voor de lezer
Voorbeelden: de gemene pester, de verstrooide professor, het lieve omaatje.
Deze slide heeft geen instructies
Karaktereigenschappen
eerlijk / oneerlijk
brutaal / verlegen
kinderachtig / volwassen
gemeen / lief
piekerend / zorgeloos
nieuwsgierig / ongeïnteresseerd
vriendelijk / onvriendelijk
druk / rustig
gesloten / spontaan
slim / dom
eigenwijs / gehoorzaam
angstig / dapper
Nog meer voorbeelden
Voorbeelden
Gebruik deze slide om te laten zien hoe schrijvers karakters opbouwen met eigenschappen. Je hoeft niet alle woorden voor te lezen; kies enkele tegenstellingen als voorbeeld.
Identificatie
Soms leef je sterk mee met een hoofdpersoon. Dat heet identificatie.
Je verplaatst je dan in het personage en voelt mee met wat diegene meemaakt.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom herken je je in iemand?
Identificatie ontstaat vaak als:
een personage iets meemaakt wat jij ook zou willen meemaken
je de gevoelens van de hoofdpersoon begrijpt
je iets uit het verhaal herkent uit je eigen leven
Daardoor kun je helemaal opgaan in een boek of film.
Je kunt kort noemen dat lezers daardoor even hun eigen leven vergeten of zich minder alleen voelen.
Chronologische opbouw
Bij een chronologische opbouw worden gebeurtenissen verteld in de volgorde waarin ze gebeuren.
Vaak zie je deze lijn:
probleem → het wordt erger → climax → einde
Leg uit dat dit de meest voorkomende opbouw is in verhalen.
Gesloten en open einde
Veel verhalen hebben een duidelijk einde.
gesloten einde: het probleem is opgelost of het verhaal is echt afgelopen
open einde: niet alles is opgelost; je weet niet precies hoe het verdergaat
Een open einde laat de lezer verder nadenken.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een verhaallijn?
Een verhaallijn draait om een probleem en bestaat uit de belangrijke gebeurtenissen van het verhaal.
Je kunt een verhaallijn zien als de rode draad van een boek. Veel verhalen hebben één verhaallijn, vooral als er één hoofdpersoon is.
Deze slide heeft geen instructies
Eén of meer verhaallijnen
Sommige verhalen hebben meerdere verhaallijnen.
verschillende personages of groepen
ieder met een eigen probleem
de lijnen kunnen later samenkomen
Dat zie je vaak in soaps en soms ook in boeken.
Noem eventueel kort het voorbeeld uit de bron: in Paniek hebben Sasja en Jorrit ieder een eigen verhaallijn.
Tijd in een verhaal
De tijd waarin een verhaal speelt, heeft invloed op wat personages denken, voelen en doen.
Een verhaal in de middeleeuwen is anders dan een verhaal dat vandaag speelt. Als lezer moet je je dus inleven in de omstandigheden van die tijd.
Houd dit kort: de paragraaf noemt tijd in brede zin, maar de kern van de les is vooral opbouw en tijdsprongen.
Tijdsprong
Een schrijver vertelt niet alles wat er gebeurt. Daarom slaat een verhaal soms een stuk tijd over.
Dat heet een tijdsprong.
soms worden uren overgeslagen
soms weken of jaren
vaak herkenbaar bij een nieuw hoofdstuk of witregel
Deze slide heeft geen instructies
Niet-chronologische opbouw
Niet elk verhaal wordt van begin naar eind verteld.
Bij een niet-chronologische opbouw verspringt de schrijver in de tijd. Het verhaal volgt dan niet steeds de volgorde van de gebeurtenissen.
Dit is de overgang naar de tijdtrucs uit bron 2.
Flashback
Een flashback is een terugblik: het verhaal gaat echt terug naar iets uit het verleden.
De flashback onderbreekt het verhaal even. Zo laat de schrijver zien wat er vroeger gebeurde en begrijp je beter waarom een personage zich nu op een bepaalde manier gedraagt.
Benadruk verschil met terugverwijzing: bij een flashback ga je echt terug in de vertelling.
Terugverwijzing
Bij een terugverwijzing wordt iets uit het verleden genoemd, zonder dat het verhaal echt teruggaat in de tijd.
Dat kan een gedachte of een opmerking van een personage zijn. Zo leer je personages beter kennen en wordt het verhaal vaak spannender.
Deze slide heeft geen instructies
Vooruitwijzing
Een vooruitwijzing vertelt alvast iets over wat nog gaat gebeuren.
Daardoor ontstaat spanning: je weet dát er iets komt, maar nog niet precies wat of hoe het afloopt.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat je vandaag hebt geleerd?
Laat leerlingen één inzicht uit de les benoemen, bijvoorbeeld karakter/type of flashback/vooruitwijzing.
Welk onderdeel vond je het lastigst?
Geeft zicht op lastige onderdelen, waarschijnlijk flashback, terugverwijzing of verhaallijn.
Begrippenlijst
karakter - personage van wie gedachten, gevoelens en eigenschappen uitgebreid worden beschreven
type - personage met één of twee opvallende eigenschappen dat vaak voorspelbaar reageert
identificatie - meeleven met een personage en je in die persoon verplaatsen
chronologische opbouw - de gebeurtenissen worden verteld in de volgorde waarin ze plaatsvinden
niet-chronologische opbouw - de gebeurtenissen worden niet verteld in tijdsvolgorde
verhaallijn - de rode draad van het verhaal: alle belangrijke gebeurtenissen rond een probleem
tijdsprong - een stuk tijd in het verhaal wordt overgeslagen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
flashback - een terugblik waarbij het verhaal echt teruggaat naar een gebeurtenis uit het verleden
terugverwijzing - een korte verwijzing naar iets uit het verleden zonder het verhaal te onderbreken
vooruitwijzing - een verwijzing naar iets dat later in het verhaal nog gaat gebeuren
gesloten einde - het verhaal heeft een duidelijk einde en het probleem is opgelost of afgerond
open einde - het verhaal eindigt zonder dat alles duidelijk is opgelost
Deze slide heeft geen instructies