1. Wie is de baas in de Republiek?

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo, mavo, havo, vwo
• Leerjaar 2

Introductie

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen op welke manier de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd bestuurd

Een protestantse republiek

1. Wie is de baas in de Republiek?

Leerdoel

Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen op welke manier de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd bestuurd

Wat weet jij nog van de Tachtigjarige Oorlog?

Regenten

• In tegenstelling tot andere landen hadden de (rijke) burgers in de Republiek veel meer macht en invloed dan de adel.

• Veel van deze burgers waren enorm rijk geworden door de handel (in de steden)

• Deze groep rijke burgers noem je regenten.

• Bijna alle belangrijke banen waren in handen van de regenten.
  

• 
  

Van vader op zoon

• Veel regentenfamilies probeerden de mooie banen in hun eigen of bevriende families te houden.

• Zo erfden kinderen al op jonge leeftijd titels of kregen ze voorrang bij banen op basis van hun achternaam.
  
  

• 
  

Gerard Bicker was een zoon van Andries Bicker, een van de machtigste koopmannen uit Amsterdam. Gerard had een goed leven. Hij hoefde dankzij de macht en rijkdom van zijn vader niet echt heel hard te werken. Hij zou zo'n 220 kilo hebben gewogen en werd in de volksmond ook wel "de dikke Bicker" genoemd.

Ruzie tussen machtige mannen

• Raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt wilde bezuinigen op het leger en investeren in de handel.

• Prins Maurits regelt militaire zaken en wil investeren in het leger.

• De strijd om de macht loopt uit de hand. In 1618 wordt van Oldenbarneveldt gevangen genomen en een jaar later liet Maurits de raadspensionaris onthoofden.

• 
  

• Wie was Johan van Oldenbarnevelt? | SchooltvDe onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt | Schooltv

• 
  
  
  

• 
  

De onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt in Den Haag.

Zonder stadhouder verder

1650-1672

• De stadhouder (Prins van Oranje) is de hoogste militaire baas in de Republiek

• Als stadhouder Willem II in 1650 plotseling overlijdt is zijn zoon nog niet eens geboren (pas acht dagen later)

• Regenten zijn van mening dat er geen nieuwe stadhouder hoeft te komen: deze periode is het Eerste Stadhouderloze Tijdperk.

• Het rampjaar 1672 in de klas | Schooltv
  
  
  
  

• 
  

Johan de Witt werd in 1653 de nieuwe raadspensionaris. Tijdens een oorlog met Engeland liet hij een sterke vloot bouwen waarmee Michiel de Ruijter in 1667 de Engelsen versloeg.

De Witt was fel anti-stadhouder: "Vertrouw nooit een Oranje", had zijn vader ooit tegen hem gezegd.

Het Rampjaar

1672

• In 1672 vielen de Engelsen, Fransen en Duitsers tegelijkertijd Nederland aan.

• Op zee wist De Ruijter de Engelsen tegen te houden, maar het landleger is te zwak. 

• Sommigen gaven raadspensionaris De Witt de schuld: hij had ook het leger moeten versterken

• Samen met zijn broer Cornelis werd hij vermoord door een woedende menigte.

• 
  
  
  
  

• 
  

Aan het einde van de middag drongen opgehitste, dronken en woedende schutters de gevangenis binnen en sleurden de broers naar buiten. Cornelis bezweek onder de slagen van geweerkolven. Johan werd door notaris Van Soenen met een piek in zijn gezicht gestoken. Daarna schoot luitenant-ter-zee Maerten van Valen hem van achteren met een pistool in zijn hoofd.

De lijken werden geheel ontkleed, op het Groene Zoodje aan de wipgalg ondersteboven opgehangen, opengereten en gecastreerd. Tenen, vingers, oren, neuzen, lippen en tongen werden afgesneden. De ingewanden werden uit de lichamen gehaald en volgens de ooggetuige en dichter-industrieel Joachim Oudaan deels door de omstanders opgegeten of aan honden te eten gegeven. Hendrick Verhoeff ging er prat op dat hij de harten uit de lichamen had gesneden, iets dat hij de magistraat – de ochtend van de moord – beloofd had te doen. Ze zijn nog jaren tentoongesteld geweest.

Toch weer een stadhouder

1672

• Michiel de Ruyter wint zeeslagen tegen de Engelsen en Fransen.

• Prins Willem verslaat met zijn legers vijanden op het land.

• De Republiek was gered, maar veel mensen wilden weer een stadhouder: Willem III
  
  
  
  
  

• 
  

Behalve stadhouder en Prins van Oranje, werd Willem III in 1688 ook Koning van Engeland! Daar heeft hij nog steeds de bijnaam King Billy.

Aan de slag

Beoordelen Bronnenopdracht

• namen makers + namen beoordelaars

• compliment

• tip

• beoordeling o-v-g (met uitleg!)

Klaar?

Bronwijzer online 5.1-5.2

Iedereen klaar?

Kahoot

5.3 Handel en slavernij

• lezen: intro

• werkboek opdracht 25+26

Het Verhaal van Nederland in de klas | Schooltv

• lezen: De Gouden Eeuw en Handel met Indië

• werkboek 27-30

• nakijken

Huiswerk: SO 5.1-5.2

Maak tweetallen en kies een onderwerp uit 5.3 of 5.4 voor (mini)werkstuk of extra opdracht.

Vrijheidsstrijders en handelaren

Deze les in ieder geval:

• start opdracht

• grootste helft af

• plan van aanpak/taakverdeling

vrijdag laatste les om eraan te werken

Websites:

• historiek.net

• historischnieuwsblad.nl

• jeugdbieb.nl

• schooltv.nl (met oortjes!)

• wikikids.nl