WERELD · WERELDSYSTEEM
Quiz
Terugblik: Landen vergelijken, wereldsysteem
WERELD · WERELDSYSTEEM
Quiz
Terugblik: Landen vergelijken, wereldsysteem
Les 3 van 3. Leerlingen beantwoorden individueel; bespreek na elke paar vragen kort de antwoorden. Image credit: Mark Hillary / Wikimedia Commons, CC BY 2.0
Wat is een indicator?
Een meetbaar kenmerk om landen te vergelijken
Een kaart met alle landen van de wereld
Een verklaring voor verschillen tussen landen
Een indeling van de wereld in fasen
Goed: bijvoorbeeld bbp per hoofd of analfabetisme. De andere opties zijn een kaart, een verklaring en een model.
Waarom is koopkracht handig bij het vergelijken van inkomens?
Inkomens zijn overal even hoog
Koopkracht meet de bevolkingsgroei
Prijzen verschillen per land
Het rekent ook de HDI uit
Goed: met hetzelfde inkomen koop je in het ene land meer dan in het andere. De andere opties kloppen niet.
Wat verhult het bbp per hoofd van een land?
Het totale aantal inwoners
Sociale en ruimtelijke verschillen binnen het land
De ligging van het land
Het aantal talen in het land
Goed: een gemiddelde zegt niets over arm en rijk of stad en platteland.
Vul in: het wereldsysteem
Op basis van economische indicatoren deel je de wereld in centrum, semi-periferie en periferie. Zo'n indeling heet een wereldsysteem.
Veelgemaakte fout: cultuurgebied invullen. Dat is een indeling op basis van culturele indicatoren.
In welk type kolonie vestigden zich vooral veel kolonisten?
Exploitatiekolonie
Handelskolonie zonder bestuur
Dekolonisatie
Vestigingskolonie
Goed: vestigingskolonie, zoals Australië en Canada. In een exploitatiekolonie draait het om het winnen van producten.
Hoe ontstond de internationale arbeidsverdeling in de koloniale tijd?
Kolonie bouwt fabrieken, moederland levert grondstoffen
Alle landen maakten dezelfde producten
Moederland en kolonie handelen alleen in diensten
Kolonie levert grondstoffen, moederland maakt producten
Goed: de rolverdeling grondstoffen tegenover industrie legde de basis voor het centrum-periferiemodel.
Zet op volgorde van vroeg naar laat
Volgorde van het verhaal van de les: koloniale tijd, dekolonisatie, global shift, opkomende economie.
Wat is de-industrialisatie?
De industrie groeit in een gebied of land
De industrie krimpt in een gebied of land
Een land wordt een vestigingskolonie
Fabrieken verhuizen naar de binnenstad
Goed: bijvoorbeeld oude industriegebieden in de VS of Europa. De tweede optie is industrialisatie.
In fase 2 van het transitiemodel groeit de bevolking snel. Wat is de oorzaak?
De geboorte stijgt sterk
Sterfte stijgt, terwijl de geboorte daalt
Sterfte daalt, terwijl de geboorte hoog blijft
Er is veel immigratie vanuit het centrum
Goed: betere hygiëne en zorg verlagen het sterftecijfer. Het geboortecijfer stijgt niet, het blijft hoog.
Noem één oorzaak van het dalende geboortecijfer in fase 3.
Goed: meer opleiding van vrouwen, anticonceptie, verstedelijking, kinderen kosten meer en zijn niet meer nodig voor werk of oudedagszorg. Verwachte fout: sterfte noemen.
Waarom zijn de grenzen van cultuurgebieden moeilijk te trekken?
Door migratie en culturele diffusie vermengen culturen
Landen hebben dezelfde taal en godsdienst
Cultuur verandert nooit
Culturen houden zich aan landsgrenzen
Goed: migratie, handel, toerisme en sociale media verspreiden taal en gewoonten.
Leg uit dat het centrum-periferiemodel ook binnen één land geldt.
Goed: binnen een centrumland zijn er perifere regio's met weinig werk en voorzieningen, en binnen een perifeer land kan de hoofdstad of havenstad een centrum zijn met kapitaal en kennis. Verwachte fout: alleen noemen dat landen verschillen.
Hoe zeker voel je je over landen vergelijken, wereldsysteem?
Heel zeker
Redelijk zeker
Niet zo zeker
Helemaal niet zeker
Gebruik de uitslag om te bepalen of je een onderdeel herhaalt.
WERELD · WERELDSYSTEEM
Goed gedaan!
Kijk de vragen na die je fout had en zoek het onderdeel op in les 1: indicatoren, wereldsysteem en kolonialisme, of demografie en cultuur.
Deze slide heeft geen instructies