Tweede Kamerverkiezingen 2025

• newEditor
• Burgerschap
• Mentorles
• +3
• Middelbare school
• MBO
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 4-6
• Studiejaar 1-4

Introductie

In deze les gaan de studenten/leerlingen ontdekken waarom ze in een democratie, zoals Nederland, mogen stemmen, krijgen ze inzicht in de standpunten van de 15 grootste partijen in Nederland en leren ze hoe ze kunnen bepalen welke partij het beste bij hun eigen overtuigingen aansluiten.

Tweede Kamerverkiezingen

Aan het eind van deze les:

• kun je uitleggen waarom je in een democratie,  
  zoals Nederland, mag stemmen;
  

• ben je bekend met de 15 grootste partijen van Nederland en waar ze voor staan;
  

• weet je welke partij bij jou past.

Schrijf in één minuut zo veel mogelijk losse woorden op waaraan jij moet denken bij het onderwerp:

stemmen voor de Tweede Kamer

1

minute

00

second

add30s

Braindump

Voorkennis activeren

Doe: Laat de leerlingen/studenten in één minuut zo veel mogelijk losse woorden opschrijven die zij vinden passen bij het onderwerp 'stemmen voor de Tweede Kamer'.

1

Ja, ik heb al eens gestemd

2

Nee, maar ik wil wel stemmen

3

Nee, ik zou ook niet stemmen

Heb jij al eens gestemd?

Waarom vind jij het belangrijk om te stemmen?

Deze video legt de leerlingen uit hoe stemmen werkt.

Hoe bereid jij je voor als je gaat stemmen?

Vraag aan de leerlingen hoe zij stemmen aan gaan pakken.

Stemmen? Hoe doe je dat?!

Verdiep je

in partijen

Een beknopt 'stappenplan' maakt het hele proces inzichtelijker voor de leerlingen/studenten.

Verdiep je in de verschillende partijen (websites)

Doe een kieswijzer

Kijk TV programma's over verkiezingen:

 Collegetour, debatten, etc.

Stem!

Stemmen? Hoe doe je dat?!

Doe een 

kieswijzer

Verdiep je

in partijen

Verdiep je in de verschillende partijen (websites)

Doe een kieswijzer

Kijk TV programma's over verkiezingen:

 Collegetour, debatten, etc.

Stem!

Stemmen? Hoe doe je dat?!

Doe een 

kieswijzer

Verdiep je

in partijen

Kijk TV programma's

over verkiezingen

Verdiep je in de verschillende partijen (websites)

Doe een kieswijzer

Kijk TV programma's over verkiezingen:

 Collegetour, debatten, etc.

Stem!

Stemmen? Hoe doe je dat?!

Doe een 

kieswijzer

Stem!

Verdiep je

in partijen

Kijk TV programma's

over verkiezingen

Verdiep je in de verschillende partijen (websites)

Doe een kieswijzer

Kijk TV programma's over verkiezingen:

 Collegetour, debatten, etc.

Stem!

Politiek smoelenboek

1 PVV 2 GroenLinks-PvdA 3 CDA 4 VVD 5 D66

PVV

GroenLinks-PvdA

CDA

VVD

D66

Zet de partij bij de juiste kop.

Zeven stellingen

Hierna volgen 7 stellingen. Laat de studenten/leerlingen antwoord geven op de stellingen. Zijn ze voor, neutraal of tegen de stelling? 

Sta langer stil bij de stelling(en) als er een discussie ontstaat. Het is goed om argumenten van elkaar te horen. Zorg vooraf wel voor een veilige omgeving waarin ieder zich prettig voelt om zijn/haar mening te delen.

In de slide die na iedere stelling volgt zien de studenten welke partijen voor, neutraal of tegen de stelling zijn. Geef de studenten kort de tijd om de standpunten van de partijen door te nemen die hen interessant lijken.

Doe je deze les zonder devices? Stel dan voor dat de studenten/leerlingen naar een kant van het lokaal kunnen lopen als ze voor of tegen een stelling zijn (links, midden, rechts). Wisbordjes of A4tjes zijn ook altijd een optie.

In sommige gevallen komt het voor dat partijen geen reactie op een stelling geven. Partijen stellen prioriteiten. Dit kun je ook aan de studenten laten weten.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

Het minimumloon voor volwassenen moet

gelden vanaf 18 jaar. Dat is nu nog 21 jaar.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: D66 vindt het wel zo eerlijk dat een 18-jarige die hetzelfde werk doet als een 21-jarige, hetzelfde verdient. Om te voorkomen dat bedrijven hierdoor in de problemen komen, maken we het voor hen goedkoper om mensen in dienst te nemen.

DENK: DENK staat voor een eerlijk loon voor iedereen.

ChristenUnie:De ChristenUnie is voorstander van het stapsgewijs verhogen van het huidige jeugdminimumloon voor 18- jarigen en ouder tot het niveau van het minimumloon voor werknemers van 21 jaar en ouder.

BBB: BBB wil het minimumloon voor volwassenen verlagen naar 18 jaar in plaats van 21. Zo profiteren jongeren van 18 tot 21 eerder van een volwaardig loon, wat werkervaring, zelfstandigheid en financiële zelfstandigheid bevordert, zonder werkgevers te ontmoedigen om hen aan te nemen.

SP: Gelijk werk verdient gelijk loon, daarom schaffen we het minimumjeugdloon voor volwassenen vanaf 18 jaar af. De lonen voor jongeren stijgen naar verhouding mee per leeftijdsgroep, waardoor een vijftienjarige nooit minder dan driekwart van het minimumloon verdient.

JA21: Het op jongere leeftijd laten ingaan van het minimumloon voor volwassenen maakt het voor werkgevers onaantrekkelijker om starters op de arbeidsmarkt in dienst te nemen. Daarnaast kan het ertoe leiden dat jongeren hun opleiding afbreken om te gaan werken, wat hun latere loopbaan kan belemmeren.

PVV: Met 18 jaar ben je volwassen. Je mag dan stemmen, alcohol drinken en je rijbewijs halen. Er is dus geen enkele reden om iemand van 18 jaar minder te betalen. Hetzelfde werk, hetzelfde betaald.

GroenLinks–PvdA: Jongeren werken vaak net zo hard als hun oudere collega’s, maar krijgen minder loon. Dat is oneerlijk en schaadt onze samenleving. Het minimumloon vanaf 18 helpt jongeren zelfstandig leven, verkleint armoede en geeft hen een sterke start op de arbeidsmarkt.

NSC: Jongeren van 18 jaar draaien vaak al volledig mee in het arbeidsproces. Het is eerlijker dat zij hetzelfde minimumloon krijgen als oudere collega’s, wat hun bestaanszekerheid versterkt en beter aansluit bij NSC’s inzet op een rechtvaardige arbeidsmarkt.

Volt: Volt wil dat jongeren vanaf 18 jaar hetzelfde minimumloon krijgen als volwassenen. We bouwen het minimumjeugdloon stap voor stap af. Wie werkt, moet eerlijk betaald krijgen, ook als je jong bent.

Partij voor de Dieren: Volwassenen horen een volwassen loon te krijgen. Het recht trekken van het minimumloon vanaf 18 jaar zorgt ervoor dat jongvolwassenen eerder worden beloond voor hun inzet.

CDA: Wij steunen de verhoging van het jeugdminimumloon in de komende jaren, maar zijn niet voor het verlagen van de leeftijden. Het is belangrijk om jongeren te blijven stimuleren hun opleiding af te maken. Bovendien krijgen veel jongeren onder de 21 al het hogere minimumloon, door cao-afspraken.

VVD: We willen dat iedereen rond kan komen. Het verhogen van het minimumloon voor jongvolwassenen vinden we niet verstandig omdat dit de kosten voor ondernemers flink verhoogt en omdat meer jongeren hun opleiding niet zullen afmaken.

Forum voor Democratie: Verhoog niet verplicht het volwassen minimumloon voor 18–20-jarigen; dat kost banen.

SGP: Het minimum(jeugd)loon is de afgelopen jaren al flink gestegen, wat een flinke last legt op werkgevers. De SGP is voorstander van een eerlijk minimumjeugdloon. Afschaffing is niet in het belang van jongeren omdat dat schooluitval in de hand werkt en leidt tot afname van werkgelegenheid onder jongeren.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

De regering moet een leeftijdsgrens

van 15 jaar instellen voor sociale media.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: Grote techbedrijven beschadigen het geluk en de gezondheid van onze kinderen. Sociale media zijn ontworpen om verslavend te zijn, stellen kinderen bloot aan schadelijke content en geven kinderen mentale problemen. Daarom heeft D66 voorgesteld om een minimumleeftijd van 15 jaar in te stellen.

DENK: Een grens van 15 jaar helpt kinderen te beschermen. Jongeren mogen sociale media gebruiken, maar moeten worden afgeschermd van iedereen met kwade bedoelingen richting kinderen.

CDA: We vinden het belangrijk dat we onze kinderen goed leren omgaan met sociale media. Daarom willen we een verplichte leeftijdscheck voor sociale media invoeren.

SGP: De SGP wil een verbod op sociale media voor kinderen jonger dan 15 jaar vanwege verslavingsgevoeligheid en schadelijke content waar zij aan blootgesteld kunnen worden.

Forum voor Democratie: Ouders en scholen zijn aan zet, niet Den Haag. Geen landelijke leeftijdsgrens; bestrijd verslaving via opvoeding en voorlichting.

ChristenUnie: Kinderen hebben het recht veilig op te groeien, ook online. Hierbij ligt de zorg in eerste instantie bij ouders. Het is de taak van de overheid om grenzen te stellen aan de grote techbedrijven. Hierbij hoort een leeftijdsgrens voor sociale media.

BBB: Nederland gaat zich binnen de EU inzetten op een uniform en privacyvriendelijk

leeftijdsverificatiesysteem dat apps zoals sociale media binnen de EU moeten hanteren om de veiligheid van persoonlijke data te garanderen. Daarbij past ook een hogere leeftijdsgrens.

SP: De overheid moet het gebruik van sociale media door kinderen waar mogelijk beperken. We verbieden sociale media voor kinderen onder de vijftien jaar. Leeftijdsverificatie moet plaatsvinden zonder opslag van persoonsgegevens, zodat de privacy gewaarborgd blijft.

JA21: Social media hebben veel positieve kanten. Tegelijkertijd moeten we niet blind zijn voor de keerzijde van social mediagebruik onder kinderen, waaronder verslaving en nadelige effecten op het mentale welzijn. Een leeftijdsgrens is daarom verdedigbaar.

PVV: Een leeftijdsgrens van 15 jaar voor sociale media is een betuttelende maatregel die geen problemen oplost. Ook beperkt het jongeren in de ontplooiing van hun digitale vaardigheden en daarmee hun digitale weerbaarheid.

GroenLinks-PvdA: ledereen moet online veilig zijn. Daarvoor is meer nodig dan een leeftijdsgrens. We pakken in Europa het verdienmodel van Big Tech aan, zodat zij geen geld verdienen aan telefoonverslaving en ophef. Nationaal komt er meer les over mediawijsheid en voeren we een Digitale Kijkwijzer in voor apps.

NSC: Sociale media hebben een grote invloed op jongeren en kunnen leiden tot verslaving, druk en mentale problemen. Een grens van 15 jaar helpt kinderen langer te beschermen in hun ontwikkeling, iets wat aansluit bij NSC's inzet op een weerbare samenleving en bescherming van jongeren.

Volt: Volt wil dat jongeren beter worden beschermd tegen verslaving, schadelijke algoritmes en manipulatie op sociale media. Daarom steunen we een leeftijdsgrens van 15 jaar. Online veiligheid van jongeren staat voorop.

Partij voor de Dieren: De minimumleeftijd voor het gebruik van sociale media wordt 16 jaar. Socialmediabedrijven worden verantwoordelijk voor de handhaving hiervan en krijgen een boete als een kind toch een account aanmaakt. Het is belangrijk om rekening te houden met privacy en de toegang van Big Tech tot deze data.

VVD: Sociale media zijn een steeds groter deel van ons leven uit gaan maken. Om kinderen tegen online pesten, seksuele intimidatie en ronselen door criminelen te beschermen, omarmen we het leeftijdsadvies voor het gebruik van sociale media en werken een effectief sociale media verbod uit voor jongeren.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

Nederland moet meer geld uitgeven aan ontwikkelingshulp.

Hulp van rijke landen aan armere landen, zodat die landen zich kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld hulp met geld, onderwijs, gezondheidszorg of het bouwen van wegen.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: D66 vindt dat Nederland meer moet investeren in

ontwikkelingssamenwerking. Veiligheid begint bij het aanpakken van armoede, honger en waterschaarste. Door te investeren in onderwijs en duurzame ontwikkeling helpen we mensen vooruit en maken we de wereld veiliger.

DENK: Nederland heeft een verantwoordelijkheid om haar steentje bij te dragen aan een rechtvaardigere wereld, zeker gezien de toenemende honger en geweld in de wereld. DENK is daarom vóór méér budget voor ontwikkelings- én noodhulp.

CDA: Economisch perspectief helpt migratie tegengaan, is een steunpilaar tegen radicalisering en bevordert regionale ontwikkeling. Het CDA is voorstander van de norm van 0,7% bbp voor ontwikkelings-samenwerking, conform internationale afspraak, en zet stappen in fases naar het het behalen van deze norm.

SGP: Zoals decennialang gebruikelijk was, koppelt Nederland de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking weer aan de groei van de economie. De SGP wil de drastische bezuinigingen van afgelopen jaren terugdraaien en toewerken naar de besteding van 0,7% van ons nationale inkomen aan ontwikkelingssamenwerking.

Forum voor Democratie: Geld en aandacht moeten naar eigen land. Ontwikkelingshulp is vaak ineffectief en dient zelden het Nederlandse belang.

ChristenUnie: De ChristenUnie wil dat Nederland weer toegroeit naar de internationale norm om 0,7% van ons bni uit te geven aan

ontwikkelingssamenwerking. Hiermee doen we recht aan de allerarmsten wereldwijd. Ook vanuit geopolitiek oogpunt is investeren in ontwikkelings-samenwerking verstandig.

BBB: BBB wil de uitgaven aan ontwikkelingshulp meer dan halveren en belastinggeld voor binnenlandse zaken besteden. We zijn voor een gerichte, tijdelijke en toetsbare hulp die bijdraagt aan stabiliteit en het tegengaan van migratiestromen.

SP: Ontwikkelingssamenwerking is een kwestie van internationale solidariteit. Daar moeten welvarende landen als Nederland hun eerlijke steentje aan bijdragen. Daarom moet Nederland minstens 0,7 procent van het BNI uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking.

JA21: JA21 wil ontwikkelingshulp beperken tot noodhulp en ondersteuning bij opvang in de regio.

PVV: De PVV wil de ontwikkelingshulp volledig afschaffen en het geld in Nederland besteden.

GroenLinks-PvdA: Armoede, oorlog en klimaatproblemen elders hebben ook gevolgen voor Nederland. Door meer te investeren helpen we mensen vooruit, verkleinen we ongelijkheid en voorkomen we

migratie, conflicten en instabiliteit. Dat is rechtvaardig én in ons belang.

NSC: NSC wil ontwikkelingshulp doelgericht inzetten, gekoppeld aan duidelijke voorwaarden en afspraken waar ook Nederland iets aan heeft, bijvoorbeeld over migratie-samenwerking en terugkeer. Zo komt hulp niet zomaar bovenop het bestaande budget, maar draagt het bij aan een eerlijk en uitvoerbare migratie.

Volt: Volt vervangt traditionele

ontwikkelingshulp door samenwerking op basis van gelijkwaardigheid. Er gaat meer geld naar landen die zich

inzetten voor democratie en mensenrechten. We geven lokale organisaties een belangrijke rol en de financiering van projecten gebeurt in de lokale valuta.

Partij voor de Dieren: Wij zetten in op meer geld voor ontwikkelingssamenwerking: minimaal 1% van ons bruto nationaal inkomen. We investeren in herstel, perspectief en gelijkwaardigheid, zodat hulp eerlijk, duurzaam is en uiteindelijk overbodig wordt.

VVD: In een onveiliger wordende wereld is het noodzakelijk om te investeren in onze eigen veiligheid en defensie. Dit betekent dat we minder uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

De overheid moet strenger controleren wat jongeren

leren bij kerken, moskeeën en andere organisaties

die lesgeven op basis van levensbeschouwing.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: D66 staat voor de vrijheid van godsdienst en iedereen heeft het recht hier buiten schooltijd meer over te leren. Maar daarbij is er geen ruimte voor onderwijs dat ingaat tegen de waarden van de Nederlandse rechtsstaat. We maken lesmateriaal van weekend-scholen bovendien openbaar.

SGP: De overheid heeft zich terecht altijd afzijdig gehouden van toezicht op informele levenssfeer van burgers in kerken en maatschappelijke organisaties, omdat het een inbreuk maakt op klassieke vrijheden. Specifieke problemen, zoals het ondermijnen van de rechtsstaat, moeten op een gerichte manier beschermd worden.

Forum voor Democratie: Respecteer vrijheid van onderwijs en religie; geen extra staatscontrole op levens-beschouwelijke lessen.

ChristenUnie: Nederland kent gelukkig vrijheid van godsdienst, vrijheid van meningsuiting

en vrijheid van vereniging. Dat betekent dat de overheid niks te zoeken heeft in de kerk bij de catechisatie of bij de zondagsschool.

BBB: Buitenlandse mogendheden steken graag hun lange arm uit naar hun onderdanen in Nederland. Daarom is BBB voor verregaande maatregelen tegen ongewenste buitenlandse beïnvloeding en inmenging, bijvoorbeeld via Koranscholen of moskeeën.

SP: ledereen mag geloven wat hij wil, maar onderwijs mag geen middel zijn voor haat of uitsluiting. Om kinderen en samenleving te beschermen moet er toezicht zijn op religieuze scholen en lessen.

JA21: Informeel islamitisch onderwijs vormt een bron van radicalisering en werkt de integratie tegen. JA21 wil streng toezicht op Koran- en islamitische weekendscholen en deze direct sluiten bij misstanden. Daarnaast moet buitenlandse financiering van

islamitische instellingen worden

tegengegaan.

PVV: De overheid moet streng controleren wat jongeren in moskeeën, koranscholen en islamitische organisaties leren, vanwege antiwesterse en antisemitische indoctrinatie. De sharia verwerpt onze democratie en bedreigt onze vrijheid. Kerken en Nederlandse organisaties zijn wel te vertrouwen.

GroenLinks-PvdA: Lessen die kerken, moskeeën of andere organisaties geven, kunnen waardevol zijn voor de ontwikkeling van een kind. Helaas gaan deze lessen soms ook in tegen de Nederlandse waarden en normen,

zoals over de positie van de vrouw of Ihbtiq+-personen. Als dit zo is, moet de overheid kunnen ingrijpen.

NSC: Vrijheid van godsdienst en onderwijs is een groot goed, maar die stopt waar jongeren worden blootgesteld aan haat of antidemocratische invloeden. NSC wil daarom dat de overheid kan ingrijpen en strenger controleert wanneer lessen in kerken of

moskeeën in strijd zijn met waarden van onze rechtsstaat.

Volt: Volt staat voor gelijke behandeling. Discriminatie op basis van religie mag nooit. De overheid moet daarom religieuze lessen niet strenger controleren dan andere vormen van lesaanbod. Wel wil Volt inclusief onderwijs en gelijke rechten voor alle jongeren, ongeacht je achtergrond.

Partij voor de Dieren: Onderwijsvrijheid is waardevol, maar mag nooit leiden tot discriminatie. Jongeren moeten in een veilige omgeving kunnen opgroeien, waarin ze zichzelf kunnen leren kennen en in vrijheid kunnen ontwikkelen. Onderwijssegregatie wordt actief bestreden zodat alle leerlingen gelijk worden behandeld.

VVD: Voor het aanleren van onvrije waarden is in geen enkele vorm van onderwijs ruimte. Als er signalen zijn dat dit wel gebeurt, moet er ingegrepen kunnen worden. De VVD vindt daarom dat de onderwijsinspectie toezicht moet houden bij signalen zoals haatzaaien of discriminatie.

DENK: De vrijheid van godsdienst betekent dat religieuze gemeenschappen in vrijheid hun geloof moeten kunnen belijden zonder overheidsbemoeienis.

CDA: Het staat ouders vrij om hun kinderen op te voeden volgens hun geloofsovertuiging. We staan pal voor de vrijheid van godsdienst en vrijheid van onderwijs. Dat betekent niet dat er aangezet mag worden tot haat en discriminatie. Daar wil het CDA streng tegen blijven optreden.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

De regering moet ervoor zorgen dat er in 2030 minstens

de helft minder stikstof in de lucht komt ten opzichte van 2019.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: D66 wil Nederland van het slot halen. De stikstofcrisis belemmert de starters, bedrijven en schaadt de natuur. Door eindelijk écht in actie te komen, ontstaat ruimte voor bouw en economie. D66 wil de landbouw helpen omschakelen naar een duurzamer model.

SGP: De overheid heeft zich terecht altijd afzijdig gehouden van toezicht op informele levenssfeer van burgers in kerken en maatsch.organisaties, omdat het een inbreuk maakt op klassieke vrijheden.Specifieke problemen zoals het ondermijnen van de rechtsstaat moeten op een gerichte manier beschermd worden.

Forum voor Democratie: Het stikstofbeleid is onzinnig en schadelijk. Schrap de 2030- doelstelling en geef ruimte aan boeren en bouw.

ChristenUnie: De stikstofcrisis verlamt ons land. Huizen en infrastructuur kunnen niet meer worden gebouwd. De uitstoot van stikstof door mobiliteit, industrie en landbouw wordt daarom de komende tien jaar gehalveerd ten opzichte van 2019. 2030 is niet realistisch. Alle sectoren dragen eerlijk bij.

BBB: BBB kiest voor een koers waarbij juridische houdbaarheid, innovatie en praktische uitvoerbaarheid centraal staan. Doel is het lostrekken van de vergunningverlening, herstel van vertrouwen in de rechtsstaat en een einde aan krimp als standaardoplossing.

SP: Het terugdringen van stikstof is noodzakelijk voor natuur, boeren en gezondheid. De SP heeft dit gesteund, want zonder drastische verlagingen verliezen we natuur, loopt de bouw vast en blijven boeren klem zitten. We doen dit echter niet over de rug van boeren en geven hen voldoende steun.

JA21: Nederland heeft zichzelf opgezadeld met onwerkbaar strenge stikstofnormen. De gevolgen voor de agrarische sector, de bouw en de industrie zijn dramatisch. JA21 wil het stikstofbeleid grondig herzien, de KDW uit de wet schrappen en

Nederland van het stikstofslot halen.

PVV: Door stikstof gaat de natuur niet kapot, ze verandert slechts een beetje. En dat is helemaal niet erg. Wat ons betreft gaan de stikstofregels van tafel.

GroenLinks-PvdA: ledereen zou recht moeten hebben op schone lucht, water en grond. Maar de hoge stikstoofuitstoot schaadt de natuur, de kwaliteit van ons water en de bodem. Wij kiezen voor schone industrie, minder luchtvaart en een kleinere veestapel. Zo maken we ruimte voor woningen en natuurherstel.

NSC: Zo'n harde halvering in 2030 is onrealistisch en leidt tot onuitvoerbare maatregelen die de landbouw en woningbouw lamleggen. NSC wil stikstof wel stevig aanpakken, maar met haalbare doelen en meer regie vanuit de overheid, zodat natuurherstel hand in hand gaat met ruimte voor wonen en werken.

Volt: Volt vindt dat de hoeveelheid stikstof in de lucht omlaag moet. Te veel stikstof is schadelijk voor de water- en luchtkwaliteit. Wij kiezen voor structurele oplossingen met een eerlijke behandeling voor alle boeren. Zo zorgen we voor schone lucht, herstel van natuur en een gezonde leefomgeving.

Partij voor de Dieren: Het halveren van stikstof in 2030 is niet genoeg: wij willen snellere en verdere vermindering. Uiterlijk in 2030 moet 75% van de stikstofgevoelige natuur onder de veilige stikstofgrens liggen. Alleen met stevige reductie beschermen we biodiversiteit, gezondheid en toekomstbestendige landbouw.

VVD: Wij willen een substantiële, geborgde reductie van de stikstofuitstoot in 2035, inclusief tussendoelen en evaluatie-momenten, zodat er weer ruimte komt voor onze economie; om huizen te bouwen, bedrijven te verduurzamen en boeren-bedrijven klaar te maken voor de toekomst. Daarbovenop bekijken we per natuurgebied wat aanvullend nodig is om vergunningverlening los te

trekken.

DENK: Nederland moet van het slot af om de woningbouw, het verkeer en economische activiteit weer mogelijk te maken. DENK vindt daarom dat de uitstoot van stikstof drastisch verlaagd moet worden.

CDA: Nederland moet van het stikstofslot. Vergunningverlening voor woningbouw, infrastructuur en landbouw moet weer op gang komen. Het CDA wil sturen op stikstofreductie in 2035 via emissienormen per bedrijf en het stikstoffonds herstellen voor de transitie in landbouw en natuurbeheer.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

De regering moet het bouwen van woningen

op landbouwgrond makkelijker maken.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: D66 wil radicaal meer woningen bouwen zodat we de grote woningnood kunnen oplossen. Daarvoor kijken we naar ruimte binnen de bebouwde kom, maar ook naar een klein aandeel van alle weilanden in Nederland. D66 is tegen het bouwen in natuurgebieden.

DENK: Het oplossen van de woningcrisis is voor DENK een absolute topprioriteit.

Daarom is het noodzakelijk om versneld veel meer woningen te bouwen.

ChristenUnie: De ChristenUnie wil eerst binnen dorpen en steden bouwen. In dorpen stimuleren we 'een buurtje erbij', zodat jongeren en starters in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Grote nieuwbouw-locaties buiten de dorpen en steden zijn nodig om de woningnood te bestrijden. Dat kan ook op landbouwgrond zijn.

BBB: Onze vruchtbare landbouwgrond is waardevol. BBB zal ervoor waken dat

deze niet klakkeloos wordt herbestemd omdat er andere aanspraken op worden gedaan.

SP: De woningnood is groot en vraagt om nieuwe bouwlocaties. Wat de SP betreft beginnen we binnen bestaande steden en wijken. Bouwen op landbouwgrond moet mogelijk zijn, maar wel zorgvuldig en met behoud van toekomst voor boeren en natuur. Betaalbare woningen staan voorop.

JA21: JA21 wil landbouwgrond zoveel mogelijk behouden. Het liefst bouwen we -waar mogelijk- woningen binnen bestaande kernen en aan de randen van steden en dorpen. Vanwege de woningnood kan bouwen op landbouwgrond echter niet geheel worden uitgesloten. Uiteraard evenwichtig en op basis van vrijwilligheid.

PVV: Landbouwgrond kan alleen worden gebruikt voor woningbouw als er vrijwillig, en dus niet op basis van dwang, afstand van zou worden gedaan.

GroenLinks–PvdA: Als we 100.000 nieuwe woningen

willen bouwen, is er ruimte nodig. Het liefst in bebouwd gebied, waar al voorzieningen zijn, zoals bedrijventerreinen, in leegstaande panden in binnensteden en op ongebruikte grond van ontwikkelaars. Ook kijken we naar landbouwgrond voor nieuwe woningbouw.

NSC: De woningnood vraagt om meer bouwlocaties, ook aan de randen van dorpen en steden. NSC wil bureaucratische barrières wegnemen en sneller betaalbare woningen realiseren; het benutten van landbouw-grond kan daarbij een praktische oplossing zijn.

Volt: Volt wil sneller woningen bouwen, ook op landbouwgrond als dat nodig is. We kijken per gebied wat het beste past, met oog voor natuur, klimaat en toekomstig landgebruik. Zo maken we ruimte voor wonen én duurzaamheid.

Partij voor de Dieren: Maar ongeveer 7% van het oppervlak van Nederland wordt gebruikt voor huizen. Bijna de helft is voor de bio-industrie. Als we boeren helpen overstappen naar biologische akkerbouw, ontstaat er meer plek voor natuur en woningen. Zo maken we Nederland groener en lossen we het woningtekort op.

CDA: Het CDA wil in elk dorp en elke stad een wijkje erbij. We bouwen eerst aan de rand van kernen en gebiedsgericht,

met boerenperspectief: vrijwillige grondruil via regionale grondbanken en kleinschalig. Het beslag op landbouwgrond is zeer beperkt.

VVD: De VVD wil flink schrappen in het aantal bouwregels. Het duurt nu gemiddeld 10 jaar om een huis te bouwen. Dit willen we terugbrengen en daarom moeten we in regels schrappen. Dit geldt ook voor de bouw van huizen op landbouwgrond, voor zover een eigenaar dit wil.

Forum voor Democratie: Behoud landbouwgrond voor voedsel-zekerheid. Versnel woningbouw zonder boerenland op te offeren.

SGP: Er wordt niet alleen binnenstedelijk, maar ook buitenstedelijk gebouwd. Tegelijk gaan we wel als een goed rentmeester met de beschikbare ruimte om. Verdichten als het kan, uitbreiden als het moet! Kortom, we zijn niet direct voorstander van het versoepelen van regels voor het bouwen op landbouwgrond.

1

👍Eens

2

💭 Neutraal

3

👎 Oneens

Er moet een wet komen waarin staat dat de overheid

nooit de afkomst of nationaliteit van mensen mag

gebruiken om risico's op criminaliteit in te schatten.

Oneens

Neutraal

Eens

D66: D66 vindt dat niemand beoordeeld mag worden op huidskleur of afkomst. Risico's horen gebaseerd te zijn op feiten en gedrag, niet op etniciteit. Om spionage te bestrijden, kan nationaliteit door de AIVD worden meegewogen. Zo zorgen we voor gelijke behandeling en veiligheid.

SGP: Ingeval van bewezen, herhaalde criminaliteit onder bepaalde bevolkingsgroepen of nationaliteiten mag de Politie haar kennis en ervaring gebruiken om criminaliteit te voorkomen en aan te pakken.

Forum voor Democratie: Verbied dat niet; profileren mag op statistisch relevante kenmerken om opsporing effectief te maken.

ChristenUnie: De ChristenUnie is een tegenstander van etnisch profileren. Etnisch profileren is in Nederland al verboden door de rechter. Als blijkt dat het

codificeren van dit verbod

toegevoegde waarde heeft, beziet de ChristenUnie initiatieven die dit beogen welwillend.

BBB: Etnisch profileren mag niet. Daarvoor is geen nieuwe wet nodig. BBB vindt dat bij het inschatten van risico's op criminaliteit alle relevante factoren in aanmerking dienen te worden genomen. Uiteraard zonder ongeoorloofd onderscheid te maken.

SP: Risicoprofilering mag niet discriminerend zijn. Dat zagen we bijvoorbeeld bij het toeslagenschandaal.

Overheidsorganisaties gebruiken algoritmes om fraude of verdacht gedrag te voorspellen, maar deze bevatten te vaak vooroordelen of zijn

getraind op beperkte data, wat kan leiden tot discriminatie.

JA21: Bepaalde groepen zijn nu eenmaal oververtegenwoordigd in de criminaliteit. Dat om politiek correcte redenen onder het tapijt moffelen lost niets op. JA21 wil criminaliteit gericht kunnen opsporen en aanpakken. Elementen als afkomst en nationaliteit mogen daarbij geen taboe zijn.

PVV: De overheid moet naar feiten en statistieken kijken om te bepalen wat de risico's zijn, ook al zijn de criminaliteitsstatistieken niet rooskleurig voor bepaalde bevolkingsgroepen.

GroenLinks-PvdA: Het toeslagenschandaal liet zien wat er gebeurt als je mensen discrimineert op afkomst. Het leven van duizenden onschuldige Nederlanders is erdoor verwoest. GroenLinks-PvdA staat voor een betrouwbare overheid die zich houdt aan de Grondwet. Daar kan discriminatie nooit een plaats in hebben.

NSC: Discriminatie door de overheid tast de rechtsstaat aan en ondermijnt het vertrouwen van burgers. NSC wil dat de overheid burgers gelijk behandelt en zich niet schuldig maakt aan onderscheid op afkomst of nationaliteit. Want dat past niet bij een betrouwbare en rechtvaardige overheid.

Volt: Volt vindt dat afkomst of nationaliteit nooit gebruikt mogen worden om criminaliteit in te schatten, ook niet via algoritmes. Daarom willen we een verbod op etnisch profileren. Zo beschermen we gelijke behandeling en vertrouwen in de overheid.

Partij voor de Dieren: Etnisch profileren leidt tot stigmatisering van hele bevolkingsgroepen. Er komt een verbod op het gebruik van etniciteit en nationaliteit als indicator in risicoprofielen voor het opsporen van potentiële wet- en regelovertreders. Preventief fouilleren staan we niet langer toe.

VVD: De VVD vindt dat etnisch profileren en andere vormen van onterechte profilering nooit mogen. Maar de overheid moet wel mogelijkheden hebben op een verantwoorde manier risico's in te schatten, bijv. bij signalen van mensenhandel.

DENK: Je afkomst of je nationaliteit bepaalt niet of je meer geneigd bent tot criminaliteit. Dit is etnisch profileren en DENK vindt dat onacceptabel. Wij strijden tegen racisme en discriminatie in alle vormen.

CDA: In sommige gevallen kan achtergrondinformatie over criminaliteit en daders behulpzaam zijn in de opsporing en preventie. Het op voorhand verbieden van deze informatie kan de opsporing juist bemoeilijken, maar er moet wel uiterst zorgvuldig mee om worden gegaan. Er is nooit plaats voor discriminatie.

Even terugblikken

Schrijf drie dingen op die je deze les hebt geleerd.

Enter your question here

Door deze les weet ik beter op wie ik zou stemmen.

Op welke partij zou jij stemmen?

Braindump

Voorkennis activeren

Doe: Laat de leerlingen/studenten in één minuut zo veel mogelijk losse woorden opschrijven die zij vinden passen bij het onderwerp 'stemmen voor de Tweede Kamer'.

Op zoek naar meer interactief lesmateriaal? 

Ga dan naar LessonUp.com