cross

Movies that Matter - Shadow Game (voorbereiding op film kijken) - v.a. vmbo-breed

Shadow Game
Eefje Blankevoort, Els van Driel, 2021
1 / 21
volgende
Slide 1: Tekstslide
MaatschappijleerBurgerschapsonderwijs+2Middelbare schoolMBOvmbo, havo, vwoLeerjaar 3,4

In deze les zitten 21 slides, met tekstslides en 2 videos.

time-iconLesduur is: 30 min

Introductie

Welkom bij deze les bij de documentaire Shadow Game (Eefje Blankenvoort & Els van Driel, 2021) Tijdens deze les maakt jouw klas kennis met filmeducatie en mensenrechten in de breedste zin. Film is een uitstekend middel om het besef van jongeren over maatschappelijke thema's te vergroten. Met deze les open je de ogen van leerlingen en studenten voor mensenrechtenthema's. Deze les is een voorbereiding en nabespreking bij de documentaire Shadow Game. Iedere dag proberen tieners die hun door oorlog verscheurde land zijn ontvlucht, de Europese grenzen over te steken op zoek naar bescherming en een beter leven. In de documentaire worden een aantal van deze jongens gevolgd op deze gevaarlijke tocht, die soms maanden of zelfs jaren duurt. Heb je vragen of opmerkingen over deze les? Neem dan gerust contact met ons op door te mailen naar educatie@moviesthatmatter.nl of te bellen naar 020-2807612.

Onderdelen in deze les

Shadow Game
Eefje Blankevoort, Els van Driel, 2021

Slide 1 - Tekstslide

Deze les hoort bij de documentaire Shadow Game.
De introductie

Slide 2 - Tekstslide

In dit eerste deel wordt de film geïntroduceerd en staan de lesdoelen beschreven.
Bekijk deze filmposter. Wat zie je aan de jongen? Hoe kijkt hij?
Wie denk je dat deze jongen is?

Slide 3 - Tekstslide

Bekijk met de leerlingen de filmposter van Shadow Game. De filmposter is bedoeld om de film bij de leerlingen te introduceren. Het werkt het beste om leerlingen nog niet te vertellen waar de film over gaat, maar met hen aan de hand van de poster eerst te laten ontdekken waar ze denken dat het over gaat. 

Bespreek met de leerlingen de volgende vragen:
  • Wat zie je aan de jongen? Hoe kijkt hij?
  • Wie denk je dat deze jongen is?
Vertel de leerlingen dat deze jongen een vluchteling is, die zijn door oorlog verscheurde land is ontvlucht en op een gevaarlijke reis probeert om de Europese grenzen over te steken op zoek naar bescherming. Bespreek eventueel met de leerlingen of het beeld op de poster overeenkomt met andere beelden die zij van vluchtelingen hebben gezien. Het idee van de filmmakers is namelijk dat de jongen juist krachtig de camera in kijkt en sterk is, in tegenstelling tot de veel gangbare beeldvorming rondom vluchtelingen.
Straks gaan jullie kijken naar de documentaire Shadow Game. Hierin volgen twee Nederlandse filmmakers Eefje Blankevoort en Els van Driel tien jongens tijdens hun tocht naar en door Europa in de hoop bescherming te vinden. Drie jaar lang volgden de filmmakers deze jongens. Het maken van de documentaire was gevaarlijk, emotioneel en ingewikkeld.
 Waarom denk je dat de filmmakers de documentaire toch wilden maken?

Slide 4 - Tekstslide

Straks gaan jullie kijken naar de documentaire Shadow Game. Hierin volgen twee Nederlandse filmmakers Eefje Blankevoort en Els van Driel tien minderjarige vluchtelingen die via de balkanroute of Italië West-Europa proberen te bereiken. Sommige van deze jongens doen hier maanden of zelfs jaren over. Drie jaar lang volgden de filmmakers deze jongens. Het maken van de documentaire was gevaarlijk, emotioneel en ingewikkeld. 

Bespreek met de kinderen de volgende vraag:
  • Waarom denk je dat de filmmakers de documentaire toch wilden maken?
Notitie voor de docent: Er is nog nooit een documentaire gemaakt waarbij deze jongens worden gevolgd en vanuit het perspectief van deze jongens wordt gekeken. Daarnaast vroegen de documentairemakers zich af of de rechten van alleenreizende vluchtelingkinderen door Europa wel worden erkend.
Waar heeft elk kind volgens jou recht op?
Wereldwijd zijn ruim 13 miljoen kinderen (jonger dan 18 jaar) op de vlucht. In 2020 vroegen bijna 1000 alleenstaande kinderen in Nederland asiel aan. Dit betekent dat deze kinderen zonder ouders zijn gevlucht.

In het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties is vastgelegd welke rechten kinderen (iedereen die jonger is dan 18 jaar) hebben. In het Kinderrechtenverdrag staat: "Een kind dat asiel zoekt of erkend is als vluchteling, heeft recht op bijzondere bescherming en bijstand." (artikel 22).

Op deze website kun je meer lezen over artikel 22 van het Kinderrechtenverdrag.
Welke speciale bescherming vind jij dat een minderjarige vluchteling hoort te krijgen?

Slide 5 - Tekstslide

Bespreek met de leerlingen dat er wereldwijd ruim 13 miljoen kinderen op de vlucht zijn. In 2020 vroegen bijna 1000 alleenstaande kinderen in Nederland asiel aan. Dit betekent dat zij zonder ouders zijn gevlucht. (Bron: UNCHR)
Bespreek met de leerlingen artikel 22 uit het Kinderrechtenverdrag. In dit artikel is vastgelegd dat kinderen die asiel zoeken of erkend zijn als vluchteling, recht hebben op bijzondere bescherming. Ga met de leerlingen in gesprek over welke bescherming zij vinden dat deze kinderen horen te krijgen aan de hand van de volgende vragen:
  • Waar heeft volgens jou elk kind recht op?
  • Welke speciale bescherming vind jij dat een minderjarige vluchteling hoort te krijgen?
Notitie voor de docent: Je kunt hierbij denken aan eten en onderdak, psychische hulp voor de traumatische ervaringen van de kinderen, de gevaarlijke tocht niet laten maken, asiel mogen aanvragen in een land, naar school kunnen gaan.
Bekijk eventueel met de leerlingen de webpagina van UNCHR en/of de webpagina over artikel 22 van het Kinderrechtenverdrag.
In deze les leer je:

  1. dat iedereen het recht heeft om in een ander land asiel aan te vragen als diegene vervolgd wordt door de eigen overheid (artikel 14 Universele Rechten van de Mens);
  2. aangeven om welke verschillende redenen kinderen vluchten en welke gevaren zij tegenkomen op hun reis;
  3. hoe het EU-migratiebeleid er in grote lijnen uitziet en welke gevolgen dit heeft;
  4. aangeven wat er verbeterd moet worden aan dit beleid.

Slide 6 - Tekstslide

Op deze slide staan de lesdoelen voor deze les. De lesdoelen kunnen met de leerlingen besproken worden.
Voorbereiding op het kijken van de film

Slide 7 - Tekstslide

In dit tweede deel bespreken de leerlingen drie grote vragen rondom vluchtelingen en asielbeleid: Waarom vluchten kinderen alleen? Welke gevaren zijn er voor kinderen die alleen reizen? Waarom moeten deze kinderen zo'n gevaarlijke reis ondergaan?
Waarom vluchten kinderen alleen (zonder familie), volgens jou?
Reizen meisjes ook alleen of zijn het altijd jongens?

Slide 8 - Tekstslide

Thema: alleen vluchten
Bespreek met de leerlingen de volgende vraag:
  • Waarom vluchten kinderen alleen (zonder familie), volgens jou?
Antwoord: vluchten is duur, hoop op gezinshereniging, familie is minder mobiel, familie is overleden, sommige jongens zijn al alleen (bijvoorbeeld omdat ze gerekruteerd kunnen worden door IS maar dat niet willen en vluchten), sommige kinderen raken hun familie op de reis uit het oog.
  • Reizen meisjes ook alleen of zijn het altijd jongens? 
Antwoord: Meisjes reizen ook wel eens alleen maar meestal zoeken die bescherming onder de vleugels van een andere familie. De gevaren zijn voor meisjes nog groter dan voor jongens: de reis is fysiek zwaar en ze kunnen een makkelijke prooi zijn voor seksuele geweld.

Welke verschillende routes naar en door Europa zie je op de kaarten?
Wat weet je al uit het nieuws over wat zich op verschillende plekken op deze routes afspeelt?

Slide 9 - Tekstslide

Thema: gevaren voor kinderen die alleen reizen
Bekijk met de leerlingen de kaarten met de vluchtelingenroutes. De kaarten laten de routes zien zoals die in 2015 door veel vluchtelingen werden genomen. Momenteel volgen nog veel mensen dezelfde routes naar en door Europa, zo ook de jongens in de documentaire.

Bespreek met de leerlingen de volgende vragen:
  • Welke verschillende routes naar en door Europa zie je op de kaart?
  • Wat weet je al uit het nieuws over wat zich afspeelt op verschillende plekken op deze routes?
  • Welke gevaren 
Antwoord op de laatste vraag: Als ze alleen vluchten, is er niemand om ze te beschermen tegen bijvoorbeeld mensenhandel en criminaliteit. Maar er zijn nog meer problemen onderweg. Sommige landen waar kinderen doorheen reizen behandelen hen als volwassenen. Vragen de kinderen om hulp, dan moeten ze vaak heel lang wachten. Soms worden ze zelfs – tegen de regels in – door landen met geweld teruggestuurd naar waar ze vandaan kwamen. Lukt het kinderen om in een veilig land aan te komen? Dan is daar vaak weinig aandacht voor hun trauma’s en voor het wennen in hun nieuwe land. 
Welke problemen voorzie je voor vluchtelingen die de Oostelijke Middellandse Zeeroute nemen?

Slide 10 - Tekstslide

Deze slide heeft geen instructies

Waarom moeten deze kinderen eigenlijk zo'n gevaarlijke reis ondergaan, denk je?
Regels die door de EU zijn bepaald zorgen ervoor dat mensen die vanuit een gevaarlijke situatie vluchten niet de juiste bescherming en middelen krijgen die ze nodig hebben.

Om op deze vraag een antwoord te kunnen geven moet je eerst weten: wat is het EU-migratiebeleid? 
Wat vind je hiervan?

Slide 11 - Tekstslide

Bespreek met de leerlingen dat zij nu weten welke routes vluchtelingen nemen naar en door Europa in de hoop op bescherming en asielaanvraag. Ook hebben de leerlingen besproken met welke gevaarlijke situaties minderjarige vluchtelingen te maken krijgen op deze tocht. 

Bespreek met de leerlingen de volgende vragen:
  • Waarom moeten deze kinderen zo'n gevaarlijke reis ondergaan, volgens jou?
  • Wat vind je hiervan?
Antwoord: Vanwege regels die door de EU zijn bepaald die ervoor zorgen dat mensen die vanuit een gevaarlijke situatie vluchten niet de juiste bescherming en middelen krijgen die ze nodig hebben.

Daarnaast maken mensen uit oorlogsgebieden vaak geen kans op een visum om legaal mee te kunnen reizen. Daarom zijn ze gedwongen om op een gevaarlijke tocht te gaan. Ze kunnen niet zomaar op het vliegtuig stappen zonder visum.

Notitie voor de docent: om echt antwoord op deze vraag te geven, moet je eerst weten: wat is het EU-migratiebeleid? Op de volgende slides zullen leerlingen hier inzicht in krijgen.


Slide 12 - Video

Bespreek met de leerlingen dat zij een deel van een nieuwsitem van NOS gaan kijken over de migratiecrisis. Vertel dat in het fragment wordt uitgelegd hoe het migratiebeleid eruit ziet aan de randen van Europa. De leerlingen weten aan de hand van dit filmpje waar de jongens in de documentaire mee te maken kunnen krijgen.

Het fragment duurt 6 minuten.
Beschrijf wat er in de verschillende landen gebeurt: Cyprus, Spanje, Libië, Italië en Griekenland.
Op welke manier heeft het migratiebeleid van de EU volgens jou invloed op de omstandigheden van vluchtelingen?

Slide 13 - Tekstslide

Bespreek met de leerlingen naar aanleiding van het filmpje van de NOS de volgende vragen:
  • Beschrijf wat er in de verschillende landen gebeurt: Cyprus, Spanje, Italië, Libië en Griekenland.
  • Op welke manier heeft het migratiebeleid van de EU volgens jou invloed op de omstandigheden van vluchtelingen?
Antwoord: In het filmpje van NOS komen de volgende omstandigheden per land aan bod:
Cyprus: Op Cyprus komen veel te veel mensen aan. Er is hier maar één kamp om deze mensen op te vangen (kamp Cofinou). Cyprus kan de vluchtelingenstroom niet aan en er wordt te weinig vanuit Europa gedaan om de vluchtelingen te laten doorstromen naar andere landen. De druk van de vluchtelingenstroom wordt niet verdeeld.
Malta: De schepen van hulporganisaties die op zee vluchtelingen helpen, worden in de haven van Malta niet meer toegelaten. De reden van Malta hiervoor is dat er te veel vluchtelingen op het eiland zijn.
Spanje: De tocht over zee is gevaarlijk. Veel mensen proberen via Spaans grondgebied de EU binnen te komen en bestormen daarvoor de hekken van de douane.
Italië: Hier vind je veel vluchtelingen die per boot naar het land toe komen. In 2017 sloot Italië met Libië een deal om vluchtelingen tegen te houden. Deze mensen komen in Libië terecht en komen hier veelal in detentie (gevangenschap) of vallen ten prooi aan mensenhandelaren.
Libië: In Libië belanden veel vluchtelingen in detentiekampen (gevangenschap).
Migranten en vluchtelingen worden in die kampen vaak gemarteld en verhandeld als slaven.
Griekenland: In 2016 is de Turkije-deal gesloten: de EU maakte afspraken met Turkije om de vluchtelingenstroom naar Griekenland te stoppen. De deal was dat Turkije vluchtelingen opvangt en terugneemt in ruil voor financiële steun van de EU. Maar deze deal blijkt niet te werken: er zijn juist meer vluchtelingen die op de Griekse eilanden aankomen, in Turkije leven de vluchtelingen in kampen en sommige vluchtelingen worden naar hun land van herkomst teruggestuurd terwijl het daar niet veilig is (deportatie).

Met deze afbeelding van De Correspondent leggen we het migratiebeleid van de EU uit.

De regels die door de EU zijn bepaald zorgen ervoor dat mensen die uit een gevaarlijke situatie vluchten niet de juiste middelen en bescherming krijgen die ze nodig hebben.

Hoe dit komt? Binnen het EU-migratiebeleid zijn er drie cirkels, die te maken hebben met het Schengenverdrag. Bekijk op de afbeelding welke landen in welke cirkel vallen.
Cirkel 1: Schengenzone
Bij 1 zie je de kleinste cirkel: dit is de Schengenzone. De 26 landen die binnen deze zone vallen hebben onderling geen grenscontroles - inwoners mogen vrij wonen, reizen en werken binnen deze zone. 

Het migratiebeleid in deze zone gaat over:
  • De verdeling van asielzoekers;
  • Het bewaken van de Schengengrenzen.

Slide 14 - Tekstslide

Op de slide wordt uitgelegd waarop het migratiebeleid van de EU is gebouwd. Bekijk met de leerlingen de informatie op de slide.

Bron: De Correspondent
Cirkel 2: Aangrenzende landen
De tweede cirkel bestaat uit landen die grenzen aan de Schengenzone. Denk aan Turkije, Marokko en Libië.

Het migratiebeleid in deze cirkel gaat over deals over het opvangen of tegenhouden van migranten:
  • De EU betaalt de Libische kustwacht om bootjes te onderscheppen;
  • De EU maakt grote sommen geld over aan de Turkse overheid voor vluchtelingenkampen (zogenoemde 'opvang in de regio'). Dit wordt ook wel de Turkije-deal genoemd.

Slide 15 - Tekstslide

Op deze slide wordt het volgende deel van het migratiebeleid van de EU uitgelegd. Bekijk met de leerlingen de informatie op de slide.

Cirkel 3: vertreklanden
De derde cirkel bestaat uit landen waar migranten vandaan vertrekken, voornamelijk Afrikaanse landen. Veel van deze migranten hebben geen recht op asiel in de EU. 

Het migratiebeleid in deze cirkel gaat over:
  • onderhandelingen om migranten makkelijk te laten terugkeren naar hun land van herkomst;
  • het financieren van ontwikkelingsprojecten, om mensen minder reden te geven naar Europa af te reizen;
  • het versterken van de grensbewaking van deze landen.

Slide 16 - Tekstslide

Op deze slide is nog meer informatie over het EU-migratiebeleid te vinden. Dit geeft inzicht in hoe het kan dat vluchtelingen zo'n gevaarlijke reis afleggen. Bekijk met de leerlingen de informatie op de slide.

Denk nog eens terug aan het filmpje van de NOS en de gevaren op de route die je in kaart hebt gebracht. Geef een voorbeeld van een gevaar tijdens een vluchtroute dat (mede) ontstaat door het migratiebeleid van de EU.

Slide 17 - Tekstslide

Denk met de leerlingen terug aan het filmpje van NOS en de gevaren op de route die jullie in kaart hebben gebracht.

Bespreek met de leerlingen de volgende vraag:
  • Op welke manier draagt het migratiebeleid van de EU bij aan de gevaren op de route?

Slide 18 - Video

Bespreek met de leerlingen dat zij nu een ander deel van hetzelfde nieuwsitem van NOS gaan kijken, als zij zojuist hebben gekeken. In dit deel wordt de menselijke kant van de migratiecrisis besproken.

Het fragment duurt 1:30 minuten.
Iemand houdt een protestbord omhoog met de tekst 'Behandel ons niet als dieren'. Wat zegt de situatie over het nakomen van mensenrechten?

Slide 19 - Tekstslide

Bespreek met de leerlingen naar aanleiding van het filmpje van de NOS de menselijke kant van het verhaal. Bespreek met hen de volgende vraag:
  • Iemand houdt een protestbord omhoog met de tekst 'Behandel ons niet als dieren'. Wat zegt de situatie over het nakomen van mensenrechten?
Wat zou voor jou een reden zijn om (alleen) te vluchten?
Wat verwacht je tegen te komen tijdens zo'n reis? Hoe bereid je je hierop voor?
Wat hoop je te vinden bij aankomst in het land van bestemming en in de periode daarna?

Slide 20 - Tekstslide

Bespreek met de leerlingen de volgende vragen:
  • Wat zou voor jou een reden zijn om (alleen) te vluchten?
  • Wat verwacht je tegen te komen tijdens zo'n reis? Hoe bereid je je hierop voor?
  • Wat hoop je te vinden bij aankomst in het land van bestemming en in de periode daarna?


Je bent nu helemaal voorbereid om de documentaire Shadow Game tijdens de bioscoopvertoning te zien!

Slide 21 - Tekstslide

De leerlingen kijken nu de film Shadow Game.