Ontdek ballet - deel 2
Ontdek ballet
Deel 2
Lesduur is: 25 minIntroductie
Onderdelen in deze les
Ontdek ballet
Deel 2
Deze slide heeft geen instructies
Laten we beginnen.
De vorige keer heb je al kennisgemaakt met de basis van ballet. Vandaag ontdek je wie er allemaal meewerken aan het maken van een balletvoorstelling. Ook zie je het verschil tussen klassiek en modern ballet. Daarna bekijk je allerlei voorbeelden van verschillende balletten.
Maar eerst...
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb je onthouden
van de vorige keer?
Open vraag
Tijdens de klassikale les worden de antwoorden als kaartjes getoond en heeft de docent de regie over de antwoorden: die bepaalt welke antwoorden, één voor één of allemaal tegelijk worden getoond.
Wie werken er mee?
Een balletvoorstelling staat niet zomaar op het toneel. Voordat de voorstelling gedanst kan worden zijn er een heleboel mensen heel hard aan het werk geweest om dat mogelijk te maken.
Bij Het Nationale Ballet wordt (bijna) alles zelf gemaakt, door vakmensen die er in dienst zijn.
Je gaat nu kennis maken met een aantal van de ateliers waar dit allemaal wordt gemaakt. Maar eerst...
Deze slide heeft geen instructies
Wat moet er allemaal bedacht, ontworpen of gemaakt worden voor een balletvoorstelling?
Het woordweb
De leerlingen kunnen zoveel antwoorden geven als ze willen.
Goede antwoorden zijn in elk geval:
- Kostuums
- Decor
- Rekwisieten (losse voorwerpen)
- Pruiken
- Spitzen (speciale balletschoenen)
- Grime (theaterschmink en make-up)
- Licht
- Muziek
Hierna volgen verschillende ateliers (werkplaatsen) waar van alles wordt gemaakt.
TIPS
Als je een antwoord hebt geopend en je klikt er nogmaals op, zie je wie dit antwoord heeft gegeven
Je kunt antwoorden verslepen (en categoriseren)
Je kunt vervelende antwoorden verwijderen door deze naar het prullenbakje te slepen
Kostuumatelier
De kostuums die balletdansers dragen worden op maat gemaakt, je moet er goed in kunnen dansen, en ze moeten lang mee kunnen gaan. Dat vraagt om vakwerk!
Waar moeten balletkostuums nog meer aan voldoen?
Zien hoe een tutu wordt gemaakt?
Klik op de icoontjes om meer voorbeelden van kostuums te zien. Deze zijn allemaal ambachtelijk gemaakt in het kostuumatelier van Het Nationale Ballet. Soms helemaal met de hand, soms met de naaimachine en andere hulpmiddelen.
Klik op het icoontje bij 'Waar moeten...' om meer te lezen over de kostuums. Druk nogmaals op het icoontje om dit weg te klikken.
Als je de foto hebt geopend kun je erop klikken om hem nog groter te zien.
Leuk om te vertellen: na een balletvoorstelling zijn de kostuums warm en bezweet. De meeste kostuums kunnen niet in de wasmachine. De kleders hebben daarom een speciale manier om alles te reinigen: met een plantenspuit wordt wodka over de kostuums gesproeid. Door de alcohol verdwijnt de zweetlucht!
Ook goed om te weten:
Bij slide 5: waar moet een balletkostuum aan voldoen? Het moet rekbaar zijn. Goede stof die kan worden gewassen en dan niet verkleurd! Of het moet stof zijn die kan worden gestoomd. De stof moet soepel zijn en kunnen bewegen zodat je tijdens het dansen niet in de knoop komt of vast komt te zitten in de stof. Het kostuum moet heel goed passen zodat het tijdens het dansen niet kan afvallen of scheuren.
Rekwisietenatelier
Een hondenkop, een gouden kroon of zelfs een heel paard: soms zijn er heel specifieke rekwisieten nodig. Dat zijn bepaalde voorwerpen die in de voorstelling worden gebruikt. Gelukkig kan het rekwisietenatelier bijna álles vinden - of zelf maken - dat je kan bedenken! Er wordt gewerkt met hout, geschilderd, gestoffeerd en geverfd.
Klik op de icoontjes om meer voorbeelden van rekwisieten te zien. Deze zijn allemaal met de hand gemaakt in het rekwisietenatelier van Nationale Opera & Ballet.
Als je de foto hebt geopend kun je erop klikken om hem nog groter te zien.
Decoratelier
De vakmensen in het Decoratelier maken van het ontwerp van een decorontwerper een echt, levensgroot decor. Soms zijn deze decors eenvoudig, maar soms worden er enorme paleizen of bossen gebouwd! Maar dan wel van hout en piepschuim - ook al wordt dat zo bewerkt dat het er echt uitziet als glas, of steen, of goud - of wat er maar nodig is.
Klik op de icoontjes om voorbeelden van decors te zien (met de hand gemaakt in ons Decoratelier, in Amsterdam-Zuidoost), of om vakmensen aan het werk te zien.
Als je de foto hebt geopend kun je erop klikken om hem nog groter te zien.
Op een van de foto's zie je een voorbeeld van een maquette. Dat is een soort mini-model van het decor, waardoor een ontwerper zijn/haar ontwerp alvast 'in het echt' kan zien, en waardoor de mensen van het Decoratelier precies weten hoe alles eruit moet komen te zien.
Op een andere foto zie je van bovenaf een man die een groot doek aan het schilderen is. Enorme achterdoeken worden plat op de grond geschilderd; de schilders gebruiken hiervoor kwasten met een héél lang handvat. Daardoor kunnen ze gewoon rechtop blijven staan tijdens het schilderen!
Kap & grime
De kappers kunnen allerlei soorten pruiken maken of zogenaamde 'kale hoofden'. Het meeste haar is echt mensenhaar, en elke haar wordt met een haaknaald aan een netje geknoopt. Hoeveel haren gaan er in een pruik, denk je?
De grimeurs zorgen ervoor dat alle dansers er elke voorstelling weer precies goed uitzien.
Klik op de icoontjes om meer voorbeelden van kap en grime te zien.
Als je de foto hebt geopend kun je erop klikken om hem nog groter te zien.
Antwoord op de vraag: in een gemiddelde theaterpruik gaan wel 30.000 tot 50.000 haren! De haren worden met 1 tot 4 stuks tegelijk aan een netje vastgemaakt met een heel klein knoopje. Zo kan het maken van een pruik al snel wel 40 uur kosten - dat is een hele werkweek lang alleen maar knoopjes leggen!
Op de meest rechter foto zie je in close-up hoe iemand een snor aan het maken is, en hoe klein de knoopjes zijn die worden gelegd.
Je kunt eventueel nog uitleggen wat een grimeur is: iemand die met make-up, schmink of andere middelen de dansers 'opmaakt'. Er wordt bijna altijd wel grime gebruikt, anders zien gezichten in toneellicht er snel 'plat' of erg bleek uit.
Spitzen
Balletdanseressen (en soms ook mannelijke dansers!) dansen vaak op spitzen, dat zijn speciale balletschoenen. Ze worden niet in de ateliers van ons theater gemaakt, maar ze zijn wél heel belangrijk. Spitzen zijn heel soepel en flexibel, maar hebben een stevige punt. Zo kunnen danseressen - na veel training - recht op hun tenen dansen!
Klik op de icoontjes om voorbeelden van spitzen te zien.
Als je de foto hebt geopend kun je erop klikken om hem nog groter te zien.
...en nog veel meer!
Er zijn nog veel meer mensen die meewerken aan de voorstelling: technici die voor alle lampen, snoeren en machines zorgen, ontwerpers van licht, decor en kostuums, mensen die hoeden en maskers maken, mensen die stoffen verven tot precies de juiste kleur... Zo werken vaak wel honderden mensen samen aan één voorstelling!
Welke van de beroepen die je hebt gezien lijkt je wel wat om zelf uit te voeren?
Je kunt op de foto's klikken om ze uitvergroot te zien.
Van klassiek naar modern
Als de meeste mensen aan ballet denken, zien ze danseressen voor zich in witte tutu's die sierlijke houdingen aannemen. Toch is dat zeker niet de enige vorm van ballet.
Door de eeuwen heen is ballet steeds een beetje veranderd. Elke choreograaf voegde zijn of haar eigen smaak en ideeën toe. Zo groeide de kunstvorm langzaam maar zeker verder. In dit gedeelte ontdek je hoe er de jaren heen behalve klassiek ballet ook modern ballet is bedacht.
Deze slide heeft geen instructies
Het Zwanenmeer
Het Zwanenmeer is misschien wel het bekendste sprookjesballet ooit. Het vertelt een fantasievol verhaal over zwanen, een prins, gedaanteverwisselingen en een mysterieus meer.
Hoe zou jij deze dansbewegingen omschrijven?
Dit is een goed voorbeeld van klassiek ballet: een duidelijk verhaal, romantische meeslepende muziek, en haast zwevende tutu's.
Je zou de leerlingen na elk fragment kunnen vragen of ze dit een mooie manier van dansen vinden. Interessanter is om ze te vragen om wat ze zien in hun eigen woorden te omschrijven. Zo leren ze bewust en precies te kijken naar beweging.
Forsythe
Hier zie je een soort 'tussenvorm' tussen klassiek en modern ballet: de choreograaf William Forsythe gebruikt heel andere muziek, maar de bewegingen lijken wel heel erg op die van het klassieke ballet.
Vind je de keuze voor deze muziek verrassend? Of juist logisch?
Deze slide heeft geen instructies
Hans van Manen
Hier zie je een ballet van Hans van Manen, een beroemde Nederlandse choreograaf. Hij was echt een balletvernieuwer. Voor hem ging dans vooral om hoe de dansers zich tot elkaar verhouden, wat ze van elkaar vinden, hoe ze naar elkaar kijken. Daarvoor had hij weinig decor nodig, zoals je kunt zien.
Wat denk je dat deze mensen van elkaar vinden?
Vraag de leerlingen hoe ze denken dat de personages in het ballet zich tot elkaar verhouden. Zijn ze verliefd op elkaar? Of zijn ze dat ooit geweest? Nemen ze afscheid of leren ze elkaar juist kennen? Is het liefdevol of eerder vijandig?
PLAY
Over dit ballet zeggen we van tevoren niet zoveel. Kijk maar naar de trailer!
Waar gaat deze voorstelling over, denk je?
Dit ballet, PLAY, gaat over spelen, over niet te serieus of 'volwassen' willen doen. De dansers bewegen op een speelse manier, er komen duizenden groene ballen uit de lucht vallen en het lijkt alsof er enorm speelgoed in het decor staat. Eigenlijk laat de dans een soort uitnodiging zien aan iedereen, van jong tot oud: vergeet niet om te blijven spelen!
Je kunt nog toelichten:
Je hebt nu vier fragmenten van dans gezien, met steeds meer moderne elementen: andere muziekkeuzes, andere kleding, nieuwe dansbewegingen - maar er wordt nog wel gedanst op spitzen!
Als er ook niet meer op spitzen wordt gedanst maar bijvoorbeeld op blote voeten dan spreek je van moderne dans, en niet van modern ballet.
Dat is ballet!
Van de geschiedenis van ballet tot wat waar het op gedanst wordt, van klassiek ballet tot moderne dans, en van kostuummaker tot decorbouwer: je hebt nu veel gezien en gehoord over ballet. Maar het leukste is natuurlijk om ballet een keer echt live te ervaren, in een theaterzaal.
Dan is er nog maar één vraag te beantwoorden...
Deze slide heeft geen instructies
Hoe graag zou je een keer naar een balletvoorstelling willen gaan?
Deze poll heeft natuurlijk geen goede of foute antwoorden, maar kan juist gebruikt worden om een discussie te starten en meningen uit te vragen. Waarom zouden leerlingen wel of niet naar een ballet willen gaan?
Einde
Deze slide heeft geen instructies
