Les 3, Afweer

• Mens & Natuur
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 2

Wat gaan wij vandaag doen?

• Regels 
• Toetsing 
• Uitleg afweer
• Aan de slag met de opdrachten
• Poster Afweer
• Afsluiting

Toetsing

Werkschrift M&N

• Krijg je zo snel mogelijk!
• Elke les bij je hebben!
• Niet bij je hebben=materiaal vergeten!

Gezonheid

De leerdoelen

• Ik kan verschillende manieren benoemen om ziekten te voorkomen.
• Ik kan omschrijven op welke niveaus het menselijk lichaam ziekteverwekkers tegengaat.
• Ik kan uitleggen hoe het inwendige afweersysteem ziekteverwekkers bestrijdt.

Hoe voorkom ik ziektes?

Je kunt ziekten op verschillende manieren voorkomen:

- Handen wassen

- Goed je tanden poetsen

- Vaccinatie

- Gezond eten

- Voldoende bewegen

- Voldoende slapen

- Niet roken

- Niezen en hoesten in je elleboog

Welke 3 dingen doe jij om gezond te blijven?

Ziekteverwekkers

Ziekteverwekkers kunnen je ziek maken.

Voorbeelden zijn:

- Virussen

- Bacteriën

- Schimmels

Noem een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus.

Je lichaam heeft een verdediging

Je lichaam probeert ziekteverwekkers buiten te houden.

Denk aan een kasteel:

Buitenmuur → eerste verdediging

Soldaten → tweede verdediging

Je lichaam heeft dus verschillende manieren om je te beschermen.

Eerste verdediging: je huid

Je huid houdt veel ziekteverwekkers buiten.

Een gezonde huid is een soort beschermende muur.

Maar…

Wat gebeurt er als je een wond hebt?

Dan kunnen ziekteverwekkers makkelijker je lichaam binnendringen.

Slijm en trilhaartjes

In je neus en luchtwegen zit slijm.

Het slijm kan ziekteverwekkers vasthouden.

Trilhaartjes verplaatsen het slijm weer naar buiten.

Bijvoorbeeld wanneer je:

- niest

- hoest

Maagzuur

Sommige ziekteverwekkers komen via je eten en drinken naar binnen.

In je maag zit maagzuur.

Dit zuur kan veel ziekteverwekkers doden.

Toch een ziekteverwekker naar binnen?

Soms lukt het een ziekteverwekker om door de eerste verdediging heen te komen.

Dan komt de inwendige afweer in actie.

Witte bloedcellen gaan de ziekteverwekkers bestrijden.

Noem een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus.

Witte bloedcellen

Witte bloedcellen zijn de soldaten van je lichaam.

Ze kunnen ziekteverwekkers:

- herkennen

- aanvallen

- opruimen

Een witte bloedcel kan bijvoorbeeld een bacterie opeten.

Noem een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus.

Ontsteking

Als je lichaam een ziekteverwekker bestrijdt, kan een ontsteking ontstaan.

Een ontstoken plek kan:

- rood worden

- warm worden

- opzwellen

- pijn doen

Noem een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus.

Koorts

Als je ziek bent, kun je koorts krijgen.

Je lichaamstemperatuur wordt dan hoger.

Dit kan helpen bij het bestrijden van sommige ziekteverwekkers.

Voorbeeld:

Normale temperatuur → ongeveer 37 °C

Koorts → 38 °C of hoger

Plaatje: thermometer met 38,5 °C.

Noem een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus.

Zo werkt de inwendige afweer

Ziekteverwekker komt binnen

↓

Witte bloedcellen herkennen de ziekteverwekker

↓

Witte bloedcellen vallen de ziekteverwekker aan

↓

Ziekteverwekker wordt afgebroken en opgeruimd

↓

Je lichaam herstelt

De drie verdedigingslagen

1. Buiten houden

Huid – slijm – trilhaartjes – maagzuur

↓

2. Bestrijden

Witte bloedcellen – ontsteking – koorts

↓

3. Opruimen

Ziekteverwekkers worden vernietigd en opgeruimd.

Differentiëren met opdrachten 

Basis (groene bolletjes): Iedereen maakt deze opdrachten in groepjes of zelfstandig!

Extra ondersteuning(gele bolletjes): Maak  deze opdrachten  wanneer je veel opdrachten van de groene bolletjes  fout maakt.

Verdieping( paarse bolletjes): Maak deze moeilijke opdrachten wanneer je alles goed hebt van de groene bolletjes.

(15 min)

Wat is afweer in het lichaam?

1. Een soort bacterie
2. Een virus
3. Een medicijn
4. Een systeem dat het lichaam beschermt tegen ziektes

Hoe word je ziek?

De afweer van ziekteverwekkers gebeurt in en buiten je lichaam.
Welke vorm van afweer gebruikt je lichaam om ziekteverwekkers buiten het lichaam te houden?

Wat is de functie van witte bloedcellen?

1. Vervoeren zuurstof
2. Afweer tegen ziekteverwekkers
3. Vervoeren koolstofdioxide
4. Bloedstolling

Wat is de eerste barrière van de afweer?

1. Een ontsteking
2. koorts
3. Huid/slijmvliezen
4. antistoffen

Als iemand naast mij verkouden is en niest. Als ik ademhaal komen ziekteverwekkers mijn luchtwegen binnen. Hoe zorgt mijn lichaam op deze plek voor een goede afweer?

Schuif de beschermingsmethode

naar de juiste afbeelding

Dood bacteriën

door zuur

Barrière van dode cellen die bacteriën buiten houden

Maken bacteriën onschadelijk door ze in te sluiten

Trilharen en slijmvliezen die ziekteverwekkers buiten houden

Ontwikkeling nieuwe ziekteverwekkers wordt tegengegaan door hoge temperatuur

Wat zijn ziekteverwekkers?

1. Bacteriën
2. Schimmels
3. Virus
4. Stoffen

Jouw broertje heeft het flink te pakken, hij heeft koorts en hij hoest de longen uit zijn lijf. De ziekteverwekker is hij dus goed aan het verspreiden met al dat gehoest. Hoe kan het dat jij dan toch niet altijd ziek wordt als je in aanraking komt met een ziekteverwekker?

Hoe bestrijdt de witte bloedcel een ziekteverwekker?

1. Door hem "op te eten"
2. Door antistoffen te maken
3. Door te onthouden wie de ziekteverwekker is
4. Alle antwoorden zijn goed

Wat zorgt er in de mond voor afweer?

1. Slijmvliezen
2. Lage pH
3. Speeksel
4. Zitten meer witte bloedcellen in dan normaal

<span style="color: rgb(255, 255, 255)">Algemene afweer</span>

Specifieke afweer

Koorts

Maagsap

Slijmvliezen

Witte bloedcellen

Huid

Antistoffen

Wat voor type ziekteverwekker is corona?

Wat is geen ziekteverwekker?

1. Bacterie
2. Virus
3. Schimmel
4. Alg

Hoe kun je voedselinfecties voorkomen?

1. Koken van voedsel
2. Voedsel in de zon laten
3. Handen wassen
4. Raak voedsel met vuile handen aan

1ste linie

2de linie

3de linie

Witte bloedcellen eten ziekte verwekkers op.

Witte bloedcellen maken

antistoffen zodat ziekteverwekkers kunnen worden opgeruimd.

 

Huid 

Maagsap

Slijmvliezen

Aangeboren afweer

Verworven afweer

Koppel één begrip aan één toelichting.

Cellen die afweerstoffen maken

Bij een tweede besmetting word je niet meer ziek

Een prik met verzwakte ziekteverwekkers

Verteerde bacteriën en dode witte bloedcellen

Immuun

Afweer

Infectie

Rode bloedcellen

Pus

Vaccinatie

Witte bloedcellen

Nienke heeft koorts gekregen nadat ziekteverwekkers haar lichaam zijn binnengedrongen. Nienke gebruikt paracetamol. In de afbeelding is een deel van de bijsluiter van paracetamol weergegeven.
Leg uit dat Nienkes lichaam door het gebruik van paracetamol de ziekteverwekkers minder goed kan bestrijden.

Waar voel je je nu eigenlijk ziek van?

1. Van de infectie
2. Van de infectie en van de afweerreactie van je lichaam
3. Van de afweer van je lichaam
4. Van de witte bloedlichaampjes

Ons spijsverteringsstelsel verdedigt ons tegen infecties van ziekteverwekkers. Waarom is dat nodig?

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde.

ziekteverwekker vermeerdert zich

ziekteverwekker komt in je lichaam

witte bloedcellen maken afweerstoffen

je wordt ziek

afweerstoffen schakelen de ziekteverwekker uit, je wordt beter

Wat is een auto-immuunziekte?

1. een allergische reactie op een lichaamsvreemde stof
2. niet specifieke afweer van de huid en slijmvliezen
3. witte bloedcellen die eigen (weefsel)cellen aanvallen
4. Ziektes in auto's zoals wagenziek of reisziekte

Poster Afweer

3.5 Afweer

Hoe ging de les?

😒🙁😐🙂😃

Wat heb je vandaag geleerd?

Waar wil je nog extra aandacht aan besteden?