2.3 Fasen en moleculen

• Natuurkunde
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerjaar 3

Leerdoelen

• Je benoemt de drie fasen en de zes faseovergangen en herkent ze in dagelijkse situaties.
• Je gebruikt smeltpunt en kookpunt om de fase van een stof bij een gegeven temperatuur te bepalen.
• Je legt uit wat er met de temperatuur gebeurt tijdens een faseovergang van een zuivere stof.
• Je rekent temperaturen om tussen graden Celsius en kelvin.
• Je leest en interpreteert eenvoudige temperatuur-tijddiagrammen bij verwarmen en afkoelen

2.3 Fasen en moleculen

lesinhoud

verwondersessie toelichting leerdoelen

workshopsessie: maken grafiek, omrekenen graden Celcius en Kelvin en maken huiswerk

communicatiesessie: Quiz fasen en faseovergangen

Drie keer water maar dan anders!

verwondersessie: fasen en overgangen

IJs is hard = vaste stof

verwondersessie: fasen 

en overgangen

Water is beweeglijk = vloeistof

verwondersessie: fasen 

en overgangen

Waterdamp is niet zichtbaar

= gas

Waar is de waterdamp?

verwondersessie: fasen 

en overgangen

Faseovergangen

smeltpunt: de temperatuur waarbij de faseverandering tussen vast en vloeibaar plaatsvindt

1

stolpunt: de temperatuur waarbij de faseverandering tussen vast en vloeibaar plaatsvindt

2

kookpunt: de temperatuur waarbij de fase overgaat van vloeibaar naar gasvormig door verdamping in de gehele vloeistof

3

verwondersessie: fasen en overgangen

omrekenen

graden Celcius naar Kelvin en andersom

verwondersessie: Je rekent temperaturen om tussen graden Celsius en kelvin.

verwondersessie: Je leest en interpreteert eenvoudige temperatuur-tijddiagrammen bij verwarmen en afkoelen

stappenplan grafiek tekenen

1. maak een tabel (of is al gegeven) met temperatuur en tijd

2. x-as naam tijd (t, s/min), y-as de temperatuur (T, graden Celcius)

3. maak de stappen op je assen even groot

3. vul de punten in in je grafiek

4. trek een rechte lijn tussen de punten

verwondersessie: Je leest en interpreteert eenvoudige temperatuur-tijddiagrammen bij verwarmen en afkoelen

reken om en zoek de fase op:

300 K -> ... °C van ijzer

100 °C -> ... K van kwik

2 K -> ... °C van zuurstof

1000 °C -> ... K keukenzout

440 K -> ... °C van koper

20 °C -> ... K van water

workshopsessie: Je rekent temperaturen om tussen graden Celsius en kelvin.

Je gebruikt smeltpunt en kookpunt om de fase van een stof bij een gegeven temperatuur te bepalen.

even zien hoe dat werkt

teken mee!!!

a) maak de grafiek van deze stof

b) om welke stof gaat het?

workshopsessie: fasen en overgangen

zelf diagram maken

a) maak de grafiek van deze stof.

b) om welke stof gaat het?

workshopsessie: fasen en overgangen

Aan de slag!

Wat? Maak paragraaf 2.3 51 t/m 65

Hoe? Werk zelfstandig 

Tijd? over 10 minuten af 51 t/m 55

tot 5 minuten voor einde les

Hulp? Kom je er niet uit? Vraag dan de docent 

Resultaat? je herkent fasen en je kan Kelvin en Temperatuur in elkaar omrekenen

Klaar? lees paragraaf 2.3 over fasen

workshopsessie: alle leerdoelen

Hoe heet deze faseovergang?

comsessie: faseovergangen

1. smelten
2. stollen
3. verdampen
4. condenseren

Hoe heet deze faseovergang?

comsessie: faseovergangen

1. smelten
2. stollen
3. verdampen
4. condenseren

Hoe heet deze faseovergang?

comsessie: faseovergangen

1. smelten
2. stollen
3. verdampen
4. condenseren

Hoe heet deze faseovergang?

comsessie: faseovergangen

1. smelten
2. stollen
3. verdampen
4. condenseren

fasen op deeltjesniveau

lesdoelen

Je beschrijft met het molecuulmodel hoe deeltjes in een vaste stof, vloeistof en gas gerangschikt zijn en bewegen.

Je legt uit hoe temperatuur samenhangt met de bewegingssnelheid van moleculen.

Je verklaart eigenschappen van vaste stoffen, vloeistoffen en gassen met afstand, beweging en aantrekking tussen moleculen.

Je verklaart faseovergangen met het molecuulmodel en legt uit dat moleculen daarbij zelf niet veranderen.

Je onderscheidt een natuurkundig proces zoals een faseovergang van een chemische verandering als voorbereiding op H2.4.

lesinhoud

verwondersessie: uitleg moleculen & fasen op deeltjesniveau

workshopsessie: bespreken huiswerk & maken

communicatiesessie: woordweb maken over behaalde lesdoelen

Moleculen

Alle stoffen bestaan uit zeer kleine deeltjes

Moleculen kun je niet kleiner maken zonder de stof te veranderen.

Eigenschappen van moleculen

Iedere stof heeft zijn eigen soort moleculen met verschillende vormen.

Een molecuul is het kleinste deeltje van die stof.

Moleculen bewegen altijd en bewegen sneller als de temperatuur hoger is.

Moleculen trekken elkaar aan. Ze trekken elkaar sterk aan als ze dicht op elkaar zitten.

Tussen de moleculen is er ruimte. In die ruimte zit niets.

Moleculen in een vaste stof

• vaste plaats

• zeer kleine afstand tussen de moleculen

• weinig beweging

Moleculen in een vloeistof

moleculen kunnen langs elkaar bewegen

iets meer afstand tussen de moleculen

Moleculen in een gas

moleculen kunnen vrij bewegen

grote afstand tussen de moleculen

De 3 verschillende fasen 

Drie keer water maar dan anders

Hoe moleculen bewegen

Bekijk in de applet hoe moleculen bewegen in de verschillende fasen. 

Kijk ook wat er gebeurt als je de stoffen verwarmt of afkoelt.

https:

De aantrekkingskrachten

tussen moleculen hebben verschillende namen:

cohesiekrachten, Vanderwaalsbinding of molecuulbinding

Hiermee wordt steeds de aantrekkingskracht tussen de moleculen bedoeld.

De temperatuur

Is eigenlijk de snelheidsmeter van moleculen:

Hoe sneller moleculen bewegen, hoger de temperatuur.

De fase maakt niets uit.

Aan de slag!

Wat? Maak paragraaf 2.3 verder af

Hoe? Werk zelfstandig 

Tijd? over 10 minuten af 66 t/m 70

tot 5 minuten voor einde les

Hulp? Kom je er niet uit? Vraag dan de docent 

Resultaat? je herkent fasen en je kan Kelvin en Temperatuur in elkaar omrekenen

Klaar? lees paragraaf 2.4

workshopsessie: alle leerdoelen

wat heb je geleerd deze les?

De aantrekkingskrachten

tussen moleculen hebben verschillende namen:

cohesiekrachten, Vanderwaalsbinding of molecuulbinding

Hiermee wordt steeds de aantrekkingskracht tussen de moleculen bedoeld.

De temperatuur

Is eigenlijk de snelheidsmeter van moleculen:

Hoe sneller moleculen bewegen, hoger de temperatuur.

De fase maakt niets uit.