VOH leiderschapsLab - ws #1

• Gs
• WO
• Voortgezet speciaal onderwijs
• Middelbare school
• vmbo t
• Leerroute VT
• Leerjaar 2

Van visie naar zichtbaar gedrag

Leidinggeven vanuit een visie op leren

Veel scholen hebben een visie op leren. Maar als ik morgen drie lessen binnenloop, met drie leerlingen praat en een teamvergadering bijwoon: zou ik die visie dan kunnen herkennen?

Een gezamenlijke visie op leren betekent dat je afgesproken gedrag van iedere professional mag verwachten.

Eens

Oneens

Leiderschapsvraagstuk

Hoe zorg je ervoor dat een gezamenlijke visie op leren niet op papier blijft staan, maar zichtbaar wordt in lessen, professionele gesprekken en kwaliteitsontwikkeling?

Praktijk JdW:

Van schoolplan naar Kijkwijzer, Klimwijzer en Koerswijzer

In het lab: 

Onderzoeken hoe een onderwijsvisie wordt vertaald naar concreet gedrag en een gedeelde taal. Welke rol heeft de schoolleider in het creëren van die taal en het vasthouden van de koers?

Leiderschapsdilemma

Waar schuurt het?

Waar ligt voor jou de grens tussen professionele ruimte en gezamenlijke kaders?

Waar ligt voor jou de grens tussen professionele ruimte en gezamenlijke kaders?

8. Afsluiting

De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.

Johan de Witt Scholengroep 

Kaders én ruimte

Op de Johan de Witt Scholengroep proberen we die spanning niet op te lossen door te kiezen tussen standaardisering óf autonomie. We kiezen voor heldere, gezamenlijke kaders voor wat we essentieel vinden voor goed leren. Binnen die kaders is professionele ruimte.

Praktijkvoorbeeld

Hoe krijgt dit bij ons vorm?

Onze koers

Visie

Visie

Johan de Witt Scholengroep leidt jongeren op tot goed geïnformeerde, zelfverzekerde en maatschappelijk betrokken wereldburgers.

Biesta's drieslag:

1. Kwalificatie
2. Persoonsvorming 
3. Socialisatie 

Onze onderwijskundige bril 

Evidence-informed onderwijs 

• Cognitieve leerpsychologie
• Cultureel responsiviteit 

(Kirschner et al., 2006; Sweller et al., 2019; Bjork & Bjork, 2011; Ashman, 2021; Muijs & Reynolds, 2017; Gay, 2013; Agirdag, 2020; Alhanachi, 2023; Hammond, 2014; El Hadioui, 2022)

Van visie naar zichtbaar gedrag

Als dit is wat wij geloven over leren…

→ Wat willen we dan leerlingen zien doen?

→ Wat willen we dan leraren zien doen?

→ Wat vraagt dat van schoolleiders?

Van abstracte overtuiging, naar observeerbaar gedrag

VISIE OP LEREN

↓  

LEERLINGGEDRAG

Klimwijzer: Wat vraagt effectief leren van de leerling?

↓  

LERAARGEDRAG

Kijkwijzer: Wat vraagt effectief onderwijs van de leraar?

↓  

LEIDERSCHAPSGEDRAG

Koerswijzer: Wat vraagt dit van de schoolleider?

Als je visie vertaalt naar zichtbaar gedrag…

Hoeveel leg je dan vast?

Wanneer geeft een gezamenlijke standaard richting?

En wanneer beperkt die professionele ruimte?

We hebben laten zien hoe wij deze vraag proberen te beantwoorden. Nu naar jullie school.

Ons dagelijks handelen

Leerlinghandelen – 

JdW-Klimwijzer

Docenthandelen – 

JdW-Kijkwijzer

Schoolleidershandelen – 

JdW-Koerswijzer

Waarom?

Handelen vanuit gemeenschappelijkheid.

Evalueren van en reflecteren op onze onderwijskwaliteit.

Ontwikkelbehoefte van individuele docenten achterhalen en daarop inspelen.

Systematiek brengen in collegiale feedback.

Professionele cultuur ontwikkelen

Praktijkvoorbeeld

Het aanleren van effectieve leerstrategieën 

Een gedeelde visie vanuit vier perspectieven

Een gedeelde visie wordt pas richtinggevend als zij wordt vertaald naar zichtbaar gedrag én duurzaam wordt verankerd.

3. Professionaliteit & cultuur: Welk professioneel handelen en welke cultuur zijn daarvoor nodig?

Legt de verbinding met collectief leren, samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor onderwijskwaliteit. 

4. Veranderen & verankeren: Hoe zorgen we dat gewenst handelen niet tijdelijk, maar duurzaam wordt?

Richt zich op implementatie, cultuurverandering, kwaliteitszorg en borging.

1. Leren & gedrag: Wat weten we over hoe leerlingen leren en welk gedrag daarbij helpt?

Onderbouwd vanuit o.a. cognitieve psychologie, cognitieve belasting en deliberate practice.

2. Leren organiseren: Hoe richten we onderwijs zo in dat dit leren daadwerkelijk wordt ondersteund?

Verbindt de visie op leren aan didactiek, pedagogiek, instructie en verwachtingen.

(Kirschner & Hendrick, 2020; Sweller et al., 2011; Rosenshine, 2012; Rubie-Davies, 2014; Willingham, 2009; DuFour et al., 2015; Senge, 2010; Muhammad, 2009)

Aan de slag (Individueel)

Het Visiekwadrant

Werk het visiekwadrant voor jezelf uit. 

Doorloop de vier kwadranten en noteer per onderdeel:

1. Wat is jouw visie? Formuleer kort wat jij belangrijk vindt en waar je in gelooft.
2. Maak het concreet. Wat betekent deze visie voor de dagelijkse praktijk?
3. Maak het zichtbaar. Waaraan zouden leerlingen, collega’s of anderen kunnen zien of horen dat deze visie daadwerkelijk wordt toegepast?

Denk vanuit de gewenste situatie: hoe willen we dat het eruitziet als we dit écht goed doen?

visie → concreet gedrag/praktijk → zichtbaar bewijs

Aan de slag (In duo's) 

De kritische vriend

Leg je kwadrant aan elkaar voor.

De ander mag alleen deze drie vragen stellen:

1. Kan ik dit daadwerkelijk zien of horen?
2. Wat is bij jullie een gezamenlijke standaard en wat laat je bewust aan de professional?
3. Waar zie jij de grootste kloof tussen jullie visie en de dagelijkse praktijk?

Waar zit jouw grootste leiderschapsopgave?

We moeten onze visie scherper maken

We moeten gewenst gedrag concreter maken

We moeten er meer professioneel gesprek over voeren

We moeten professionals beter ondersteunen om het te kunnen

We moeten duidelijker zijn over wat niet vrijblijvend is

We moeten beter verankeren wat we hebben afgesproken

Waar ligt voor jou de grens tussen professionele ruimte en gezamenlijke standaard?

Eindslide.

Ruimte voor contactgegevens etc.