Tekstverbanden en signaalwoorden

• Nederlands
• Middelbare school
• havo, vwo
• Leerjaar 2

Lezen hoofdstuk 2

Tekstverbanden en signaalwoorden

Lesdoelen:

1. Ik kan tekstverbanden herkennen aan de hand van signaalwoorden.

2. Ik kan concluderende, redengevende, oorzakelijke en vergelijkende verbanden in een tekst herkennen. 

Voorkennis activeren

We starten met een aantal quizvragen.
Wat weet jij nog?

De hoofdgedachte vind je:

1. In de inleiding of de kern
2. In de inleiding of het slot
3. In de kern of het slot
4. In de laatste zin

De hoofdgedachte geeft antwoord op de volgende vraag:

1. Wat is het belangrijkste wat over het onderwerp wordt gezegd?
2. Wat is de mening van de schrijver?
3. Wat is de kernzin?
4. Wat is het onderwerp van de tekst?

Welke tekstverbanden
ken je nog?

TEKSTVERBANDEN

Zorgen ervoor dat

woorden, zinnen en alinea's

met elkaar samenhangen.

SIGNAALWOORDEN

Aan een

signaalwoord

zie je met

welk tekstverband

je te maken hebt.

Verbanden in dit hoofdstuk

Chronologisch verband
Concluderend verband
Opsommend verband
Tegenstellend verband
Toelichtend verband 

Chronologisch verband

Kenmerk: Geeft de gebeurtenissen in de juiste tijdsvolgorde aan. Tijdsvolgorde kan niet zomaar gewijzigd worden.
Bijpassende signaalwoorden: daarna, dan, eerst, inmiddels, intussen, later, nadat enzovoorts.
Voorbeeld: Eerst stond ik vanochtend op, daarna poetste ik mijn tanden en vervolgens ging ik de deur uit.

Concluderend verband 

Kenmerk: De auteur trekt een conclusie uit eerdere informatie in de tekst.
Bijpassende signaalwoorden: Al met al, concluderend, daarom, dat houdt in, dus.
Bijvoorbeeld: Al met al blijft het RIVM waarschuwen voor oplopende besmettingscijfers. 
Tip:  Kijk ook naar jaartallen en data. 

Opsommend verband 

Kenmerk: bepaalde zaken worden achter elkaar beschreven. De volgorde kan hier wel gewijzigd worden.
Bijpassende signaalwoorden: Bovendien, daarnaast, en, niet alleen ... (maar) ook, om te beginnen, ook (nog), ten eerste, ten slotte, verder, vervolgens. 
Bijvoorbeeld: Ik vind biologie een leuk vak. Bovendien vind ik Nederlands, Engels en lichamelijke opvoeding leuk. 
Tip: Denk ook aan liggende streepjes (-), getallen (1, 2, 3) en "dots" (*). 

Tegenstellend verband

Kenmerk: Dit verband laat tegenovergestelde zaken zien.
Bijpassende signaalwoorden: Aan de ene kant ... aan de andere kant, tegenover, daarentegen, echter, hoewel, maar, ofschoon, ondanks dat, toch.

Bijvoorbeeld: Ik vind het fijn dat we op dinsdag het eerste uur altijd vrij zijn, maar het is wel jammer dat we op vrijdag tot tot 16:00 uur naar school moeten. 

Toelichtend verband

Kenmerk: Bij dit verband wordt extra informatie bij iets gegeven, vaak in de vorm van een voorbeeld.

Bijpassende signaalwoorden: als, bijvoorbeeld, denk (maar) aan, neem nou, zo, zoals.

Bijvoorbeeld: In de winter gaan er vaak veel virussen rond. Denk maar aan verkoudheidsvirussen. 

Deze vakantie ben ik met mijn gezin naar Spanje geweest. We hebben daar veel gezwommen, mooie steden bezocht en lekker gegeten.

1. chronologisch verband
2. opsommend verband
3. tegenstellend verband
4. toelichtend verband

De vakantie was heerlijk, maar helaas moeten we nu weer beginnen.

1. chronologisch verband
2. toelichtend verband
3. tegenstellend verband
4. opsommend verband

Hij is een natuurtalent in balsporten zoals basketbal.

1. toelichtend verband
2. tegenstellend verband
3. opsommend verband
4. chronologisch verband

SOORTEN TEKSTVERBANDEN

- chronologisch verband

- opsommend verband

- tegenstellend verband

- toelichtend verband

- concluderend verband
- redengevend verband
- oorzakelijk verband
- vergelijkend verband

(en meer)

Concluderend verband

Wat: Uit een aantal uitspraken eerder in de tekst wordt een conclusie getrokken.
Signaalwoorden: dus, daarom, dat houdt in, kortom, concluderend.
Voorbeeld: De puppy heeft de hele middag gespeeld in de tuin. Hij zal dus wel moe zijn.

Redengevend verband

Wat: er wordt aangegeven waarom iemand iets doet of vindt.

Signaalwoorden: omdat, daarom, dus, want, de reden hiervoor 

Voorbeeld: Omdat ik te laat ben opgestaan, ben ik te laat op school.

Oorzakelijk verband

Wat: lijkt op het redengevend verband, maar bij het redengevend verband neem je zelf een besluit om iets wel/niet te doen en bij een oorzakelijk verband ligt gebeurt iets buiten jouw wil om. 

Signaalwoorden: doordat, daardoor, als gevolg van, dat komt door, het gevolg is, dus, dankzij. 

Voorbeeld: Doordat een boom de weg versperde, ben ik te laat op school.

 

Vergelijkend verband

Wat: de auteur maakt iets duidelijk door een verschil of overeenkomst te noemen.

Signaalwoorden: in vergelijking met, (net) als, evenals, zoals, meer/groter/beter dan, vergeleken met.

Voorbeeld: In vergelijking met vorig jaar vind ik dat we in de tweede best veel huiswerk krijgen.

Tekstverbanden

(oefenen)

De cijfers van de toetsen vallen wel eens tegen, omdat je dan te weinig geleerd hebt.

1. redengevend verband
2. oorzakelijk verband
3. vergelijkend verband
4. concluderend verband

Doordat de brug vanochtend openstond, ben ik te laat op mijn werk.

1. concluderend verband
2. vergelijkend verband
3. redengevend verband
4. oorzakelijk verband

Ik heb heel de vakantie niets voor school gedaan. Ik zal deze week dus wel even aan de slag moeten.

1. concluderend verband
2. redengevend verband
3. oorzakelijk verband
4. vergelijkend verband

Hij is echt een stuk groter dan Piet.

1. concluderend verband
2. redengevend verband
3. oorzakelijk verband
4. vergelijkend verband

Wat is het verschil tussen een redengevend en een oorzakelijk verband?

Ik begrijp de lesstof.

😒🙁😐🙂😃

Huiswerk