Les 5.3 Cursus B: Werken met 0-jarigen

• Welzijn
• MBO
• Studiejaar 1

Werken met 0-jarigen

Zorg en zelfredzaamheid

🎯Lesdoelen

Aan het einde van deze les kan ik:

➡️De ontwikkeling van het babybrein benoemen in de leeftijdsfase van 0-2 jaar en de invloed 

       hiervan op het gedrag van de baby

➡️De cognitieve, taal-, fijne en grove motorische benoemen, zintuiglijke ontwikkeling van de 

       baby in de leeftijd van 0-2 jaar

➡️De mijlpalen benoemen gerelateerd aan de cognitieve, taal-, fijne en grove motorische en 

       zintuiglijke ontwikkelingsgebieden van de baby in de leeftijdsfase van 0-2 jaar

➡️De fysieke ontwikkeling benoemen bij baby's

➡️Antwoorden geven op vragen van ouders met betrekking tot de ontwikkeling en het 

       welbevinden van de baby.

Lesprogramma

• Theorie
• Lesopdracht --> aan de slag!
• Bekijken van de formatieve toetsing
• Afsluiting

Formatieve toets cursus Zorg en zelfredzaamheid (B).

Werken met 0 jarigen

➡️‘Dagschema babygroep’

❕Deadline inleveren: vrijdag 30 januari 2026

Inleiding vak

• Praktische werkzaamheden bereidt je voor op examen B 
• Lessen worden gegeven in leerjaar 2  in periode 5 
• In leerjaar 3 periode 10 komt het vak terug
• Je gaat gaat goed voorbereid het examen in
• 🫵🏻 neemt de leiding over je opleiding: gebruik je tijd en inzet om je doelen te halen.

 

Programma periode 5

5.1	Ontwikkeling baby; lichamelijk & cognitief
5.2	Documentaire baby
5.3	Ontwikkeling baby; sociaal emotioneel, persoonlijkheid en seksueel
5.4	Hechting
5.5	Lichaamstaal, interactie & tiltechnieken
5.6	Spel- en ontwikkelingsmaterialen die geschikt zijn voor 0-jarigen
5.7	Dagritme en rituelen
5.8	Afronding en toetsing: Stimuleren van de ontwikkeling, werken met 0 jarigen.

De baby

➡️Sociale ontwikkeling​

➡️Persoonlijkheidsont-  

       wikkeling​

➡️Emotionele ontwikkeling​

➡️Seksuele ontwikkeling

Sociale ontwikkeling en persoonlijkheidsontwikkeling

Eerste periode/maanden ➡️ Baby kan nog niet praten​ 🗣️⛔

• Een baby kan wél contact maken met anderen ➡️ Via lichaamstaal​
  
• Het is belangrijk om lichaamscontact met een baby te maken ➡️ Baby’s zijn erg gevoelig voor aanrakingen. ​

Waarom is lichamelijk contact zo belangrijk voor een baby?

Vertrouwen, hechting en emotionele band

Oxytocine-stimulatie

Huid-op-huidcontact stimuleert de afgifte van oxytocine (“knuffelhormoon”) bij zowel ouder als baby, wat de hechting versterkt, en verlaagt stresshormoon cortisol. 

🥲😪😢😭😂Emotionele en stressregulatie

Kalmerend effect

Als een baby huid-op-huidcontact heeft met een ouder, wordt hij sneller rustig. Hij huilt minder en slaapt beter. Dit komt doordat aanraking zorgt voor warmte en veiligheid.

Stressreactie

Liefdevolle aanraking helpt een baby om minder stress te voelen. Het verlaagt het stresshormoon (cortisol) en helpt de baby om zichzelf beter te kalmeren.

Universele emotionele taal

Voor de geboorte al gevoelig

De tastzin (voelen) is het eerste zintuig dat bij een baby werkt. In de buik kan een baby al vanaf ongeveer 8 weken aanraking voelen.

Communicatie zonder woorden

Baby’s gebruiken aanraking om contact te maken met mensen om hen heen. Door aanraking leren ze vertrouwen, omgaan met anderen en ontwikkelen ze sociale vaardigheden.

Opdracht: 👶🏼 Baby Body Talk

🎯Leren herkennen en begrijpen wat de lichaamstaal van baby's in verschillende ontwikkelingsfasen betekent en hoe je daar passend op kan reageren.

➡️Je mag met elkaar overleggen

➡️Wat betekenen de lichamelijke signalen

➡️Hoe zou je daarop reageren

➡️Invullen reflectieve vraag

Hechting

👶🏼Wanneer een baby geboren wordt, is hij nog niet gehecht 

       aan zijn ouders. Een baby is een ‘allemansvriend’: het maakt 

       hem niet uit wie hem verzorgt/naar hem lacht/hem te eten 

       geeft etc.​

👶🏼Het hechtingsproces moet bij een baby op 

       gang komen.

Hechtingsproces = de periode waarin een belangrijke, gevoelsmatige band tussen een kind en één of meer vertrouwde opvoeders ontstaat.​

➡️Het gaat hierbij niet alleen om de hechting aan de ouders. Het kind hecht zich ook aan andere belangrijke opvoeders. ​

➡️De relatie met de ouders is (meestal) het belangrijkst. Deze relatie heeft het meeste invloed op het kind.

Seksuele ontwikkeling

➡️De basis van het lichamelijk genieten wordt gelegd in de babytijd. Een baby maakt contact met de wereld door te voelen en door aangeraakt te worden.​

➡️Huid – op – huid contact is voor een baby erg belangrijk. Wanneer een baby ouder wordt zal hij dit steeds meer zelf aangeven (bijvoorbeeld door zijn armpjes om je nek te slaan).​

➡️Zuigbehoefte: een baby voelt zich prettig wanneer hij kan zuigen  De mond neemt een belangrijke plaats in bij zowel het ontdekken als bij het kalmeren/rustig worden. 

(On)veilige hechting

Hoe een kind zich aan de ouders hecht, hangt af van de reactie van de ouders/opvoeders. Er zijn verschillende mogelijkheden:​

➡️Veilige hechting: gebeurt bij een vaste en liefdevolle relatie tussen het kind en de ouders/opvoeders. Het kind voelt zich veilig en geborgen.​

➡️Onveilige hechting: gebeurt als de relatie tussen ouders/opvoeders en het kind niet vast en/of liefdevol is  Het kind voelt zich niet veilig en geborgen bij zijn ouders/opvoeders. ​

Voorwaarden voor veilige hechting

Er zijn 3 belangrijke voorwaarden om tot een veilige hechting te komen:​

1. Er zijn maar enkele mensen die het kind opvoeden: het gaat hierbij vooral om een veilige thuisbasis. Wanneer opvoeders steeds wisselen, dan kan het kind zich niet goed hechten.​
   
2. Er moet sprake zijn van responsief gedrag bij de vaste ouders/opvoeders: ouders/opvoeders reageren responsief wanneer zij op een empathische manier inspelen op het gedrag van hun kind, oftewel ➡️Wanneer zij zich inleven in het gedrag en de behoeften van het kind. Een kind heeft lichamelijke behoeften, maar ook behoefte aan aandacht en koestering. ​
   
3. Opvoeders moeten voorspelbaar reageren: een kind kan geen gevoel van vertrouwen ontwikkelen wanneer zijn ouders hem de ene keer troosten wanneer hij huilt en de andere keer afwijzen (of erger). Het kind ontwikkelt dan het gevoel dat hij altijd op moet letten. 

Gedrag bij veilige hechting

Zoeken steun en troost bij een vertrouwde persoon in stressvolle situaties.

Durven exploreren: ze voelen zich veilig genoeg om de omgeving te verkennen.

Reguleren emoties goed: kunnen spanning en frustratie beter hanteren.

Vertrouwen op anderen: geloven dat anderen beschikbaar en betrouwbaar zijn.

Positieve zelfwaarde: zien zichzelf als de moeite waard om liefde te ontvangen.

Relaties zijn stabiel: ze kunnen nabijheid en autonomie in balans houden.

Gedrag bij onveilige hechting

📝 Wat heb ik vandaag geleerd 

Jij kan na deze les:

✅Benoemen wat er aankomende periode van mij verwacht wordt;

✅In kaart brengen waar mijn uitdagingen liggen --> aantekeningen maken

✅Benoemen waarom werken met 0 jarigen zo belangrijk is en het een extra diploma eis is.

👓Vooruitblik komende les

• Hechting van een baby