Voeding en ziekte 1

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Voeding en ziekte

www.voedingscentrum.nl

Inhoud

Wat is gezonde voeding

Relatie voeding en ziekte

Voedingsstoffen

Voeding in zorginstellingen

Gevolgen voor de zorg

Feit of fabel

Wat is gezonde voeding

De nieuwe schijf van 5

De oude

Richtlijnen Goede Voeding

Houd de volgende adviezen dagelijks aan:

• Minimaal 200-250 gram groente en minimaal twee porties fruit;
• Een handje ongezouten noten;
• Zachte of vloeibare smeer- en bereidingsvetten;
• Minimaal 1,5-2 liter vocht zoals kraanwater, thee en koffie;
• Vooral volkoren producten zoals volkorenbrood, volkorenpasta en -couscous, zilvervliesrijst;
• Minder vlees en meer plantaardige producten. Varieer met vis, peulvruchten, noten, eieren en vegetarische producten;
• Minimaal 3 porties zuivel. Bij voorkeur karnemelk of yoghurt, omdat deze gefermenteerde zuivel ook een gunstig effect heeft op de darmbacteriën. Eventueel 30-plus kaas. Liefst magere of halfvolle producten.

Welk ziektes
kennen jullie gerelateerd
aan voeding?

ZIEKTES GERELATEERD AAN VOEDING

Botontkalking

COPD en andere longaandoeningen

COVID

Diabetes

Eetstoornissen, zoals anorexia, boulimia, binge-eating, AFRID

Groeiachterstand bij kinderen en kindervoeding

Hart- en vaatziekten, zoals hoog cholesterol, hoge bloeddruk

Hormonale klachten, zoals PCOS

Kanker

Kauw- en slikproblemen

Maag-, Lever- en darmziekten, zoals brandend maagzuur, leververvetting, levercirrose, hepatitis, prikkelbare darmsyndroom, diarree, obstipatie, ziekte van Crohn, colitis ulcerosa, coeliakie

ZIEKTES GERELATEERD AAN VOEDING

Maagverkleining (bariatrie)

Nierproblemen

Onbedoeld gewichtsverlies

Ondervoeding

Overgewicht en obesitas

Reumatische aandoeningen, zoals jicht, artrose

Spierziekten, zoals ALS, sarcopenie

Sportvoeding

Voedingszorg voor en na operatie

Voedselallergie en voedselintolerantie, zoals notenallergie, lactose intolerantie

Ziekte van Parkinson

Zwangerschapsdiabetes

Depressie en stemmingstoornissen

Waarom heeft voeding een belangrijke rol bij ziekte?

Hoe heeft voeding invloed op de gezondheid?

Preventief: gezond gewicht, cholesterol, bloeddruk, bloedsuiker

Behandelend/curatief: wondgenezing, decubitus, ondervoeding

Klachtverlichtend/ palliatief: PDS, migraine, reflux

Leefstijlgerelateerd: diabetes type 2, obesitas, hypertensie

Welk voedingsstoffen
ken je?

Macronutriënten

Vetten

Eiwitten

Koolhydraten

Leveren energie op

Micronutriënten

Vitamines

Mineralen

Spoorelementen

Nodig voor het vrijmaken van de energie uit de aminozuren

Wat heb je per dag nodig?

De volgende dagelijkse referentie-innames zijn vastgelegd voor volwassenen.

Energie: 8400 kJ/2000 kcal

Totale vetten: 70 gram

Verzadigde vetzuren: 20 gram

Koolhydraten: 260 gram

Suikers: 90 gram

Eiwitten: 50 gram

Zout: 6 gram

Behoefte van macronutriënten

Bronnen van mineralen

Bronnen van vetten

nos.nl

Hamburger na 10 jaar in een vitrine

Wat is jouw ervaring van voeding in zorginstellingen?

Cijfers

- Wereldwijd hebben meer dan 2 miljard mensen overgewicht of obesitas, onder andere door een ongezond voedingspatroon. 

- 60% van de 10,9 miljoen sterfgevallen van kinderen onder de 5 jaar te maken heeft met ondervoeding. 

Ziektelast

Ziektelast

Is de hoeveelheid gezondheidsverlies in een populatie die veroorzaakt wordt door ziekten. Bestaat uit twee delen: jaren verloren door vroegtijdige sterfte en jaren geleefd met een ziekte.

Overgewicht draagt voor 5,2% bij aan de ziektelast en een hoog cholesterolgehalte voor 1,6%. Te veel zout (1,9%), te weinig fruit (1,8%), te weinig vis (1,5%) , te weinig groente (0,5%) en te veel verzadigd vet (0,3%) dragen eveneens bij aan de ziektelast.

Zorgkosten

Mensen die ongezond leven gebruiken meer zorg en maken hogere zorgkosten. 

Overgewicht zorgt voor ruim 50% van de zorgkosten van diabetes. Ook zorgt overgewicht voor een aanzienlijk deel van de zorgkosten van hartinfarct (15%) en hartfalen (12%) en atrose van heup (14%) en knie (29%).

Bron: voedingscentrum

Feit of fabel?

Vetten zijn altijd slecht

FofF: Vetten zijn altijd slecht.

Antwoord: ❌ Niet waar

Toelichting: Verzadigde vetten verhogen het risico op hart- en vaatziekten, maar onverzadigde vetten (zoals in vis, noten, avocado) zijn juist gezond en belangrijk voor het lichaam.

FofF: Bananen helpen tegen depressieve klachten

Antwoord: ✅ Waar, deels

Toelichting: Bananen bevatten tryptofaan, een stofje dat in het lichaam wordt omgezet naar serotonine (gelukshormoon). Het effect is klein en voeding alleen geneest geen depressie, maar kan wel ondersteunen bij stemming.

Feit of fabel?

Bananen helpen tegen depressieve klachten

Feit of Fabel

Je mag geen eiwitrijk eten bij nierproblemen

FofF: Je mag geen eiwitrijk eten bij nierproblemen

Antwoord: ✅ Waar, met nuance

Toelichting: Bij ernstige nierproblemen moet de eiwitinname soms beperkt worden om afvalstoffen te beperken. Maar bij decubitus of wondgenezing is juist extra eiwit nodig. Altijd afstemmen met diëtist of arts

www.voedingscentrum.nl

Voedselproductie is wereldwijd verantwoordelijk ...... van alle broeikasgasemissies.

1. voor 16 tot 32%
2. voor 5 tot 21%
3. voor 21 tot 37%

De Rijksoverheid wil dat er in verhouding meer plantaardige producten gegeten worden en minder dierlijke, zoals vlees, zuivel en kaas. In 2030 moet gemiddeld 50% van de eiwitten die mensen uit voeding halen van plantaardige producten komen en 50% van dierlijke. Nu halen Nederlanders nog...

1. 42% van hun eiwitten uit dierlijke voedingsproducten en 58% uitplantaardige
2. 57% van hun eiwitten uit dierlijke voedingsproducten en 43% uitplantaardige
3. 68% van hun eiwitten uit dierlijke voedingsproducten en 32% uitplantaardige

Is lokaal geproduceerd voedsel duurzaamer?

1. Ja
2. Nee

Antwoord

Lokaal geproduceerd voedsel is niet automatisch duurzamer. Het hangt er vanaf of de boer milieuvriendelijk werkt. 

Het kan zijn dat eten van iets verder weg duurzamer wordt geproduceerd dan eten van dichterbij. Meestal is de impact van transport relatief klein, behalve als het wordt ingevlogen. 

Welke soorten groenten of fruit kan je het beste kopen?

1. Een kiwi uit Nieuw Zeeland
2. Aarbeien uit de kas
3. Sperziebonen uit Kenia

Dierenwelzijn: waarop kun je letten bij het kopen van vlees, eieren en zuivel?

Antwoord

Het beste kun je groente en fruit kopen die in Nederland in de volle grond worden geteeld. Groente en fruit die worden geteeld in de verwarmde en verlichte glastuinbouw, hebben door het gebruik van aardgas een hogere klimaatbelasting. Groente en fruit die worden ingevlogen hebben de hoogste klimaatbelasting. Vooral producten die snel bederven zoals zacht fruit worden met het vliegtuig vervoerd.