Groepsdynamica

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3

Deze week...

Groepsdynamica

Wie is de Clown van de klas?

Wie is de stille van de klas?

Wie is de informele leider van de klas?

Wie is de Sfeermaker van de klas?

Groepsdynamica

"is een term voor het gedrag en de psychologische processen die plaats vinden binnen een sociale groep"

Tuckman

Een groep of een team ontwikkelt zich. Er spelen bepaalde processen. Dit noemen we groepsdynamica. Als je weet hoe deze processen verlopen, dan kun je ze beïnvloeden. Als je het groepsproces beïnvloedt, kun je ervoor zorgen dat een team/groep effectiever wordt.  Dit betekent dat je werkt aan het bouwen van het team/groep. Een model dat je inzicht geeft in de ontwikkeling van een groep zijn de vijf ontwikkelingsstadia van Tuckman.

Groep fases van Tuckman 

1. Forming| Afwachtend, verkennende houding 

2. Storming| posities worden ingenomen, discussies

3. Norming| "regels" worden vastgesteld binnen de groep

4. Performing| er ontstaat een gemeenschappelijk doel

5. Adjourning| Het proces wordt afgesloten 

0

Groepsvorming uitgelegd

1 Vormfase: In de vormfase moet de groep nog gevormd worden. Er is nog geen groepsgevoel. Rollen en posities zijn nog niet ingenomen en de groepsleden nemen een afwachtende houding aan. 

2 Stormfase: In de stormfase proberen de groepsleden een positie in te nemen. Dit leidt vaak tot onderlinge strijd. Groepsleden hebben kritiek op de ideeën van anderen, vormen groepjes met mensen die dezelfde ideeën hebben en ervaren vijandigheid in de groep.

3 Normfase: In de normfase komen de groepsleden dichter tot elkaar. Ze bepalen de regels van het samenwerken en teamdoelen worden gedeeld en vastgelegd. In deze fase ervaren de groepsleden een wij-gevoel en is het voor iedereen duidelijk wat de bedoeling is.

Groepsvorming uitgelegd

4 Prestatiefase: In de prestatiefase kun je spreken van een team. De leden van het team vullen elkaar aan. Er wordt samengewerkt aan het doel. Een team dat zich in deze fase bevindt, is in staat om zelfstandig te functioneren. 

5 Afscheidsfase:

De vijfde fase is de afscheidsfase. Als de teamdoelen bereikt zijn, wordt het team opgeheven. Groepsleden trekken zich terug en zijn uiteindelijk onafhankelijk van de groep.

In welke fase bevind jullie groep zich nu?

Wat zijn Belbin rollen?

Belbin beschrijft verschillende rollen die mensen in een groep kunnen aannemen

Een rol is geen functie, maar een manier van meedoen

Iedereen heeft sterke kanten en aandachtspunten

Deze rollen ontstaan vanzelf in een groep

Belbinrollen bij ouderen

Tijdens een groepsactiviteit zie je bijvoorbeeld:

• iemand die graag praat of het woord neemt
• iemand die helpt of ondersteunt
• iemand die liever luistert of observeert
• iemand die rust brengt
• iemand die juist kritisch of terughoudend is

➡️ Al dit gedrag hoort bij een groep.

Waarom is dat belangrijk in de zorg?

Verschillen in gedrag kunnen invloed hebben op:

• de sfeer
• het meedoen
• de veiligheid

Te veel drukte of juist te weinig actie kan onrust geven

Begrip voor verschillen maakt begeleiden makkelijker

Wat betekent dit voor jou als student?

Je observeert hoe ouderen meedoen in de groep

Je accepteert dat niet iedereen hetzelfde meedoet

Je stimuleert waar nodig, maar dwingt niet

Je helpt de groep in balans te blijven

➡️ Zo zorg je voor een fijne en veilige groepsactiviteit.

Zorg voor een goede sfeer

Sfeer binnen een leefgroep = leefklimaat 

Wordt ervaren met zintuigen 

Materiële zaken en personen maken samen de sfeer 

Sluit je aan bij de ontwikkelingsfase van de client

1. Gebeurtenissen

2. De reactie van cliënten op de gebeurtenis

3. Jouw reactie op de gebeurtenis en op de reactie van de cliënten

Betrokkenheid stimuleren

• Zelf het goede voorbeeld geven
• Cliënten attenderen op interesses of ervaringen van elkaar
• Groepsactiviteiten organiseren 

Individuele aandacht geven 

Nooit alleen aandacht aan groep als geheel 

Ga uit van behoefte van individuele cliënt 

Omgaan met conformisme

In elke groep is er druk om te conformeren 

Conformisme verhoogt de groepscohesie 

Als verpleegkundige is het goed om te observeren. Welke groepsleden passen zich aan? Gebeurt dat vrijwillig? 

Overzicht behouden

Wat speelt er in de groep ? Wat doe ik als begeleider/verpleegkundige ?

Grijp ik op de juiste manier in ?

Tips: Hanteer duidelijke regels

Grijp in als cliënt zich niet aan regels houdt

Aandacht op positief gedrag

Houd ogen en oren open

Snel schakelen (opmerken/ handelen) 

Kort samengevat

Groepsdynamica = gedrag in een groep

Belbin helpt dit gedrag begrijpen

Iedereen heeft een eigen rol

Jij past je begeleiding hierop aan

Conflicthantering

Bijt jij meteen van je af als iemand bot tegen je is? Of denk je: 'laat maar zitten'? 

Er zijn verschillende manieren om met conflicten om te gaan.

conflicthanteringsstijl

Conflicthanteringsstijlen

Wedijveren/doordrukken : de taart is van mij

Aanpassen: jij mag de taart

Compromis: allebei een halve taart

Samenwerken: waarom is die taart belangrijk voor je?

Vermijden: welke taart?