8. Franse Revolutie en Restauratie

• Geschiedenis
• Hoger onderwijs

16de-18de eeuw: Europese verdeeldheid

* Herstelde monarchie in Engeland (Bill of Rights, parlementaire monarchie)

* Frankrijk evolueert naar een Europese grootmacht, diverse Europese oorlogen

* Verenigde Provinciën in Gouden Eeuw en invloed buiten de grenzen

* Zuidelijke Nederlanden, van godsdienst tot successie-oorlogen. 

* Iberisch schiereiland verliest Europese dominantie.

* Balticum en Scandinavië (Dertigjarige oorlog).

* Moskou (Rusland) en Pruisen, nieuwe spelers op het Europese schaakbord.

Europese machtsiconen (vorsten)

Europese machtsiconen 

Oefening Verlichting deel 2

Welk beeld associeer je met het woord 'revolutie'?

Hoe heeft de Franse steun aan de Amerikaanse Revolutie bijgedragen aan de Franse Revolutie?

1. Het verminderde de belastingdruk
2. Het versterkte de economie
3. Het leidde tot politieke stabiliteit
4. Het vergrootte de staatsschuld en de ontevredenheid

Welke rol speelde de Verlichting in de aanloop naar de Franse Revolutie?

1. Het verspreiden van ideeën over gelijkheid
2. Het onderdrukken van politieke debatten
3. Het promoten van absolute monarchie
4. Het versterken van de standenmaatschappij

Wat was een directe aanleiding voor de Franse Revolutie?

1. Een succesvolle oogst
2. Een nieuwe koning aan de macht
3. De financiële crisis van de staat
4. Een buitenlandse invasie

Welke factor speelde een rol bij de sociale onrust voorafgaand aan de Franse Revolutie?

1. Stijgende levensstandaard
2. Gebrek aan religieuze vrijheid
3. Oneerlijke verdeling van belastingen
4. Vrijheid van meningsuiting

Wat was een belangrijke economische oorzaak van de Franse Revolutie?

1. Hoge belastingen en slechte economie
2. Sterke internationale handel
3. Lage belastingen en goede economie
4. Te veel politieke conflicten

1789

- Mei 1789: Opening Staten-Generaal in Versailles; conflict over stemwijze en positie van de Derde Stand.

- 17 juni 1789: De Derde Stand roept zichzelf uit tot Nationale Vergadering.

- 20 juni 1789: Eed op de Kaatsbaan – de Nationale Vergadering zweert niet uiteen te gaan vóór er een grondwet is.

- 14 juli 1789: Bestorming van de Bastille (symbool van het absolutisme).

- Nacht van 4 op 5 augustus 1789: Afschaffing van feodale voorrechten van adel en geestelijkheid.

- 26 augustus 1789: Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger.

- 5–6 oktober 1789: Mars van de vrouwen op Versailles; koning en Nationale Vergadering verhuizen naar Parijs vanuit Versailles.

Revolutionairen

Andere stemmen

Links of rechts?

1790-1792

- 1790: Burgerlijke Grondwet op de Clerus (onderwerping Kerk aan de staat, nationalisatie kerkbezit).

- 1791 (juni): Vluchtpoging van Lodewijk XVI (Varennes), ondermijnt vertrouwen in de koning.

- September 1791: Eerste Franse grondwet treedt in werking; Frankrijk wordt een constitutionele monarchie.

- April 1792: Frankrijk verklaart oorlog aan Oostenrijk (en later Pruisen); begin revolutionaire oorlogen.

- 10 augustus 1792: Bestorming van de Tuilerieën, de koning wordt gevangen gezet; feitelijke val van de monarchie.

- 2–6 september 1792: Septembermoorden in Parijs (massale lynchpartijen van vermeende tegenstanders van de revolutie).

- 21 september 1792: Afschaffing monarchie; uitroeping van de Eerste Franse Republiek.

Rol vrouwen in deze revolutie

* Vrouwenmars op Versailles (5 oktober 1789)

* Schrijfsters als Olympe de Gouges formuleerden expliciete eisen voor juridische en politieke gelijkheid, onder meer in de “Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne” (1791)

* Vrouwen als Madame Roland en Madame de Staël oefenden invloed uit via salons en informele netwerken, waar zij revolutionaire ideeën mee vormgaven en politici trachtten te sturen. Charlotte Corday vermoordde de radicale revolutionair Jean-Paul Marat; haar daad maakte haar tot een iconische, maar omstreden figuur.

*Marie-Antoinette: koningin en symboolfiguur van het “verdorven” ancien régime; in pamfletten sterk aangevallen

*Sophie de Condorcet : salonnière en intellectueel, kring rond haar huis bracht verlichte en revolutionaire denkers samen; verdedigde onder meer onderwijs voor meisjes en mensenrechten.

1793-1795

• 21 januari 1793:  Europa reageert met oorlog (Eerste Coalitie).

• Voorjaar 1793: Binnenlandse opstand in de Vendée en andere regio’s; Conventie richt Comité de Salut Public (Openbare Veiligheid) op als crisismacht 

• Juni 1793: Jakobijnen (Montagnards) grijpen de macht in de Conventie; Girondijnen uitgeschakeld.

• 1793 (herfst): Invoering algemene dienstplicht (levée en masse) en radicale maatregelen tegen “vijanden van de revolutie”; start fase die bekendstaat als de Terreur.

• 1794 (voorjaar–zomer): hoogtepunt van de Terreur; duizenden executies onder vermeende tegenstanders (royalisten, geestelijken, “gematigde” revolutionairen). Val en terechtstelling van Robespierre en zijn medestanders; einde van het Schrikbewind.

• 1795 – Nieuwe constitutie en Directoire (vijfkoppig bestuur)

Wie was koning van Frankrijk tijdens de revolutie?

1. Lodewijk XIV
2. Karel de Grote
3. Lodewijk XVI
4. Napoleon Bonaparte

Wat was de Bastille?

1. Een marktplaats
2. Een oorlogsschip
3. Een gevangenis en symbool van tirannie
4. Een paleis van de koning

Wat was een belangrijke oorzaak van de Franse Revolutie?

1. De Franse overwinningen in oorlogen
2. De uitvinding van de stoommachine
3. Sociale ongelijkheid tussen standen
4. De ontdekking van Amerika

Wat gebeurde er in januari 1789?

1. De Staten-Generaal werd bijeengeroepen.
2. De koning vluchtte naar Engeland.
3. De Verklaring van de Rechten van de Mens.
4. De Bastille werd bestormd.

Wanneer begon de Franse Revolutie?

1. In 1804
2. In 1789
3. In 1776
4. In 1792

Wat gebeurde er in augustus 1789?

1. De koning werd geëxecuteerd.
2. De Verklaring van de Rechten van de Mens.
3. De Nationale Vergadering werd ontbonden.
4. De Franse vlag werd geïntroduceerd.

Welke politieke club was het meest invloedrijk?

1. Girondijnen
2. Royalisten
3. Anarchisten
4. Jacobinens

Wat was het doel van de Jacobijnen?

1. Republiek vestigen
2. Militaire dictatuur opzetten
3. Sociale gelijkheid
4. Monarchie herstellen

Wat gebeurde er in 1793?

1. Executie van Lodewijk XVI
2. Ondertekening van de grondwet
3. Vrede met Oostenrijk
4. Oorlog met Engeland

Meanwhile in onze gebieden

Oefening Canon van Vlaanderen

* Ga naar https://www.canonvanvlaanderen.be/events/keizerin-maria-theresia/ en lees de focuspunten en ga vervolgens naar https://historiek.net/brabantse-omwenteling-politieke-spanningen-religieus-geweld/70071/

* Welk verband is tussen de Brabantse en Franse Revolutie? Welk belang zie hierin?

https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/het-verhaal-van-vlaanderen/1/het-verhaal-van-vlaanderen-s1a7/?ndl=true

Welk jaar begon Napoleon met het invoeren van het metrieke stelsel?

1. 1799
2. 1805
3. 1810
4. 1801

Wat was de naam van Napoleon's burgerlijke code?

1. Code of Hammurabi
2. Code Napoléon
3. Code Civil
4. Code of Justinian

Welk wetboek introduceerde Napoleon in Nederland?

1. Code Civil
2. Code Napoléon
3. Code of Hammurabi
4. Code Napoleon III

Wat hebben we te danken aan Napoleon?

Overzicht 1789-1815

https://padlet.com/mariovandervurst/de-franse-revolutie-van-1789-tot-1815-hdrg34cm4j2z4ob9

Wat is een natie?
(Ernest Gellner, Ernest Renan, Benedict Anderson, Johann Gottfried von Herder, Eric Storm)

Nieuwe ideologische krachten tegen Weens maatschappelijk conservatisme 

* Liberalisme

* Nationalisme

* Communisme en socialisme (pas van tweede helft 19de eeuw)

* Anarchisme (actief vanaf midden 19de eeuw)

* Christen-democratie (eind 19de eeuw)

Welk land kreeg controle over België als gevolg van het Congres van Wenen?

1. Groot-Brittannië
2. Nederland
3. Duitsland
4. Frankrijk

Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830)

* Territorium omvatte ongeveer het huidige Nederland, België en Luxemburg.

* Bestuur: geregeerd door Koning Willem I, koning uit het Huis Oranje-Nassau.

* Hoofdsteden: de regering wisselde jaarlijks tussen Brussel en Den Haag

* Regionale verschillen vanaf 1648: religie (N: voornamelijk protestants/Z: vooral katholiek)/taal  (N: Nederlands protestants/Z: vooral franstalige elite)/economie ( (N: vrjhandel en zeevaart /Z: landbouw/opkomende industrie)

Ontevredenheid bij velen in het Zuiden vooral bij...

* Liberalen: grondwet té autoritair en raar aangenomen (Hollandse rekenkunde)

* Katholieke kerk:  godsdienstvrijheid en rijksscholen

* Rijke burgerij en adel (franstalig): Nederlands wordt bestuurstaal (leger, administratie, rechtspraak en onderwijs)

* Ambachtslieden: concurrentie door Willem I gesteunde industrie en handel

Monsterverbond (1828-1848): tijd van unionisme

De revolutiegolf in 1830 (Polen, Frankrijk, Zwitserland, Italië)

Le compromis Belge

* Progressief toen: beperkte macht koning, representatieve democratie, veel rechten en vrijheden, kamer met veel macht

* Conservatief toen: geen republiek, cijnskiesrecht, senaat met conservatieve insteek.

Hoofdprincipes: volkssoevereniteit, scheiding der machten, constitutionele monarchie, representatieve democratie (bicameraal)

Leopold I, een Duitser als koning?

https://www.facebook.com/watch/?v=3005742229656209

Welke stad speelde een belangrijke rol in de revolutie?

1. Gent
2. Antwerpen
3. Brussel
4. Luik

Wat was de aanleiding voor de Belgische Revolutie?

1. Buitenlandse invasie
2. Religieuze conflicten
3. Verzet tegen de Nederlandse overheersing
4. Economische crisis

Wie was de koning van België vóór de revolutie?

1. Filips II
2. Willem I
3. Napoleon
4. Leopold I

Wanneer vond de Belgische Revolutie plaats?

1. 1848
2. 1815
3. 1789
4. 1830

Wie was de eerste koning van België?

1. Albert I
2. Leopold I
3. Boudewijn
4. Filips I

Wat liet Willem I achter op onze gebieden?