H1 Bestuursrecht_ lesson up
Bestuursrecht, KE5
Les 1:
Inleiding bestuursrecht
1 april 2026
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Bestuursrecht, KE5
Les 1:
Inleiding bestuursrecht
1 april 2026
Brede kennis bestuursrecht en staatsrecht KE5
1.1 Inleiding
Burgemeester sluit drugspand in Zoetermeer voor drie maanden
Op last van burgemeester Michel Bezuijen is een woning aan de Fritz Langstrook in Zoetermeer gesloten. In het pand is een hoeveelheid drugs aangetroffen, waarna de maatregel is genomen.
Een burgemeester die een woning sluit, oke, maar wat is de relatie met het vak bestuursrecht?
Daarom de 1e vraag, wat is (het) bestuursrecht volgens jou?
Wat is bestuursrecht volgens jou?
Werkwijze vak
Studiemateriaal
Boek en wettenbundel fysiek meenemen
Online licentie activeren en koppelen aan docent
Drillster / Kahoot / Socrative
Kanaal bestuursrecht KE5 in Team BBL-legal
Posts/berichten
Planner
Proefexamen maken (minimaal 7 van de 9 lessen aanwezig)
Presentaties
1.2 Rechtsgebieden
Om antwoord te geven op de vraag wat het bestuursrecht nu eigenlijk is en wat de plaats van het bestuursrecht in het recht is, moeten we eerst de rechtsgebieden die we onderscheiden in het recht verkennen.
Dit is ook in het vak basiskennis recht aan de orde geweest.
1.2 Rechtsgebieden
1.3 Bestuursrecht is publiekrecht
Indeling van het recht
We zoomen in op het rechtsgebied bestuursrecht (I)
In het bestuursrecht gaat het over een overheid in actie.
Het bestuursrecht beschrijft hoe de overheid haar bestuurstaak moet uitoefenen om daarmee te zorgen voor een goede gang van zaken in onze samenleving.
Wat is volgens jou bestuursrecht?
Bestuursrecht is dus en ook ………..
Bij de bestuurstaak van de overheid moet je (dus) bijvoorbeeld denken aan:
een gemeentelijk zwembad laten bouwen,
dijken aanleggen,
milieuvergunningen afgeven,
studiefinanciering verlenen,
belasting heffen,
sociale uitkeringen verlenen
vergunning voor een evenement verlenen
etc, etc
In het bestuursrecht wordt het algemeen belang behartigd.
De overheid staat voor het algemeen belang, dat wil zeggen het belang dat de burgers van dit land gezamenlijk hebben.
Besturen (en daarmee ook bestuursrecht) is het zorgen voor een goede gang van zaken in ons land met inachtneming van de rechten en plichten die de overheid en burgers ten opzichte van elkaar hebben.
Denk aan het voorbeeld van het sluiten woning o.g.v. artikel 13b Opiumwet door de burgemeester
Het verstrekken van een uitkering aan jou.
Een vreemdeling een verblijfsvergunning toekennen
Kenmerken van het bestuursrecht:
Monopoliepositie overheid:
Exclusieve publiekrechtelijke bevoegdheden
Eenzijdige beslissingen
Ongelijkheid tussen overheid en burger
Samenvattend:
Bestuursrecht gaat over de relatie tussen overheid en burger.
(kan ook overheid-overheid zijn)
De overheid moet altijd belangen tegen elkaar afwegen in de relatie overheid burger, vaak zijn dit tegengestelde belangen (bv tussen verschillende groepen burgers)
1.4 De rol van de overheid in het publiekrecht
1.4 De rol van de overheid in het publiekrecht
Op grond van het publiekrecht de overheid een exclusieve bevoegdheid heeft om te mogen handelen (denk aan sluiten woning of afgeven van vergunningen,
De overheid is het hoogste gezag op een bepaald grondgebied.
De overheid in Nederland bestaat niet uit één centrale instantie, maar uit een veelheid van instanties die samen de overheid vormen.
Maar welke instanties zijn dit?
Noem eens vijf onderdelen die tot de overheid behoren
Behorend tot de overheid (niet uitputtende opsomming)
Eerste en Tweede Kamer, regering, minister-president, ministers en staatssecretarissen, ministeries, Raad van State, provincies, gemeenten, commissarissen van de Koning, burgemeesters, colleges van Gedeputeerde staten, colleges van burgemeester en wethouders, Provinciale Staten, gemeenteraden, waterschapsbesturen, UWV, SVB, IND, ACM, AFM, Belastingdienst, DUO, CBR, Hoge Raad, Gerechtshoven, Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, Centrale Raad van Beroep, College van Beroep voor het bedrijfsleven, Nationale Ombudsman, etc, etc.
Om ordening aan te brengen in de veelvuldigheid van instanties is het gebruikelijk om deze instanties op te delen op basis van de drie belangrijkste taken van de overheid, namelijk:
wetgevende taak
uitvoerende taak
rechtsprekende taak.
Trias Politica
De leer der machtenscheiding (ook wel in het Latijn: trias politica) van Montesquieu kan als volgt worden samengevat:
Er zijn drie overheidsfuncties: wetgeving, bestuur en rechtspraak.
Deze drie overheidsfuncties worden door verschillende overheidsorganen uitgevoerd.
Door de scheiding van de taken wordt een machtsevenwicht bereikt. Voor burgers betekent dit evenwicht meer vrijheid en rechtszekerheid.
De Trias Politca in beeld gebracht
Openingscasus en de Trias Politica
1.5 Legaliteitsbeginsel
Toetsterm 2.1
De kandidaat stelt in een eenvoudige situatie vast op grond van welke wet een overheidsorgaan mag optreden (legaliteitsbeginsel).
De overheid is machtig!
Besluiten kunnen ingrijpend zijn:
Wel/niet kinderopvangtoeslag
Wel/niet een Verklaring omtrent gedrag
Wel niet een uitkering/studiefinanciering
Wel/niet sluiten van een woning o.g.v. artikel 13b Opiumwet
Daarom kan en mag de overheid niet zomaar alles bepalen en beslissen
De overheid is machtig!
De begrenzing van de macht van de overheid komt tot uiting d.m.v. twee belangrijke beginselen:
het legaliteitsbeginsel
het specialiteitsbeginsel
Legaliteitsbeginsel:
Ten eerste moet alles wat de overheid dus doet, gebaseerd zijn op de wet
Ten tweede mogen (de meeste) nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
Ad 1: Bevoegdheid van de overheid moet terug te vinden zijn in de wet.
Mag een gemeente een kattenbelasting invoeren?
Nee: bevoegdheid moet terug te vinden zijn in de wet (de gemeentewet geeft geen regeling hierover)
De overheid mag dus alleen belastingen heffen als dat in de wet staat. De burger weet dan altijd waar hij aan toe is. Hij kan het gedrag van de overheid als het ware voorspellen. Dit noemen we de rechtszekerheid van de burger.
Specialiteitsbeginsel
Het specialiteitsbeginsel houdt in dat de overheid haar bevoegdheid op grond van het legaliteitsbeginsel alleen gebruikt voor het specifieke doel waarvoor die wet is bedoeld.
Dat doel is meteen ook de grens voor de bevoegdheidsuitoefening.
Specialiteitsbeginsel
1.6
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
De belangrijkste wet in het (algemene) bestuursrecht
Algemene wet bestuursrecht
De Awb valt, grof gezegd, in twee delen uiteen:
besluitvormingsrecht (hoofdstuk 1 t/m 5)
bestuursprocesrecht (rechtsbescherming tegen de overheid) (hoofdstuk 6 t/m 8).
Daarnaast bevat de Awb regels over het behandelen van klachten (hoofdstuk 9), het verdelen van bestuursbevoegdheden (hoofdstuk 10) en slotbepalingen in hoofdstuk 11.
De Awb is opgebouwd rond de drie centrale begrippen bestuursorgaan (art. 1:1 Awb), belanghebbende (art. 1:2 Awb) en besluit (art. 1:3 Awb) en kent een zogenaamde gelaagde structuur.
Wet: twee betekenissen
Wet in formele zin
Wet in materiële zin
Ad wet in formele zin
Besluit van regering en Staten Generaal dat tot stand komt. (Zie artikel 81 Grondwet)
Te herkennen aan het woordje ‘wet’
Is de Opiumwet een wet in formele zin?
Ad wet in materiële zin
Een algemeen verbindend voorschrift van de overheid
Let wel: overheid (regering + SG) hoeft hier niet de hoogste wetgever te zijn.
Kan ook gemeentelijke verordening zijn, afkomstig van een minister, of van de regering alleen
Is de Opiumwet ook een wet in materiële zin?
Rangorde wetgeving
TT 3.2 De kandidaat stelt in een eenvoudige situatie op basis van een algemeen principe vast welke regelgeving van toepassing is (hogere regelgeving gaat voor lagere regelgeving, bijzonder gaat voor algemeen, nieuw gaat voor
Er bestaan in het recht drie voorrangsregels die je helpen om te bepalen welke wet vóór de andere wet gaat als wetten tegenstrijdig zijn:
hogere wetgeving gaat voor lagere wetgeving (zie 1.7)
nieuwe wet gaat voor een oude wet
bijzondere wet gaat voor algemene wet
