Arbowet: doel, bereik en plichten
Arbowet op de werkvloer
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Arbowet op de werkvloer
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan het doel en het toepassingsgebied van de Arbeidsomstandighedenwet benoemen en de verplichtingen van de werkgever voor veiligheid en gezondheid uitleggen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij veilig en gezond werken?
Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als veiligheid, regels, helm, gezondheid, stress of inspectie.
Wat is de Arbowet?
De Arbeidsomstandighedenwet heet vaak kort de Arbowet.
Deze wet geeft regels voor veilig en gezond werken.
De overheid legt hiermee een minimaal beschermingsniveau vast voor iedereen die werkt.
Maak duidelijk dat het hier gaat om wettelijke minimumeisen. Bedrijven mogen dus méér doen dan de wet eist, maar niet minder.
De twee belangrijkste doelen
De Arbowet heeft twee hoofddoelen:
zorgen voor een veilige werkomgeving
zorgen voor een gezonde werkomgeving
Benadruk dat 'gezellig' of 'winstgevend' geen hoofddoelen van de Arbowet zijn, ook al kan goed arbobeleid daar indirect wel aan bijdragen.
Hoe worden de regels uitgewerkt?
Arbowet: de basis van de regels
Arbobesluit: uitwerking van die wet
Arboregeling: verdere invulling van regels
Arbocatalogus: afspraken per branche over hoe je veilig en gezond werkt
De arbocatalogus wordt door werkgevers en werknemers binnen een branche opgesteld. Gebruik als voorbeeld dat ook de beveiligingsbranche een eigen arbocatalogus heeft.
De arbocatalogus in de praktijk
De wet zegt wat minimaal moet. De branche spreekt af hoe dat in het werk gebeurt.
In een arbocatalogus staan daarom praktische afspraken over arbeidsomstandigheden. Als een arbocatalogus is goedgekeurd, gebruikt de Nederlandse Arbeidsinspectie die ook als uitgangspunt bij controles.
Deze slide heeft geen instructies
Waar geldt de Arbowet?
De Arbowet geldt overal waar wordt gewerkt op Nederlands grondgebied.
Dat betekent: niet overal in de Europese Unie en ook niet automatisch overal waar Nederlanders werken. Het gaat om de plaatsen waar de Nederlandse wet van toepassing is.
Leg het verschil uit tussen nationaliteit en grondgebied: een Nederlands bedrijf in het buitenland valt niet simpelweg onder de Arbowet omdat het Nederlands is.
Wat is het belangrijkste doel van de Arbowet?
Veilig en gezond werken
Meer winst maken
Langere werkdagen maken
Meer pauzes geven
Controleert of leerlingen het kerndoel van de wet begrijpen. De afleiders sluiten aan bij dingen die op werk wel kunnen spelen, maar geen doel van de Arbowet zijn.
Vul de juiste woorden in
De Arbowet geeft de basisregels voor veilig en gezond werken. In een arbocatalogus staan praktische afspraken per branche. De wet geldt waar op Nederlands grondgebied wordt gewerkt.
De blanks pakken de kern uit het eerste blok: naam van de wet, doel, praktische uitwerking en toepassingsgebied.
Nederlands grondgebied
het vasteland binnen de grenzen
water binnen de grenzen
territoriale wateren langs de kust
het luchtruim boven Nederland
schepen onder Nederlandse vlag
vliegtuigen geregistreerd in Nederland
De territoriale wateren zijn een strook zee langs de kust van 12 zeemijlen, ongeveer 22,2 kilometer.
Ook van toepassing in bijzondere situaties
De Arbowet geldt ook in:
de exclusieve economische zone
onderwijsgebouwen of delen daarvan waar leerlingen en studenten praktijklessen volgen die vergelijkbaar zijn met arbeid in de beroepspraktijk
Noem kort dat de exclusieve economische zone buiten de territoriale wateren ligt, waar Nederland bepaalde rechten claimt tot maximaal 200 zeemijlen uit de kust.
Uitzonderingen en aanpassingen
Voor sommige sectoren gelden uitzonderingsbepalingen. De wet kan daar niet altijd volledig op dezelfde manier worden uitgevoerd.
Voorbeelden:
defensie
onderwijs
vervoerssector
gevangeniswezen
Laat leerlingen begrijpen dat dit geen 'vrijstelling van veiligheid' is, maar een aanpassing omdat de praktijk in deze sectoren bijzonder is.
Waar geldt de Arbowet volgens de les?
Overal in Europa
Bij elk Nederlands bedrijf
Op Nederlands grondgebied
Alleen in overheidsgebouwen
Let op het verschil tussen nationaliteit van een bedrijf en plaats waar de wet geldt.
Wie is volgens de Arbowet werkgever?
Een werkgever is de persoon of organisatie:
die met iemand een arbeidsovereenkomst heeft
die iemand een publiekrechtelijke aanstelling geeft
aan wie iemand als uitzendkracht of stagiair ter beschikking is gesteld
Belangrijk voor het vervolg: de werkgever is dus ook verantwoordelijk voor stagiairs en ingeleend personeel dat onder zijn verantwoordelijkheid werkt.
Werk veilig en gezond organiseren
De werkgever moet het werk zo organiseren dat het geen nadelige invloed heeft op de veiligheid en gezondheid van werknemers.
Dat betekent dat veilig en gezond werken geen losse extra taak is, maar onderdeel van de hele werkorganisatie.
Verbind dit aan planning, werkplekinrichting, instructies en toezicht: veiligheid ontstaat niet alleen door regels op papier.
Gevaren bij de bron bestrijden
De werkgever moet gevaren eerst bij de oorzaak aanpakken.
Gevaar wegnemen → bron afschermen → pas daarna persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) inzetten.
Voorbeelden van PBM zijn een helm, veiligheidshandschoenen of gehoorbescherming.
Gebruik het voorbeeld uit de bron: bij te veel lawaai eerst kijken of de machine vervangen kan worden, daarna isoleren, en pas daarnaast gehoorbescherming.
Rekening houden met medewerkers
Bij het verdelen van werk moet de werkgever rekening houden met:
werktempo
vakmanschap
kennis van de Nederlandse taal
lichamelijke eigenschappen zoals lengte en gewicht
Leg uit dat een taak veilig kan zijn voor de ene medewerker, maar onveilig voor de andere als ervaring, taal of fysieke belastbaarheid verschillen.
Extra aandacht voor jongeren
Bij werknemers jonger dan 18 jaar moet de werkgever extra rekening houden met beperkte werkervaring en een ontwikkeling die nog niet is voltooid.
Daarom gelden extra regels, zoals geen nachtdienst en geen werk met gevaarlijke stoffen.
Je kunt aanvullend noemen: deskundig toezicht is verplicht, maximaal 9 uur per dienst, 45 uur per week en gemiddeld 40 uur per week over 4 weken.
Psychosociale arbeidsbelasting voorkomen
De werkgever moet maatregelen nemen tegen psychosociale arbeidsbelasting.
Daaronder vallen:
seksuele intimidatie
pesten
agressie of geweld
werkdruk
Gebruik consequent de term psychosociale arbeidsbelasting. In sommige bronnen staat per ongeluk PAS; de gebruikelijke afkorting is PSA, maar op de slide is de hele term duidelijker.
Geestdodend werk vermijden
De werkgever moet geestdodend werk zo veel mogelijk vermijden.
Dat is werk met weinig afwisseling of werk waarbij de werknemer het tempo niet zelf kan bepalen, zoals lopendebandwerk.
Koppel dit aan gezondheid: niet alleen fysieke risico’s tellen mee, maar ook mentale belasting door de manier waarop werk is ingericht.
Bedrijfshulpverlening organiseren
De werkgever is verplicht bedrijfshulpverlening (bhv) te organiseren.
Doel:
gevolgen van ongevallen beperken
gevolgen van brand beperken
hulp bieden aan iedereen in het bedrijf en op het terrein
Benadruk dat bhv draait om snel handelen bij noodsituaties, niet alleen om brandblussers aanwezig hebben.
Preventiemedewerker
Een onderneming met 25 of meer medewerkers moet een preventiemedewerker hebben.
Bij minder dan 25 medewerkers mag de werkgever deze taken zelf uitvoeren.
De preventiemedewerker helpt bij de RI&E, adviseert over maatregelen en werkt mee aan arbomaatregelen.
RI&E staat voor risico-inventarisatie en -evaluatie. Licht dit mondeling toe als voorbereiding op veilig en gezond beleid.
Ongevallen en beroepsziekten melden
De werkgever moet ernstige arbeidsongevallen registreren en melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Melden is verplicht bij:
ziekenhuisopname
blijvend letsel
overlijden
Ook beroepsziekten moeten worden gemeld.
Noem als voorbeelden van beroepsziekten: lawaaidoofheid, OPS, kapperseczeem en PTSS.
Toezicht op PBM en regels
De werkgever moet niet alleen PBM beschikbaar stellen, maar ook toezien op het gebruik ervan.
Dus:
regels geven
controleren of werknemers zich eraan houden
verantwoordelijkheid houden, ook als toezicht aan anderen is overgelaten
Benadruk het verschil tussen eigen gedrag van de werknemer en eindverantwoordelijkheid van de werkgever voor toezicht.
Nederlandse Arbeidsinspectie
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert ongewenste en verboden arbeidsomstandigheden.
Een inspecteur kan onder andere:
onderzoek doen
aanwijzingen geven
naleving eisen
werk stilleggen
boetes geven
Je kunt ook noemen dat inspecteurs toegang hebben tot elke plaats en geheimhouding moeten garanderen.
Verplichtingen tegenover de inspectie
Werkgevers en werknemers moeten meewerken met de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Belangrijke plichten:
informatie geven
onderzoek mogelijk maken
hulp verlenen als dat nodig is
aanwijzingen en stillegging opvolgen
Maak duidelijk dat dit geen keuze is: meewerken aan inspectie is een wettelijke verplichting.
Vul de juiste woorden in
De werkgever moet het werk zo organiseren dat het geen nadelige invloed heeft op veiligheid en gezondheid. Bij risico's moet hij gevaren eerst bij de bron bestrijden. Ook moet hij bhv organiseren en ernstige ongevallen melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
De woorden komen rechtstreeks uit het blok over werkgeversverplichtingen.
Welke plicht van de werkgever vind jij het meest direct belangrijk?
Gevaren aanpakken
BHV regelen
PSA voorkomen
Toezicht houden
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
Arbowet - wet met regels voor veilig en gezond werken
veilige werkomgeving - werkplek waar risico’s op ongevallen zoveel mogelijk zijn beperkt
gezonde werkomgeving - werkplek waar schadelijke invloed op de gezondheid wordt voorkomen
Arbobesluit - uitwerking van de regels uit de Arbowet
Arboregeling - verdere invulling van regels uit het Arbobesluit
arbocatalogus - brancheafspraken over hoe veilig en gezond wordt gewerkt
werkgever - persoon of organisatie die volgens de Arbowet verantwoordelijk is voor werknemers, stagiairs en ingeleend personeel onder zijn verantwoordelijkheid
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
werknemer - iemand die werkt met een arbeidsovereenkomst, aanstelling, als uitzendkracht of als stagiair
PBM - persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals een helm of gehoorbescherming
bhv - bedrijfshulpverlening bij noodsituaties zoals brand of ongevallen
preventiemedewerker - medewerker die helpt bij veilig en gezond werken in het bedrijf
RI&E - risico-inventarisatie en -evaluatie van gevaren in het werk
beroepsziekte - ziekte of aandoening die ontstaat door werk of werkomstandigheden
Nederlandse Arbeidsinspectie - overheidsdienst die controleert of arbeidsregels worden nageleefd
Deze slide heeft geen instructies
