thema 5 - tekst 24 (vertaaltraining)

• newEditor
• Grieks
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 3

thema 5 - tekst 24

vertaaltips en -trucs

r.1-5

ΙΣΤΟΡΙΑ  

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον,  καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον. Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον  ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν. Τέτταρας μὲν  

πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν  5 δὲ μακράν.

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον, καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

• Hoeveel persoonsvormen zie je?

30

second

add30s

A

1

B

2

C

3

D

0

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον, καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

• Het helpt je vaak logische zinnen te maken door éérst de hoofdzin te vertalen: welk deel vertaal je dus eerst?

45

second

add30s

A

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν

B

θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον

C

καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον, καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

• benoem de PV van de hoofdzin.

45

second

add30s

A

ind 1ste ev impf van εἰδω

B

ind 1ste ev aor van ὁραω

C

ind 3de mv impf van εἰδω

D

ind 3de mv impf van ὁραω

gebruik van αὐτος

Θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον.

Τα αὐτα θηρια τα πολλα εἰδον.

Θηρια πολλα αὐτοι εἰδον.

Τα θηρια αὐτα εἰδον.

Τα θηρια ταυτα εἰδον.

2

minute

00

second

add30s

gebruik van αὐτος

Θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον.

ik zag zelf veel dieren.

Τα αὐτα θηρια τα πολλα εἰδον.

ik zag veel dezelfde dieren.

Θηρια πολλα αὐτοι εἰδον.

zij zagen zelf veel dieren.

Τα θηρια αὐτα εἰδον.

ik zag / zij zagen de dieren zelf.

Τα θηρια ταυτα εἰδον.

ik zag / zij zagen die dieren.

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον, καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

Ik heb zelf veel dieren gezien,

• benoem de PV van de bijzin.

45

second

add30s

A

ind 1ste ev impf van εἰμι

B

ind 3de ev impf van εἰμι

r.1-5

Onderzoek

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον,  

καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον  ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

Τέτταρας μὲν πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν  5 δὲ μακράν.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Toen ik in Egypte was,

heb ik zelf veel dieren

gezien,

en vooral de krokodil.

Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

• Welke naamvalsfunctie verwacht je bij een vorm van εἰμι?

30

second

add30s

A

lijdend voorwerp

B

meewerkend voorwerp

C

naamwoordelijk deel

D

bijvoeglijke bepaling

Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

• Welk woord/welke woorden vormt/-en het naamwoordelijk deel?

30

second

add30s

A

θαυμαστόν

B

τὸ θηρίον ἰσχυρὸν

C

Τοῦτο

D

ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν

Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

• Welk plaatje past bij τοῦτο τὸ θηρίον?

30

second

add30s

A

foto 1

B

foto 2

C

foto 3

Τοῦτο δὲ [...] ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

• Hoe vertaal je τοῦτο als deze niet congrueert?

30

second

add30s

A

Hij

B

Het

C

Die

D

Dat

r.1-5 ΙΣΤΟΡΙΑ - ONDERZOEK

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον,  

καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον  ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

Toen ik in Egypte was, heb ik zelf veel dieren gezien, en vooral de krokodil.
Dat dier is sterk en bijzonder.

Τέτταρας μὲν πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν δὲ μακράν.

• Hoeveel bijvoeglijke naamwoorden herken je in deze zin?

30

second

add30s

A

1

B

2

C

3

D

4

Τέτταρας μὲν πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν δὲ μακράν.

• εὐρεῖαν: benoem de vorm

45

second

add30s

A

acc ev V

B

acc ev O

C

dat mv V

D

acc mv V

Τέτταρας μὲν πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν δὲ μακράν.

• βραχεῖς: benoem de vorm

45

second

add30s

A

nom mv M

B

gen ev M

C

acc mv O

D

acc mv M

vorming van βραχυς

πόδας βραχεῖς ἔχει.

τοις ποσι τοις (βραχυς) πιπτει.

ποδων (βραχυς) ἐπιθυμει.

αὕτη ἡμερα (βραχυς) ἤν.

μετα (βραχυς) μαχην ἐνικησαμεν.

3

minute

00

second

add30s

vorming van βραχυς

πόδας βραχεῖς ἔχει.

hij heeft korte poten

τοις ποσι τοις βραχεσι πιπτει.

hij valt door zijn korte poten

ποδων βραχεων ἐπιθυμει.

hij vertlangt naar korte poten

αὕτη ἡμερα βραχεια ἤν.

dat was een korte dag / die dag was kort

μετα βραχειαν μαχην ἐνικησαμεν.

wij hebben gewonnen na een korte strijd

3

minute

00

second

add30s

Τέτταρας μὲν πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν δὲ μακράν.

• μεν geeft aan dat δ'/δε volgt: hoe vertaal je die tweede δε na een komma hier?

30

second

add30s

A

niet

B

met 'en'

C

met 'maar'

D

met 'want'

r.1-5

Ὅτε ἐν Αἰγύπτῳ ἦν, θηρία πολλὰ αὐτὸς εἶδον,  

καὶ δὴ καὶ τὸν κροκόδειλον.

Τοῦτο δὲ τὸ θηρίον  ἰσχυρὸν καὶ θαυμαστόν ἐστιν.

Τέτταρας μὲν πόδας βραχεῖς ἔχει, κεφαλὴν δ᾽ εὐρεῖαν, οὐρὰν 5 δὲ μακράν.

Toen ik in Egypte was, heb ik zelf veel dieren gezien, en vooral de krokodil.
Dat dier is sterk en bijzonder.

Het heeft vier korte poten, (en) een brede kop en een lange staart.

r.5-9

P - noteer PV's

welke aanvulling verwacht je?

welke tijd/persoon/getal?

S - bepaal de structuur

meerdere PV's? - Hzin/Bzin

[vz + nv]

O - vertaal onderwerp + pv

zit ond in pv?

L - voeg LV toe

vaak een acc
soms ww+gen of +dat; of bij koppelww nom!

pas de vertaalstappen toe

P-S-O-L-M-O

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα χερσαῖον καὶ λιμναῖον·

Welke woordsoort is ἅμα ?

A

werkwoord

B

bijwoord

C

voorzetsel

D

zelfstandig nw

r.5-9

P - noteer PV's

welke aanvulling verwacht je?

welke tijd/persoon/getal?

S - bepaal de structuur

meerdere PV's? - Hzin/Bzin

[vz + nv]

O - vertaal onderwerp + pv

zit ond in pv?

L - voeg LV toe

vaak een acc
soms ww+gen of +dat; of bij koppelww nom!

pas de vertaalstappen toe

P-S-O-L-M-O

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

ἅμα  (+dat) - tegelijk

ἅμα θηριοις = tegelijk met dieren

ἅμα zónder dativus? bijwoord 'tegelijk'

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα χερσαῖον καὶ λιμναῖον·

Welke aanvulling verwacht je bij ἐστὶν?

A

LV

B

Meew.Vw.

C

ND

D

infinitivus

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα χερσαῖον καὶ λιμναῖον·

Wat is nu het ND ?

A

Ὁ δὲ κροκόδειλος

B

θηρίον

C

θηρίον ἅμα χερσαῖον καὶ λιμναῖον

D

χερσαῖον καὶ λιμναῖον

r.5-9

vertaling r.5-6

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

vertaling

De krokodil is tegelijk een op het land levend en een in het water levend dier:

r.10-17 naamvaltraining

10 Ὅσον δ᾽ ἔμαθον, ὁ κροκόδειλος πάντων  

τῶν θηρίων μεγίστην αὔξησιν ἔχει. Τὰ γὰρ  

ᾠὰ αὐτοῦ ἐστιν ὅμοια χηνῶν ᾠοῖς καὶ τὸ μὲν  

τέκνον μικρόν ἐστιν, τέλειον δὲ τὸ θηρίον  

ἐνίοτε ἑπτακαίδεκα πηχῶν τὸ μῆκός ἐστιν.  

15 Ἔχει δὲ ὀφθαλμοὺς μὲν ὑός, ὀδόντας δὲ ὀξεῖς  

καὶ μεγάλους. Γλῶτταν δ᾽ οὐκ ἔχει. Οὐδὲ τὴν  

κάτω γνάθον, ἀλλὰ τὴν ἄνω κινεῖ.  

r.5-9

zijn er woorden waarvan je de betekenis niet weet?

Welk gebruik van πᾶσαν?

overleg onderling

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

r.5-9

P - noteer PV's

welke aanvulling verwacht je?

welke tijd/persoon/getal?

S - bepaal de structuur

meerdere PV's? - Hzin/Bzin

[vz + nv]

O - vertaal onderwerp + pv

zit ond in pv?

L - voeg LV toe

vaak een acc
soms ww+gen of +dat; of bij koppelww nom!

pas de vertaalstappen toe

P-S-O-L-M-O

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

5

minute

00

second

add30s

r.5-9

vertaling 6-8

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

vertaling

de dagen brengt het namelijk vaak op het land door en de hele nacht is hij in het warme water van de rivier.

r.5-9

zijn er woorden waarvan je de betekenis niet weet?

overleg onderling

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

r.5-9

P - noteer PV's

welke aanvulling verwacht je?

welke tijd/persoon/getal?

S - bepaal de structuur

meerdere PV's? - Hzin/Bzin

[vz + nv]

O - vertaal onderwerp + pv

zit ond in pv?

L - voeg LV toe

vaak een acc
soms ww+gen of +dat; of bij koppelww nom!

pas de vertaalstappen toe

P-S-O-L-M-O

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

2

minute

00

second

add30s

r.5-9

vertaling 6-8

Ὁ δὲ κροκόδειλος θηρίον ἐστὶν ἅμα  

χερσαῖον καὶ λιμναῖον· τὰς μὲν γὰρ ἡμέρας  

πολλάκις ἐν τῇ γῇ διατρίβει, τὴν δὲ νύκτα  

πᾶσαν ἐν τῷ θερμῷ ὕδατι τοῦ ποταμοῦ ἐστιν.  

Τὸ δὲ θῆλυ θηρίον τὰ ᾠὰ ἐν τῇ γῇ τίκτει.  

vertaling

Het vrouwelijke dier legt eieren op het land.

r.10-17 naamvaltraining

10 Ὅσον δ᾽ ἔμαθον, ὁ κροκόδειλος πάντων  

τῶν θηρίων μεγίστην αὔξησιν ἔχει. Τὰ γὰρ  

ᾠὰ αὐτοῦ ἐστιν ὅμοια χηνῶν ᾠοῖς καὶ τὸ μὲν  

τέκνον μικρόν ἐστιν, τέλειον δὲ τὸ θηρίον  

ἐνίοτε ἑπτακαίδεκα πηχῶν τὸ μῆκός ἐστιν.  

15 Ἔχει δὲ ὀφθαλμοὺς μὲν ὑός, ὀδόντας δὲ ὀξεῖς  

καὶ μεγάλους. Γλῶτταν δ᾽ οὐκ ἔχει. Οὐδὲ τὴν  

κάτω γνάθον, ἀλλὰ τὴν ἄνω κινεῖ.  

θηρίων r.11

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

αὔξησιν r.11

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ᾠὰ r.12

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

αὐτοῦ r.12

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ὅμοια r.12

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ᾠοῖς r.12

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

πηχῶν r.12

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ὀφθαλμοὺς r.15

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ὑός r.15

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ὀδόντας r.15

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

ὀξεῖς  r.15

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

Γλῶτταν r.16

15

second

add30s

A

nom

B

gen

C

dat

D

acc

r.10-11

10 Ὅσον δ᾽ ἔμαθον, ὁ κροκόδειλος πάντων  

τῶν θηρίων μεγίστην αὔξησιν ἔχει. Τὰ γὰρ  

ᾠὰ αὐτοῦ ἐστιν ὅμοια χηνῶν ᾠοῖς καὶ τὸ μὲν  

τέκνον μικρόν ἐστιν, τέλειον δὲ τὸ θηρίον  

ἐνίοτε ἑπτακαίδεκα πηχῶν τὸ μῆκός ἐστιν.  

15 Ἔχει δὲ ὀφθαλμοὺς μὲν ὑός, ὀδόντας δὲ ὀξεῖς  

καὶ μεγάλους. Γλῶτταν δ᾽ οὐκ ἔχει. Οὐδὲ τὴν  

κάτω γνάθον, ἀλλὰ τὴν ἄνω κινεῖ.  

Vertaling

Voor zover ik vernomen heb, heeft de krokodil van alle dieren de grootste groei.

turquoise killivis

Na het uitkomen groeit het visje van 5 mm naar 54 mm en bereikt het geslachtsrijpheid in slechts 14 à 15 dagen.

r.11-14

10 Ὅσον δ᾽ ἔμαθον, ὁ κροκόδειλος πάντων  

τῶν θηρίων μεγίστην αὔξησιν ἔχει. Τὰ γὰρ  

ᾠὰ αὐτοῦ ἐστιν ὅμοια χηνῶν ᾠοῖς καὶ τὸ μὲν  

τέκνον μικρόν ἐστιν, τέλειον δὲ τὸ θηρίον  

ἐνίοτε ἑπτακαίδεκα πηχῶν τὸ μῆκός ἐστιν.  

15 Ἔχει δὲ ὀφθαλμοὺς μὲν ὑός, ὀδόντας δὲ ὀξεῖς  

καὶ μεγάλους. Γλῶτταν δ᾽ οὐκ ἔχει. Οὐδὲ τὴν  

κάτω γνάθον, ἀλλὰ τὴν ἄνω κινεῖ.  

Vertaling

Want zijn eieren zijn gelijk aan eieren van ganzen en het jong is klein, maar volwassen heeft het dier soms een lengte van 17 ellen.

r.15-16

10 Ὅσον δ᾽ ἔμαθον, ὁ κροκόδειλος πάντων  

τῶν θηρίων μεγίστην αὔξησιν ἔχει. Τὰ γὰρ  

ᾠὰ αὐτοῦ ἐστιν ὅμοια χηνῶν ᾠοῖς καὶ τὸ μὲν  

τέκνον μικρόν ἐστιν, τέλειον δὲ τὸ θηρίον  

ἐνίοτε ἑπτακαίδεκα πηχῶν τὸ μῆκός ἐστιν.  

15 Ἔχει δὲ ὀφθαλμοὺς μὲν ὑός, ὀδόντας δὲ ὀξεῖς  

καὶ μεγάλους. Γλῶτταν δ᾽ οὐκ ἔχει. Οὐδὲ τὴν  

κάτω γνάθον, ἀλλὰ τὴν ἄνω κινεῖ.  

Vertaling

Het heeft varkensogen en scherpe en grote tanden.

r.16-17

10 Ὅσον δ᾽ ἔμαθον, ὁ κροκόδειλος πάντων  

τῶν θηρίων μεγίστην αὔξησιν ἔχει. Τὰ γὰρ  

ᾠὰ αὐτοῦ ἐστιν ὅμοια χηνῶν ᾠοῖς καὶ τὸ μὲν  

τέκνον μικρόν ἐστιν, τέλειον δὲ τὸ θηρίον  

ἐνίοτε ἑπτακαίδεκα πηχῶν τὸ μῆκός ἐστιν.  

15 Ἔχει δὲ ὀφθαλμοὺς μὲν ὑός, ὀδόντας δὲ ὀξεῖς  

καὶ μεγάλους. Γλῶτταν δ᾽ οὐκ ἔχει. Οὐδὲ τὴν  

κάτω γνάθον, ἀλλὰ τὴν ἄνω κινεῖ.  

Vertaling

Een tong heeft het niet. En het beweegt niet de onderkaak, maar de bovenkaak.

HW 27 oktober

Leren voor TW: wrd les 21 t/m 24, gr 21 t/m 23, cultuur th 5.

Strepen txt 24 r.18 t/m 25