Les 1: Gouden handel/Amsterdam
1 / 89
Lesduur is: 70 minOnderdelen in deze les
Slide 1 - Tekstslide
Les 1: Gouden Handel/Amsterdam
Slide 2 - Tekstslide
Les 1: Gouden Handel/Amsterdam
Slide 3 - Tekstslide
Ik krijg vaak de vraag van leraren: moeten scholen streng zijn of een plek waar leerlingen zich geaccepteerd voelen? De PISA-cijfers geven ons duidelijk antwoord: het gaat niet om kiezen tussen strengheid óf verbondenheid, maar om volledige inzet voor beide. Enkel leerlingen die zowel een strenge discipline ervaren als zich thuis voelen, presteren significant beter - zowel op taal als rekenen. Belangrijk daarom om de nadruk op deze warm-strenge aanpak te leggen. Scholen die hierop inzetten, doen dit door zowel strenge schooldiscipline te handhaven als het bevorderen van verbondenheid en het thuisvoelen van leerlingen, ondersteund door gedeelde afspraken en een doordacht schoolcurriculum. Een essentieel aspect hierbij is de erkenning en waardering van culturele, talige, religieuze en genderdiversiteit.
Slide 4 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
timer
1:00
periode 1600-1700
Slide 5 - Woordweb
Deze slide heeft geen instructies
Slide 6 - Tekstslide
CVB vragen:
- Welke windrichting wijs ik aan? Schrijf de naam op je bordje.
Indien:
+2/3 goede antwoorden: uitleggen aan elkaar.
+1/2 goede antwoorden: goede antwoord herhalen door leerlingen, nog een CVB vraag.
-1/2 goede antwoorden: uitleg geven en nog een CVB vraag.
Slide 7 - Tekstslide
Uitleg windroos indien van toepassing.
Zie dia hiervoor.
Slide 8 - Tekstslide
Leerdoelen benoemen voor deze les.
Slide 9 - Tekstslide
Voorkennis: tijdvak van regenten en vorsten.
CVB vragen:
- Over welke eeuw gaan wij het hebben dit hoofdstuk?
- Welke jaartallen passen daarbij?
- Hoe heet het tijdvak van dit hoofdstuk?
Feedback:
+2/3 goede antwoorden: leerlingen leggen het antwoord aan elkaar uit.
+1/2 goede antwoorden: goede antwoorden laten herhalen, zelf nogmaals noemen, nog een CVB vraag stellen.
-1/2 goede antwoorden: nogmaals uitleggen, daarna nog een CVB vraag stellen.
Hoe heet het tijdvak van de zeventiende eeuw?
A
Tijd van ontdekkers en hervormers
B
Tijd van regenten en vorsten
C
Tijd van pruiken en revoluties
D
Tijd van burgers en stoommachines
Slide 10 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Van wanneer tot wanneer duurt de tijd van regenten en vorsten?
A
1500-1600
B
1600-1700
C
1700-1800
D
1800-1900
Slide 11 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 12 - Tekstslide
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 13 - Tekstslide
Hst 1.1 deelvraag.
Leerlingen schrijven het volgende op in hun schrift. (antwoord deelvraag aan eind paragraaf)
Hoofdstuk 1 De Gouden Eeuw
Hst 1.1 Gouden handel
Deelvraag: Waarom werden de VOC en WIC opgericht?
Slide 14 - Tekstslide
CVB:
- naar welke werelddelen werd door de Republiek gevaren?
- Wat zijn specerijen?
- Kan je een paar specerijen noemen en waar ze vandaan komen?
Instructie:
Bespreek a.d.h.v. de kaart welke specerijen/producten waar vandaan komen. Evt. stukje lezen in tekstboek en moeilijke woorden bevragen (ISK).
Welk product werd niet in Nederland gemaakt?
A
Stoffen
B
Wijn
C
Boter
D
Kaas
Slide 15 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Waar komt thee vandaan?
A
Nederland
B
Amerika
C
Afrika
D
Azië
Slide 16 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Welk product komt uit Zuid-Europa?
A
Olijfolie
B
Peper
C
Boter
D
Kaas
Slide 17 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Welk product komt uit Amerika?
A
Specerijen
B
Zijde
C
Suiker
D
Leer
Slide 18 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 19 - Tekstslide
Bespreek a.d.h.v. de kaart dat het westen van Nederland te nat was om graan te verbouwen. Door de groeiende bevolking was er een tekort aan graan, aangezien boeren in het westen vooral aan veeteelt deden.
Slide 20 - Tekstslide
Aantekening die in het schrift overgenomen dient te worden.
- leerling moet voldoende ruimte overlaten voor een schema ernaast.
Sleutelwoord:
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Wat is veeteelt?
A
Het houden van dieren.
B
Het verbouwen van graan.
C
Het houden van mensen op plantages.
D
Het verbouwen van mais.
Slide 21 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Vul de zin aan:
Een gevolg is...
Een gevolg is...
A
iets wat er gebeurd door iets anders.
B
iets dat gebeurd is.
C
iets dat nog moet gebeuren.
D
iets dat in het nieuws komt.
Slide 22 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Wat was de oorzaak dat boeren in West-Nederland vooral aan veeteelt deden?
A
Boeren wisten niet hoe ze graan moesten verbouwen.
B
De landbouwgrond was te nat voor landbouw.
C
De landbouwgrond was te droog voor landbouw.
D
Boeren wisten niet hoe ze dieren moesten houden.
Slide 23 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Waarom was er te weinig graan in Nederland?
Slide 24 - Open vraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 25 - Tekstslide
Bespreek a.d.h.v. de kaart welke producten waar te vinden zijn. Vertel dat Nederland al voor 1600 een echt handelsland was. Nederlandse handelaren voeren naar Noord- en Zuid-Europa. Vanuit ons land namen zij in schepen melk, boter en stoffen mee om te verkopen in andere Europese landen; vanuit Noord-Europa namen ze bijvoorbeeld hout en leer mee; en vanuit Zuid-Europa wijn en olie.
Slide 26 - Tekstslide
Aantekening die in het schrift overgenomen dient te worden.
- leerling moet voldoende ruimte overlaten voor een schema ernaast.
CVB vragen:
- welke producten werden er in de Republiek gemaakt?
- welke producten werden vanuit de Republiek naar Noord-Europa gebracht?
- welke producten werden vanuit Noord-Europa mee teruggebracht naar de Republiek?
- welke producten werden vanuit de Republiek naar Zuid-Europa gebracht?
- welke producten werden vanuit Zuid-Europa naar de Republiek gebracht?
Indien:
+2/3 goede antwoorden > goede antwoorden laten bespreken met elkaar.
+1/2 goede antwoorden > goede antwoorden klassikaal herhalen, nog een CVB vraag.
-1/2 goede antwoorden > nog een keer uitleggen en wederom een CVB vraag.
Welke producten werden in Nederland gemaakt?
A
Boter, kaas en leer
B
Boter, wijn en hout.
C
Boter, kaas en stoffen.
D
Boter, leer en olijfolie.
Slide 27 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Welke producten werden in Noord-Europa gekocht door Nederlandse handelaren?
A
Graan, hout en leer.
B
Graan, boter en wijn.
C
Graan, hout en olijfolie.
D
Graan, stoffen en leer.
Slide 28 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Welke producten werden in Zuid-Europa door de Nederlandse handelaren gekocht?
A
Boter en kaas.
B
Hout en leer.
C
Stoffen en graan.
D
Wijn en olijfolie.
Slide 29 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 30 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 31 - Tekstslide
CVB:
- welke specerijen ken je?
- welke specerijen gebruiken je ouders veel bij het koken?
- waar komen deze specerijen vandaan?
Noem twee specerijen die je thuis in de kast hebt staan.
Slide 32 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Waarvoor werden specerijen in de zeventiende eeuw (1600-1700) gebruikt?
A
Om het eten lekker te maken.
B
Om eten te ontdooien.
C
Als medicijn.
D
Om je haar te kleuren.
Slide 33 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 34 - Tekstslide
CVB vragen:
- Voor welke twee dingen gebruikten mensen in de 17e eeuw specerijen?
- Noem drie voorbeelden van specerijen.
- Waarom konden mensen veel geld verdienen met de handel in specerijen?
Indien:
+2/3 goede antwoorden > laten uitleggen aan elkaar.
+1/2 goede antwoorden > goede antwoorden herhalen, nog een CVB vraag.
-1/2 goede antwoorden > nogmaals uitleggen en opnieuw dezelfde CVB vraag.
Slide 35 - Tekstslide
Instructie: gevaren op zee.
Waarom was het gevaarlijk om met een schip op zee te varen?
Slide 36 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 37 - Tekstslide
CVB vragen:
- Welke risico's zijn er wanneer een schip specerijen gaat halen?
- Wat moet een schip allemaal bij hebben, voordat het kan gaan varen?
Indien:
+2/3 goede antwoorden > laten uitleggen aan elkaar.
+1/2 goede antwoorden > goede antwoorden herhalen, nog een CVB vraag.
-1/2 goede antwoorden > nogmaals uitleggen en opnieuw dezelfde CVB vraag.
Slide 38 - Tekstslide
Instructie: compagnieën en concurrentie.
Door welke twee redenen (oorzaken) werd een compagnie opgericht?
A
Ze vonden elkaar gezellig.
B
Zo konden ze meer schepen sturen.
C
Je deelde in de winst en verlies.
D
Er werd geen compagnie opgericht.
Slide 39 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 40 - Tekstslide
CVB vragen:
- Hoe noemen we het bedrijf dat samenwerkt in de handel van specerijen?
- Wat is het nadeel als iedereen compagnieën gaat oprichten?
Indien:
+2/3 goede antwoorden > laten uitleggen aan elkaar.
+1/2 goede antwoorden > goede antwoorden herhalen, nog een CVB vraag.
-1/2 goede antwoorden > nogmaals uitleggen en opnieuw dezelfde CVB vraag.
Slide 41 - Video
Bekijk met de leerlingen de film. Stel de volgende CVB vragen:
- Omschrijf in twee zinnen waar de film over ging.
- In welk jaar is de VOC opgericht?
- Naar welk werelddeel voer de VOC?
- In welk jaar is de WIC opgericht?
- Naar welke werelddelen voor de WIC?
Slide 42 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Waar staat de afkorting VOC voor?
A
Verenigde Oost Compagnie
B
Vergadering of Club
C
Verenigde Oostindische Compagnie
D
Verenigde Oostdoofheids Club
Slide 43 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Naar welk werelddeel voeren de schepen van de VOC?
A
Naar Zuidoost-Azië
B
Naar Amerika
C
Naar Afrika
D
Naar Australië
Slide 44 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 45 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 46 - Tekstslide
CVB vragen:
- In welk jaar werd de VOC opgericht?
- Waar staan de letters V O C voor?
- Naar welk deel van de wereld voer de VOC?
- Welke specerijen konden zij daar halen?
- Wat betekend het woord compagnie?
Feedback:
+2/3 goede antwoorden: leerlingen aan elkaar laten uitleggen.
+1/2 goede antwoorden: aantal leerlingen goede antwoord laten herhalen, vervolgens nog een CVB vraag stellen.
-1/2 goede antwoorden: zelf nog een keer uitleggen, daarna dezelfde CVB vraag stellen.
Slide 47 - Tekstslide
De G in het logo van de WIC staat voor 'geoctrooide', omdat het exclusief eigendom was van de Nederlandse staat.
Vertel de leerlingen dat niet alleen Nederland handelde in 'slaven', maar ook Engeland, Frankrijk, Spanje en Denemarken dat deden. Nederland vervoerde in totaal ongeveer 1% van alle verhandelde slaven uit Afrika tijdens deze periode.
Eventueel verduidelijken dat 'slavernij' geen nieuw concept was, maar al eeuwen daarvoor bestond (de Grieken en Romeinen hadden hun maatschappijen gebouwd op slavernij, ook in China en Afrika werd gedaan aan slavernij in de vorm van enuichen.)
Waarvoor staat de afkorting WIC?
A
Wel in Compagnie
B
West-Indische Compagnie
C
Water in Closet
D
West-Indonesische Compagnie
Slide 48 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Naar welk werelddeel voeren de schepen van de WIC?
A
Via Afrika naar Azië
B
Via Amerika naar Afrika
C
Via Europa naar Afrika
D
Via Afrika naar Amerika
Slide 49 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 50 - Tekstslide
CVB vragen:
- In welk jaar werd de WIC opgericht?
- Waar staan de letters W I C voor?
- Naar welk deel van de wereld voer de WIC?
- In welke producten handelde de WIC?
- Wat betekend het woord compagnie?
- Wat is het verschil tussen de WIC en VOC?
Feedback:
+2/3 goede antwoorden: leerlingen aan elkaar laten uitleggen.
+1/2 goede antwoorden: aantal leerlingen goede antwoord laten herhalen, vervolgens nog een CVB vraag stellen.
-1/2 goede antwoorden: zelf nog een keer uitleggen, daarna dezelfde CVB vraag stellen.
Slide 51 - Video
Deze slide heeft geen instructies
Slide 52 - Tekstslide
Kort benoemen (komt nog eens terug in hst 2.4).
Slide 53 - Tekstslide
CVB vragen:
- In welk jaar werd de WIC opgericht?
- Waar staan de letters W I C voor?
- Naar welk deel van de wereld voer de WIC?
- In welke producten handelde de WIC?
- Wat betekend het woord compagnie?
- Wat is het verschil tussen de WIC en VOC?
Feedback:
+2/3 goede antwoorden: leerlingen aan elkaar laten uitleggen.
+1/2 goede antwoorden: aantal leerlingen goede antwoord laten herhalen, vervolgens nog een CVB vraag stellen.
-1/2 goede antwoorden: zelf nog een keer uitleggen, daarna dezelfde CVB vraag stellen.
Slide 54 - Tekstslide
Aantekening van Hoofdstuk 1.1.
Leerling die de les heeft gemist schrijft dit zelfstandig over in zijn/haar schrift.
Slide 55 - Tekstslide
Leerlingen schrijven het antwoord op de deelvraag over in hun schrift.
Slide 56 - Tekstslide
Hst 1.1 deelvraag.
Leerlingen schrijven het volgende op in hun schrift. (antwoord deelvraag aan eind paragraaf)
Hoofdstuk 1 De Gouden Eeuw
Hst 1.1 Gouden handel
Deelvraag: Waarom werden de VOC en WIC opgericht?
Slide 57 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een stapelmarkt?
Slide 58 - Open vraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 59 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 60 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 61 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Welke rivier werd door de Republiek afgesloten?
A
De Amstel
B
De Schelde
C
De IJssel
D
De AA
Slide 62 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 63 - Tekstslide
CVB vragen:
- Welke rivier werd afgesloten door de Republiek?
- Welke stad werd hierdoor geblokkeerd?
Indien:
+2/3 goede antwoorden: laten uitleggen aan elkaar.
+1/2 goede antwoorden: herhalen door leerlingen, nogmaals CVB vraag.
-1/2 goede antwoorden: nogmaals uitleggen en CVB vraag stellen.
Wat zijn 2 gevolgen van de afluiting van de Schelde?
A
Veel handelaren verhuisden naar Amsterdam.
B
Veel handelaren verhuisden naar Antwerpen.
C
Antwerpen werd de grootste stapelmarkt van Europa.
D
Amsterdam werd de grootste stapelmarkt van Europa.
Slide 64 - Quizvraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 65 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 66 - Video
Deze slide heeft geen instructies
Slide 67 - Video
Extra oefening voor de leerlingen.
Slide 68 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 69 - Video
Deze slide heeft geen instructies
Waarom was een droogmakerij een 'grote verandering'?
Slide 70 - Open vraag
Herhalingsopdracht thuis/hw.
Slide 71 - Tekstslide
CVB vragen:
- Noem drie gevolgen van deze afsluiting?
Indien:
+2/3 goede antwoorden: leerlingen aan elkaar laten uitleggen.
+1/2 goede antwoorden: laten herhalen en nog een CVB vraag stellen.
-1/2 goede antwoorden: nogmaals uitleggen en daarna een CVB vraag stellen.
Slide 72 - Tekstslide
CVB vragen:
- Noem drie gevolgen van deze afsluiting?
Indien:
+2/3 goede antwoorden: leerlingen aan elkaar laten uitleggen.
+1/2 goede antwoorden: laten herhalen en nog een CVB vraag stellen.
-1/2 goede antwoorden: nogmaals uitleggen en daarna een CVB vraag stellen.
Slide 73 - Tekstslide
Leerlingen meenemen in het beantwoorden van de deelvraag. Over laten schrijven in het schrift.
Slide 74 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 75 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Slide 76 - Tekstslide
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
plaats waar handelswaar tijdelijk wordt opgeslagen, om van daaruit verder te worden verhandeld.
plaats waar handelswaar tijdelijk wordt opgeslagen, om van daaruit verder te worden verhandeld.
A
droogmakerij
B
compagnie
C
Gouden Eeuw
D
stapelmarkt
Slide 77 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
Handelsvereniging
Handelsvereniging
A
compagnie
B
droogmakerij
C
grachtengordel
D
stapelmarkt
Slide 78 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
Polder: land dat vroeger een meer of ondiep deel van de zee was en dat is drooggelegd.
Polder: land dat vroeger een meer of ondiep deel van de zee was en dat is drooggelegd.
A
stapelmarkt
B
droogmakerij
C
compagnie
D
grachtengordel
Slide 79 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
Naam voor de zeventiende eeuw, toen het economisch goed ging met Nederland.
Naam voor de zeventiende eeuw, toen het economisch goed ging met Nederland.
A
Zilveren Eeuw
B
Bronzen Eeuw
C
Gouden Eeuw
D
Geen Eeuw
Slide 80 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
Handelsvereniging voor de handel met Zuidoost-Azië
Handelsvereniging voor de handel met Zuidoost-Azië
A
VOC
B
VOV
C
COV
D
VOA
Slide 81 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
Handelsvereniging voor de handel met Zuid-Amerika en het Caraïbisch gebied.
Handelsvereniging voor de handel met Zuid-Amerika en het Caraïbisch gebied.
A
WIA
B
WIB
C
WIC
D
WID
Slide 82 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Welk begrip?
De grachten die in de zeventiende eeuw rondom het centrum van Amsterdam zijn aangelegd.
De grachten die in de zeventiende eeuw rondom het centrum van Amsterdam zijn aangelegd.
A
Bosgordel
B
Veegordel
C
Grachtengordel
D
Stapelmarkt
Slide 83 - Quizvraag
Deze slide heeft geen instructies
Leg uit waarom Nederland voor 1600 al een echt handelsland was en waarom Amsterdam een goede plek was voor de handel.
Slide 84 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Waarom werden de VOC en WIC opgericht?
Slide 85 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Naar welk werelddeel voer de VOC?
Naar welk werelddeel voer de WIC?
Naar welk werelddeel voer de WIC?
Slide 86 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Noem drie verschillende specerijen.
Geef twee redenen waarvoor specerijen in de zeventiende eeuw werden gebruikt.
Geef twee redenen waarvoor specerijen in de zeventiende eeuw werden gebruikt.
Slide 87 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Waarom was de droogmakerij een grote verandering.
Slide 88 - Open vraag
Deze slide heeft geen instructies
Slide 89 - Tekstslide
6. Actieve verwerking
De docent maakt expliciet hoe de leerstof actief verwerkt dient te worden. De docent start met modelleren en laat leerlingen vervolgens actief inoefenen. Volgens het 'ik-wij-jullie/jij-wij' principe wordt de ondersteuning geleidelijk afgebouwd. Er wordt gevarieerd in oefentypes en het leerproces wordt zichtbaar gemaakt, bijvoorbeeld met hardop denken opdrachten. Effectieve leerstrategieën zoals zelftesten, gespreid leren, schema’s maken, en samenvatten volgens de Cornell-methode worden expliciet aangeleerd. Dit herkneden van de lesstof helpt bij het bewerken van het lange termijn geheugen
