BS 7 De lever en de nieren

• Biologie
• Middelbare school
• vmbo
• Leerjaar 4

Leerdoelen

• Je kunt in een afbeelding de onderdelen van de lever benoemen.
  
• Je kunt drie functies van de lever noemen.
  
• Je kunt in een afbeelding de onderdelen van de nieren noemen.
  
• Je kunt de functies van de nieren omschrijven.

maar eerst kleine herhaling  van de laatste 2 basisstoffen 

Bij dit dier vindt gaswisseling plaats doormiddel van de huid en de longen

1. Juist
2. Onjuist

Bij dit dier vindt gaswisseling via.......

1. Kieuwen
2. Longen
3. Tracheën
4. Huid

Welke dieren gebruiken tracheeën voor gaswisseling

1. vogels
2. insecten
3. spinnen
4. eencelligen

Waar vindt bij eencellige dieren de gaswisseling plaats

1. In de celkern
2. In de vacuole
3. Op het celmembraan
4. In de bladgroenkorrels

COPD:

1. Is te genezen
2. Gaat vanzelf over
3. Is chronisch
4. Is geen longaandoening

Kan door roken astma worden veroorzaakt?
En kan door roken COPD worden veroorzaakt?

1. Alleen Astma
2. Alleen COPD
3. Beide
4. Geen van Beide

Een gevolg van roken is dat je bloedvaten .........?......... worden

1. wijder
2. nauwer

Wat raakt beschadigd door teer en andere giftige stoffen in de rook van een sigaret?

1. Alleen trilharen.
2. Trilharen en slijmvlies.
3. Trilharen, slijmvlies en cellen van de longen.
4. Trilharen, slijmvlies, cellen van de longen en bloedvaten.

Welke stof uit een sigaret vermindert het zuurstoftransport in je bloed

1. Teer
2. Koolstofmonoxide
3. Nicotine
4. Rook

Bij welke longaandoening worden de luchtwegen nauwer, door samentrekkende spiertjes in luchtpijptakjes?

1. Astma
2. COPD
3. Beide
4. Geen van beide

Wat is passief roken?

1. Je ademt rook van anderen in
2. Je bent heel rustig als je rookt
3. Je inhaleert zo diep mogelijk

Wat is astma?

1. Een ziekte waarbij de bronchiën ontstoken zijn.
2. Een ziekte waarbij de longblaasjes kapot gaan.
3. Een ziekte waarbij de bronchiën altijd ontstoken zijn.
4. Een ziekte aan de luchtwegen die binnen een aantal maanden weer weg is.

Welke stof is verslavend?

1. nicotine
2. koolstofmonoxide
3. teer
4. rook

Basisstof 7: De lever en nieren

Lever

Bouw van de lever

Functies lever

• constant houden van glusocegehalte. Glusose->glycogeen. 
• 
  
• voedingsstoffen omzetten.->uit eiwitten fibrinogeen vormen. Fibrinogeen is een eiwit in het bloedplasma dat belangrijk is bij de bloedstolling.

Functies lever

• giftige stoffen uit het bloed halen en afbreken. (bv. alcohol, medicijnen en drugs)De onwerkzaam gemaakte gifstoffen worden weer aan het bloed afgegeven en door de nieren uitgescheiden.
  
  
• gal maken (opgeslagen in galblaas.
  Via de galbuis wordt gal naar de twaalfvingerige darm gevoerd. (emulgeert vetten)

Andere functies van de lever

• afvalstoffen uit het bloed halen en afbreken (bv. eiwitten en rode bloedcellen)
•  Bij de afbraak van dode rode bloedcellen ontstaan galkleurstoffen die door de lever samen met gal worden uitgescheiden. 
• De galkleurstoffen verlaten het lichaam via de endeldarm. Ze geven de ontlasting een bruine kleur.

Andere functies van de lever

• De lever breekt overtollige eiwitten af. 
  Eiwitten kunnen niet in het lichaam worden opgeslagen. De lever breekt eiwitten af die niet meteen worden gebruikt.
  
  Hierbij ontstaat de giftige afvalstof ureum. Ureum wordt door de lever aan het bloed afgegeven. De nieren scheiden het vervolgens uit.

Hepatitis

• Ontsteking van de lever door hepatitisvirus
• Een besmet persoon heeft dan hepatitis 
• hepatitis A,B,C,E

Hepatitis B

- bloed, sperma, vaginaal vocht

- eerst milde verschijnselen

Hepatitis

De ziekte kan ook chronisch worden en een leverontsteking veroorzaken. Door de ontsteking in de lever kunnen levercellen afsterven. 

Dat heet levercirrose. Ook is de kans op leverkanker groter door de ontsteking.

www.rivm.nl

Nieren

•  liggen boven in de buikholte achter de lever en de maag. 

•  nierslagaders =zuurstofrijk bloed naar de nieren. Dit bloed bevat onder andere schadelijke (afval)stoffen (zoals ureum).  De nieren verwijderen deze stoffen uit het bloed. 

• Door de nieraders stroomt het gezuiverde bloed weg uit de nieren.

Nieren

 nierschors, niermerg en nierbekken. 

In de nierschors en het niermerg vindt uitscheiding plaats. 

De nieren

• Uitscheiding van overtollig water, overtollig zouten, afvalstoffen en schadelijke stoffen:
  
• Urine: alle verwijderde stoffen.
• Urine wordt in nierbekkens verzameld.
  
• Afgevoerd via urineleiders
  

 -> urineblaas -> urinebuis -> WC

Samenstelling urine

Overschot van zouten uit het bloedplasma en ureum wordt door de nieren aan de urine toegevoegd

Veel zouten --> donkere urine

Weinig zouten (veel water) --> lichte urine

Wat is GEEN functie van de lever?

1. De lever haalt gifstoffen uit het bloed
2. De lever breekt rode bloedcellen af
3. De lever breekt virussen af
4. De lever maakt gal

Welk orgaan kan worden aangetast bij Hepatitis B ?

1. Hart
2. Nieren
3. Lever
4. Hersenen

Wat is de functie van dit orgaan in de spijsvertering?

1. Gal verwijderen
2. Gal maken
3. Gal opslaan
4. Gal verteren

Hoe heet het bloedvat wat van de lever weggaat?

1. Leverslagader
2. Leverader
3. Leverhaarvaten

Wat vervoert de poortader naar de lever?

1. Urine
2. Stoffen die zijn opgenomen in de longen
3. Zuurstofrijk bloed
4. Stoffen die zijn opgenomen in de darmen

Een bloedvat loopt van het hart naar de lever, welk bloedvat is dit?

1. De poortader
2. De leverader
3. De leverslagader
4. De onderste holle ader

Wat is er bijzonder aan het bloed dat de poortader naar de lever brengt

1. Zuurstofrijk
2. Zuurstofarm
3. Voedselrijk
4. Voedselarm

Een belangrijke taak van de lever is om het bloed te zuiveren.
Wat moet een lever uit het bloed verwijderen?

1. alleen giftige stoffen
2. afvalstoffen en onverteerde voedselresten
3. afvalstoffen en giftige stoffen
4. Giftige stoffen en onverteerde voedselresten

Hieronder zie je een doorsnede van een nier. 

Zet de namen van de onderdelen op de juiste plaats.

nierbekken

nierschors

niermerg

urineleider

nierslagader

niersader

Welk geeft nummer 3 aan?

1. Urineleider
2. Nierschors
3. Niermerg
4. Nierbekken

1. Nierbekken
2. Niermerg
3. Nierschors
4. Urineleider

De onderdelen van de nier zijn van buiten naar binnen:

1. Nierbekken; niermerg; nierschors
2. Nierschors; nierbekken ;niermerg
3. Niermerg ; nierschors; nierbekken
4. Nierschors; niermerg; nierbekken

Een nierontsteking komt wel eens voor als gevolg van een blaasontsteking. Bacteriën gaan vanuit de blaas dan richting de nieren. Hoe komt de bacterie in de nieren?

1. nieren - urineleiders - blaas - nieren
2. urinebuis - blaas - urineleider - nieren
3. urineleider - blaas - urinebuis -nieren
4. blaas- urinebuis - urineleider -nieren

Je ziet een nier en de bloedvaten. Hoe heet het bloedvat met de blauw pijl?

1. Nierader
2. Nierslagader
3. Nierhaarvat

Hoe heet het bloedvat dat naar de nier toe stroomt?

1. Nierader
2. Nierhaarvat
3. Nierslagader
4. Nierbloedvat

HW bio

13.7 kader opdr 1 tm 7 (4 overslaan ) 

12.7 basis 1 tm 10 (6,7,9)