Geschiedenis van de zorg

• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Kennis maken met de (geschiedenis van de) zorg

Lesdoelen

• Je kunt een aantal ontwikkelingen uit de geschiedenis van de ziekenzorg benoemen.
•  Benoemen wat  van invloed zijn geweest op de organisatie van de Nederlandse gezondheidzorg.
• Je weet wie Florence Nightingale is
• Je kent de WHO

Je moet het verleden kennen en het heden begrijpen om de toekomst te kunnen zien.

ooit waren er geen ziekenhuizen,

geen dokters en geen zusters.

het is niet voor te stellen misschien.

dus waar begon ons vak en ons werkveld zoals we dat nu kennen.

daarvoor moet je terug in de tijd.

En de allerbelangrijkste was....

Geschiedenis geneeskunde

De Griekse mythologische god Asklepios heeft zijn naam gegeven aan het symbool van de geneeskunde: esculaap. Staf waar een slang omheen kronkelt

Hippocrates (460-377 v. Chr.) benadrukte het belang van hygiëne, zowel voor arts als patiënt, gezonde eet- en drinkgewoonten, frisse lucht en een natuurlijk verloop van processen in het lichaam. Deze ideeën zijn nog steeds relevant. Eed van Hipocrates

In Perzië en India werden artsen opgeleid. Zij hielden zich bezig met anatomie, oogheelkunde, farmacologie en fysiologie. Bekende namen zijn Rhazes (1000) en Avicenna (1025). Rhazes gebruikte als eerste chirurg de verdovingsvloeistof ethanol. Avicenna schreef verschillende geneeskundige boekwerken

Verschillende beschavingen

Oudheid:

3000 v.Chr - 500 n. Chr.

Genezing met kruiden en planten.

Zorg door familie, priesters en genezers.

Ziekte werd eerst gezien als iets dat door de

goden werd veroorzaakt.

Later (Hippocrates) ontstond het idee dat ziekte een natuurlijke oorzaak heeft en dat leefstijl invloed heeft op gezondheid.

3000-v. Chr. tot 500 n. Chr. 

Zorg in de oudheid: planten en kruiden

Vooral familie

Kruiden en planten geneesmiddel

 

Asklepios   -  Esculaap

Hippocrates  -  de Eed

De Griekse mythologische god Asklepios heeft zijn naam gegeven aan het symbool van de geneeskunde: esculaap. Staf waar een slang omheen kronkelt. De slang staat in de esculaap symbool voor de genezing, omdat dit dier zijn huid kan afwerpen, hetgeen staat voor herboren worden en genezing, maar ook door zijn beet de dood kan brengen

Hippocrates (460-377 v. Chr.)

( paardentemmer)

 benadrukte het belang van hygiëne, zowel voor arts als patiënt, gezonde eet- en drinkgewoonten, frisse lucht en een natuurlijk verloop van processen in het lichaam. Deze ideeën zijn nog steeds relevant. Eed van Hipocrates

500 n. Chr. - heden

⛪ Middeleeuwen (500–1500) – Zorg door kloosters en religieuze orden.

🔬 Nieuwe Tijd (1500–1900) – Ontwikkeling van wetenschap en anatomie.

🏥 Moderne tijd (1900–heden) – Professionele verpleegkunde, ziekenhuizen, technologie en persoonsgerichte zorg.

Asklepios

Griekse god van geneeskunde, die werd afgebeeld met een staf met slang.

Tegenwoordig nog veel gebruikt (apothekers/artsen)

1581-1660

Vincent de Paul was een Franse priester die zich inzette voor arme, zieke en kwetsbare mensen. Hij vond dat iedereen recht had op goede zorg en aandacht. 

Samen met Louise de Marillac richtte hij de Dochters van Liefde op, een congregatie die zieken en armen verzorgde. 

❤️ Naastenliefde • 🤝 Zorg voor armen en zieken • ⛪ Georganiseerde liefdadigheid • 👩‍⚕️ Voorloper van de verpleegkundige zorg

16e - 17e eeuw

Zorg vanuit het christelijk geloof

Naastenliefde en liefdadigheid

Kloosters en religieuze orden verzorgen zieken en armen

Begin van georganiseerde zorg

Zorg vanuit het christelijk geloof. Kloosters en religieuze orden verzorgden zieken en armen vanuit naastenliefde en vormden de basis voor de georganiseerde zorg.

Florence  Nightengale

zijn is echt de grondlegger van de verzorging en verpleging.

deze zorg was er gewoon niet,

Maar zij stond op, tijdens de Krim oorlog in een mannen wereld.

voor die tijd echt rebels!

Florence Nightingale (1820–1910) wordt gezien als de grondlegger van de moderne verpleegkunde. 

Tijdens de Krimoorlog verbeterde zij de hygiëne in ziekenhuizen, waardoor veel minder patiënten overleden. 

Zij vond dat verpleegkundigen goed opgeleid moesten worden en gebruikte onderzoek en statistieken om de zorg te verbeteren.

Kernwoorden:

🩺 Moderne verpleegkunde 

🧼 Hygiëne 

📊 Onderzoek en statistiek 

🎓 Opleiding van verpleegkundigen

"De eerste taak van een ziekenhuis is ervoor te zorgen dat de patiënt geen schade oploopt." – Florence Nightingale

Geschiedenis van de psychiatrie

WHO

Wereldgezondheidsorganisatie

• Opricht van de Verenigde Naties in 1945 
• Leiderschap bieden tijdens gezondheidscrisis
  
• Onderzoek agenda opstellen en onderzoek stimuleren
  
• Normen en waarden opstellen
• Technische hulp verschaffen
  
• Trends in gezondheid monitoren

WHO is een afkorting van World Health Organization, in het Nederlands Wereldgezondheidsorganisatie. De organisatie neemt de leidersrol op zich op het gebied van gezondheidszaken. De organisatie bepaalt de agenda voor gezondheid, zet normen en helpt landen waar nodig met technische hulp en monitoring van trends in gezondheid.

Ontwikkeling in de zorg

Maar wat is er dan anders ten opzichte van vroeger?

Kleinere gezinnen?

Een veranderende maatschappij

- Wat we vroeger goede zorg vonden, vinden we nu 'niet meer van deze tijd'. 

Organisatie van de gezondheidszorg

Opdracht:

Hoe zie jij de geschiedenis van de zorg, de huidige zorg en de toekomst van de zorg? Maak dit duidelijk op een poster.

Doe het zo:

· Pak een groot vel

· Zet een grote tijdslijn op de poster van 3000 v. Chr. tot 2026.

· Zoek op internet op wie de personen in het tweede vak zijn en plaats ze in de juiste periode op de tijdlijn. Geef een korte uitleg bij die personen. 

Personen:

- Florence Nightingale

- Hippocrates

- Kusumoto Ine

- Aletta Jacobs

- John Snow

-  Rasis (Muhammad ibn Zakariya)

- Alexander Flemming

- Semmelweis

- Diaconessen

- Benedictijnen

- World Health Organization

- Henri Dunant

- Mieke Grypdonck