Een goede e-mail schrijven (Nederlands vmbo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introductie

Examentraining schrijven: aanhef en onderwerpregel kiezen, zien wat er beter moet, informeel naar formeel herschrijven en zelf een mail schrijven, met een stappenplan, 4 voorbeeldmails, 8 vragen en beoordelingspunten.

Handen op een laptoptoetsenbord

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Examentraining

Een goede e-mail schrijven: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Fabian Irsara / Wikimedia Commons, CC0

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Wat ga je kunnen?

Ik kan een mail beoordelen en verbeteren en zelf een nette formele mail schrijven die past bij het doel en de lezer.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees de opdracht: wat is het schrijfdoel en wie is de lezer?

• 2. Kies de toon: formeel of informeel? 'U' of 'je'?

• 3. Maak een plan: schrijf kort op wat erin moet: reden, uitleg, vraag.

• 4. Schrijf: onderwerpregel, aanhef, alinea's en een afsluiting met je naam.

• 5. Lees na: klopt de toon, en kijk naar spelling en interpunctie.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Vraagtype 1: aanhef en onderwerpregel

• Vraag: 'Welke aanhef past?' of 'Welke onderwerpregel past?'

• Kijk eerst naar de lezer: formeel of informeel?

• Een goede onderwerpregel is kort en zegt waar de mail over gaat.

• Streep eerst af wat te vaag of te informeel is.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Opdracht 1: een andere stagedag

(1) Lisa de Boer zit in 4 vmbo. Ze loopt stage bij een kapsalon, maar haar vaste stagedag valt samen met een toets. Ze wil graag op woensdag stage lopen in plaats van op dinsdag.

(2) Lisa schrijft een mail aan mevrouw Peters, de stagecoördinator van de school.

Eigen tekst voor Examenstof

Formele mail aan een persoon met een hogere status: aanhef met naam en 'u'.

Welke aanhef past in de mail aan mevrouw Peters?

A

Hoi Peters,

B

Hey mevrouw,

C

Geachte mevrouw Peters,

D

Aan wie het lezen wil,

Een formele aanhef met de naam. Verwachte fout: 'Hoi Peters,' omdat de naam erin staat, maar dat is informeel en zonder 'mevrouw'.

Welke onderwerpregel past het best bij de mail?

A

Verzoek om een andere stagedag

B

Stage

C

Vraagje

D

Lees dit snel!

Duidelijk en kort: het gaat om een verzoek en om de stagedag. Verwachte fout: 'Stage', want dat is te vaag.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Vraagtype 2: wat moet beter?

• Vraag: 'Noem twee dingen die beter kunnen aan de mail.'

• Loop de onderdelen langs: onderwerpregel, aanhef, toon, alinea's, afsluiting.

• Schrijf bij elk punt wat er mis is, niet alleen dat het mis is.

• Twee punten gevraagd? Geef er twee, uit verschillende onderdelen.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Mail 4: een klacht over het rooster

(1) Aan: mevrouw Jacobs, roosterplanner

(2) Onderwerp: Wat een gedoe

(3) Hallo, mijn rooster is weer verkeerd!!! Ik had vandaag wiskunde, maar het stond er niet in. Ik vind dat echt slecht geregeld. Jullie moeten dit snel oplossen.

(4) Groetjes, Noa

Eigen tekst voor Examenstof

Mail met een klacht aan iemand met een hogere status: toon te boos en bevelend, vage onderwerpregel, 'Hallo' zonder naam, 'jullie', veel uitroeptekens, informele afsluiting zonder volledige naam.

Noem twee dingen die in mail 4 beter kunnen.

Modelantwoord (2 punten, elk 1): bijvoorbeeld een onderwerpregel die zegt waar het over gaat (zoals 'Fout in mijn rooster van dinsdag'), een aanhef met naam ('Geachte mevrouw Jacobs,'), 'u' in plaats van 'jullie', een beleefde vraag in plaats van een bevel, geen drie uitroeptekens, afsluiting met 'Met vriendelijke groet' en een volledige naam. Verwachte fout: 'de mail is te kort', zonder aan te geven wat er mist.

Wat is het grootste probleem van alinea 3?

A

Er staan geen feiten over het rooster in

B

De alinea is veel te lang

C

Noa gebruikt te veel moeilijke woorden

D

Noa vraagt niet beleefd wat er moet gebeuren

Noa noemt wel een feit (wiskunde ontbrak), maar eist een oplossing zonder beleefde vraag. Verwachte fout: 'geen feiten', door de boze toon.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Vraagtype 3: informeel naar formeel

• Vraag: 'Herschrijf de zin zodat hij formeel is.'

• Verander 'je' in 'u' en 'jou' in 'uw' of 'u'.

• Maak van een bevel een beleefde vraag.

• Schrap afkortingen en uitroepen.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Mail 5: een afspraak verzetten

(1) Aan: Tandartspraktijk Smits

(2) Onderwerp: Afspraak

(3) Hoi, ik kan donderdag niet naar de tandarts. Kun je mijn afspraak verzetten? Mail me even terug.

(4) Groetjes, Rik

Eigen tekst voor Examenstof

Een informele mail aan een instantie: Rik moet 'u', een nettere aanhef en afsluiting en beleefdere zinnen gebruiken.

Welke zin is de formele versie?

Kun je mijn afspraak verzetten?

A

Kun je mijn afspraak even verzetten?

B

Kunt u mijn afspraak verzetten?

C

Wilt u mijn afspraak verzetten, alsjeblieft?

D

Kan jij mijn afspraak verzetten?

Formeel: 'u' en geen 'even'. Verwachte fout: 'Wilt u ... alsjeblieft', want daar staat 'u' maar ook 'alsjeblieft', dat is informeel.

Herschrijf deze zin zodat hij formeel is.

Mail me even terug.

Modelantwoord (2 punten): een beleefde vraag (1 punt) met 'u' of 'mij' formeel, zonder 'even' (1 punt), bijvoorbeeld 'Wilt u mij laten weten of dit lukt?' of 'Ik hoor graag van u.' Verwachte fout: alleen 'Mail me terug' of 'Mail mij even terug'.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Vraagtype 4: zelf een mail schrijven

• Op het examen schrijf je soms zelf een mail.

• Lees wat in de opdracht staat: doel, lezer, vorm en inhoud.

• Maak eerst een korte lijst: wat zet je in welke alinea?

• Neem je mail daarna nog één keer door.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Opdracht 2: een vrije dag

(1) Opdracht: Je speelt in het schoolvoetbalteam. Het toernooi is op een schooldag en je wilt toestemming om die dag vrij te krijgen.

(2) Je schrijft een formele e-mail aan meneer Hassan, de teamleider van jouw afdeling.

(3) Zet erin waarom je schrijft, wat het toernooi is, welke les je mist en wat je vraagt.

(4) Gebruik een onderwerpregel, een aanhef, alinea's en een afsluiting. Schrijf ongeveer 60 tot 80 woorden.

Eigen tekst voor Examenstof

Schrijfopdracht met sturing op doel (toestemming vragen), publiek (teamleider, formeel), vorm (e-mail) en inhoud (vier punten). Schrijfvaardigheid komt in het centraal examen alleen voor bij GT; bij BB en KB is het stof voor het schoolexamen en voor het werk of de stage.

Welk schrijfdoel past bij opdracht 2?

A

Een verzoek doen en de lezer overtuigen met een reden

B

Alleen informatie geven over het toernooi

C

Een mening geven over voetbal

D

Gevoelens uitdrukken over het team

Je wilt toestemming en geeft daarvoor een reden. Verwachte fout: alleen informatie geven, want het toernooi wordt wel genoemd.

Schrijf de e-mail uit opdracht 2.

Beoordelingspunten (1 punt per onderdeel, samen 7): (1) onderwerpregel past bij de mail, (2) aanhef met naam, bijvoorbeeld 'Geachte meneer Hassan,', (3) de reden en het verzoek zijn duidelijk (toestemming voor een vrije dag voor het toernooi), (4) toon formeel: 'u', geen afkortingen, een beleefde vraag, (5) tekst verdeeld in alinea's met één onderdeel per alinea, (6) afsluiting met groet en volledige naam, (7) spelling, interpunctie en volledige zinnen. Voorbeeld: Onderwerp: Verzoek om een vrije dag voor een toernooi / Geachte meneer Hassan, / Ik speel in het voetbalteam van onze school. Op donderdag is er een toernooi en daarom schrijf ik u. / Ik mis dan de les wiskunde en Nederlands. Kunt u mij toestemming geven om die dag vrij te zijn? Ik haal de stof daarna zelf in. / Alvast bedankt voor uw reactie. / Met vriendelijke groet, / Lisa de Boer. Verwachte fouten: geen aanhef of onderwerpregel, 'je' en 'jullie', alles in één alinea, geen duidelijke vraag.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Aanhef en onderwerpregel kiezen

2

Zien wat er beter moet

3

Informeel naar formeel herschrijven

4

Zelf een mail schrijven

Bespreek de uitkomst en laat leerlingen de mail uit opdracht 2 aan een buur laten nakijken met de beoordelingspunten.

EXAMENSTOF NEDERLANDS · SCHRIJFVAARDIGHEID · E-MAIL

Tips voor op het examen

• Lees eerst de opdracht: doel, lezer, vorm en wat erin moet.

• Is de lezer een instantie of heeft hij een hogere status? Dan schrijf je formeel met 'u'.

• Gebruik altijd een onderwerpregel, een aanhef, alinea's en een afsluiting met je naam.

• Lees je mail na op toon, spelling en interpunctie voordat je hem inlevert.