1.2 Onvrede in de Nederlanden

• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

H1.2 Onvrede in de Nederlanden

1,2 Onvrede in de Nederlanden

Doel:  

- Ik kan uitleggen wat rond 1520 de bestuurlijke situatie in de Nederlanden was en wat Karel V daaraan wilde veranderen

- Ik kan drie redenen noemen waarom bewoners van de Nederlanden zich tegen de Spaanse koning begonnen te verzetten

- Ik kan uitleggen waarom de Beeldenstormers uitbrak en wat daarvan het gevolg was.

De Nederlanden

• Nederland als één land bestond nog niet in de Middeleeuwen
  

• Er waren veel kleine gebieden ( 17 gewesten), die bij elkaar 'De Nederlanden' heetten.

De Nederlanden maakten deel uit van het Rooms-Duitse Rijk. De graven en hertogen in Nederland waren officieel leenmannen van de Duitse keizer, maar die had meestal niet meer veel macht over zijn leenmannen. In 1018 werden de legers van de Duitse keizer zelfs verslagen door te troepen van de graaf van Holland.

Karel V

1500-1558

• Heer van de Nederlanden

Heer van de Nederlanden

• De Nederlanden bestonden uit 17 gewesten.
• In al deze gewesten was Karel de baas (graaf of hertog), maar hij kon natuurlijk niet overal tegelijk zijn.
• Karel probeerde in de Nederlanden centraal bestuur in te voeren
• Karel was heel vaak in de Nederlanden: hij vond het hier prettig

Filips II volgt zijn vader op

• Karel is erg teleurgesteld over de Reformatie 
• Als oude man treedt hij af en zijn zoon Filips II volgt hem op 

Veranderingen in de Nederlanden

• In 1559 verlaat Filips de Nederlanden en vestigt hij zich in Madrid
• Zijn halfzus Margaretha van Parma bestuurt de Nederlanden als landvoogdes.
• Elk gewest had een stadhouder die de konig hielp

• Filips wilde meer  centralisatie.
• Het bestuur zou niet door de Nederlandse edelen worden uitgevoerd, maar door Spaanse ambtenaren.
• Iedereen moest katholiek zijn

Verzet tegen de koning

Godsdienstvrijheid: Steeds meer mensen sloten zich aan bij het protestantisme, maar Karel V en zijn opvolger Filips II vervolgde hen

Minder zelfstandigheid: De mensen in de gewesten wilden hun  vrijheden houden, maar de koning wilde alles centraliseren.

Hoge belastingen: De koning voerde hoge belastingen in om zijn oorlogen te betalen, wat veel ontevredenheid veroorzaakte.

Smeekschrift der Edelen. 

Onrust neemt toe bij verschillende groepen. 1566; Een groep edelen trekt naar Brussel om een Smeekschrift aan te bieden. Hun leider; Hendrik van 

Brederode eist het stoppen van de 

inquisitie. Margeratha van Parma 

twijfelt, maar stemt in het te 

matigen totdat Filips II antwoord

heeft gegeven. 

Smeekschrift der edelen&nbsp;<div>'N'ayez pas peur Madame, ce ne sont que de gueux',</div>

De strenge vervolgingen van Filips II zorgde voor veel onvrede onder de bevolking. De lagere edelen boden Margaretha van Parma in 1566 een smeekschrift aan. Hierin vroegen ze of Margaretha alsjeblieft aan Filips wilden vragen de kettervervolgingen te matigden. Ook de centralisatiepolitiek minderen. 

Margaretha beloofde dat ze de Inquisitie 

de opdracht zou geven minder streng op te treden. 

Enkele maanden na het eerste Smeekschrift, schrijven de edelen een tweede Smeekschrift. Hierin reageren zij op recente gebeurtenissen en herhalen zij hun oproep.

Smeekschrift der Edelen

Eerste Smeekschrift

Tweede Smeekschrift

Het Smeekschrift was in het Frans geschreven, de diplomatieke voertaal van de vroegmoderne tijd.

Margaretha schreef haar antwoord aan de edelen direct in de kantlijn van het Smeekschrift.

Doel van de slide:

Introductie van het Smeekschrift der Edelen.

In totaal overhandigen de edelen drie smeekschriften (1566, 1566 en 1567). Het tweede en derde schrift bouwen voort op het eerste en reageren op recente gebeurtenissen.

Afbeeldingen (l-r):

Eerste pagina van het Eerste Smeekschrift met antwoord van Margaretha (1566).

Tweede pagina van het Tweede Smeekschrift met antwoord van Margaretha (kopie, 1566). Bronnenbox.

Smeekschrift - hagenpreken - Beeldenstorm

1566 De Beeldenstorm:

Filips is woedend!

• Filips stuurt zijn beste generaal, Alva,om af te rekenen met de Beeldenstorm
• Iedereen die schuldig is, zal zwaar worden gestraft, óók de edelen die de Beeldenstorm niet hebben voorkomen.
• Margaretha van Parma treedt in 1567 af, en Alva volgt haar als landvoogd op.
• Sommige edelen, zoals Willem van Oranje, vluchtten uit de Nederlanden.

Fernando Álvarez de Toledo y Pimentel, hertog van Alva, was één van de succesvolste generaals van Karel V en Filips II. Voor hen had hij al veel belangrijke veldtochten gewonnen.<div><br></div><div>Hij was al 60 jaar, voor die tijd een hoge leeftijd, toen hij landvoogd van de Nederlanden werd.</div>

Aan de slag

• Vindt je mijn uitleg moeilijk? Lees alles nog eens na in par 1.2
• leer en maak par 1.2
• Maak een sv

Toetsvraag

Bekijk de volgende afbeelding.

Wat is de mening van de tekenaar over de aanpak van de Spanjaarden tav de Nederlanden. Leg je antwoord uit (2p)

De Nederlandse Leeuw in een drukpers aangedraaid door Alva, Granvelle en Margaretha van Parma terwijl Don Frederik de leeuw vasthoudt. Onder de omstanders die toekijken bevinden zich de paus en de koning van Spanje

Filips II, de koning van Spanje

De Paus

Margaretha van Parma

Don Frederik, Spaanse legeraanvoerder en zoon van Alva

De Nederlandse Leeuw

De 'Pers van Verdrukking'

De hertog van Alva

De verscheurde privileges (rechten) van het land

De kapotte kroon van de leeuw

De 'gebroken vrijheid'

Kardinaal Granvelle, een belangrijke adviseur van Filips II

Kruip in de huid van...

• Je krijgt een personage uit de Nederlanden van de zestiende eeuw toebedeeld.

Kruip in de huid van jouw personage en bedenk:

Welke van de drie redenen voor ontevredenheid vind jij, vanuit jouw rol, het belangrijkst?
Beantwoord samen de volgende vragen:

Wie ben jij?

Hoe ziet jouw leven eruit?

Welke reden vind jij het belangrijkst?

Waarom raakt dit probleem jou persoonlijk?

• Waarom zouden andere mensen volgens jou ook ontevreden moeten zijn?

Daarna gaan jullie met andere personages in gesprek. Probeer elkaar ervan te overtuigen dat jouw reden de belangrijkste oorzaak van de ontevredenheid is.

Daarna gaan jullie met andere personages in gesprek. Probeer elkaar ervan te overtuigen dat jouw reden de belangrijkste oorzaak van de ontevredenheid is.

Herhaling - 1.2 Onvrede in de Nederlanden

• huiswerk controle (maakwerk en leerwerk)
• Quiz
• instructie "het Wilhelmus"
• Aan de slag

Wat is een andere naam voor de Nederlandse Opstand?

1. De Nederlandse oorlog.
2. De 80 jarige oorlog.
3. De grote oorlog.
4. De Spaans-Nederlandse oorlog.

Welke zin in NIET juist?

1. Karel V wilde alleen de katholieke godsdienst in zijn Rijk
2. Karel V wilde alleen de protestantse godsdienst in zijn Rijk
3. Karel V wilde niet centraliseren
4. Karel V liet ketters vervolgen

Wat is de aanleiding voor het uitbreken van de opstand?

1. Margaretha van Parma wordt landvoogdes
2. Hertog van Alva gaat tekeer in de Nederlanden
3. De Beeldenstorm
4. Fillips II wil centraliseren

Wie was koning van De Nederlanden toen de opstand begon?

1. Karel V
2. Alva
3. Willem van Oranje
4. Fillips II

Wat is geen oorzaak van de Nederlandse opstand?

1. Nederlandse burgers willen meer inspraak.
2. Er is honger in de Nederlanden.
3. De adel heeft minder macht.
4. Ketter vervolgingen.

Wat was de aanleiding voor Fillips II om de hertog van Alva naar de Nederlanden te sturen?

1. De beeldenstorm
2. Centraal bestuur
3. Willem van Oranje had een leger verzameld.
4. De verovering op Den Briel.

Wie wordt er gezien als de leider van de opstand?

1. Fillips II
2. Willem van Oranje
3. Willem V
4. Karel V

Laatste vraag....Filips II is woest en stuurt Alva.
Hij krijgt drie opdrachten. Welke hoort daar niet bij?

1. vaste belastingen invoeren
2. beeldenstormers straffen
3. protestantisme uitroeien
4. Den briel aanvallen

Willem van Oranje. Held of terrorist?

Waarom is Willem van Oranje ook van Duitsen bloed?

Omdat hij is geboren in Dillenburg, een gebied in de Duitse gebieden van het Habsburgse rijk.&nbsp;

Waarom heet Willem van Oranje van Oranje?

Omdat hij het prinsdom Orange erfde toen een neef van hem overleed. Daarbij hoorde ook de titel Prins van Orange. Het prinsdom kwam aan zijn naam door het plaatsje Orange wat in het prinsdom ligt.
<div><br></div>

Aan de slag

• Voorbereiden SO !!
• Maak par 1.1 en 1.2
• Werk de leerdoelen uit
• Log in op lessonup met klascode

Willem van oranje vader des vaderlands of terrorist?

Vandaag....

• De katholieken 1.1.....hoe zat het ook alweer en wie is deze meneer?
• HW nakijken
• Uitleg par 1.2
• Zelfstandig werken
• toetsvraag