§2.2 Kwadratisch verband (leerjaar 4)

2

Verbanden

Paragraaf 2.2

Kwadratisch verband

Een bal, een waterstraal, een brug: waarom hebben ze allemaal dezelfde bolle vorm?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)

1 / 15
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

In deze les zitten 15 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen werken met y = ax² + bx + c, herkennen berg- en dalparabolen, bepalen de top en de symmetrie-as en lezen tabellen en grafieken van kwadratische verbanden af. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 4, hoofdstuk 2 Verbanden, paragraaf 2.2. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Onderdelen in deze les

2

Verbanden

Paragraaf 2.2

Kwadratisch verband

Een bal, een waterstraal, een brug: waarom hebben ze allemaal dezelfde bolle vorm?

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 4, hoofdstuk 2 Verbanden, paragraaf 2.2 Kwadratisch verband. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

2.2  Kwadratisch verband

Leerdoelen

2.2.1

Je kunt aan a zien of een parabool een berg of een dal is.

2.2.2

Je kunt de top en de symmetrie-as van een parabool bepalen.

2.2.3

Je kunt y berekenen bij een gegeven x in een kwadratische formule.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Startvraag

De hoogte van een bal

Een bal wordt omhoog gegooid: h = −5t² + 20t + 2 (h in m, t in s). Hoe hoog is de bal na 1 s?

A

27 m

B

17 m

C

47 m

D

22 m

−5 · 1² + 20 · 1 + 2 = −5 + 20 + 2 = 17. Wie 27 kiest, rekent −5t² als +5. Wie 47 kiest, neemt (−5)² = 25. 22 is de hoogte van de top, bij t = 2. Laat leerlingen eerst t² uitrekenen en dan pas met −5 vermenigvuldigen.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

De parabool

Bij een kwadratisch verband y = ax² + bx + c hoort een parabool. Is a negatief, dan is het een bergparabool met een hoogste punt, de top. Is a positief, dan is het een dalparabool. De top ligt op de symmetrie-as.

In de figuur is de bal bij t = 0 en t = 4 even hoog (2 m). De symmetrie-as ligt dus precies in het midden: t = 2. Daar zit de top. Vraag: waar is de bal weer 17 m hoog? Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Top en symmetrie

Zo haal je informatie uit een parabool.

Bergparabool

a is negatief. De top is het hoogste punt: de grootste waarde van y.

Dalparabool

a is positief. De top is het laagste punt: de kleinste waarde van y.

Symmetrie-as

Verticale lijn door de top. De top ligt midden tussen twee punten met gelijke y.

Bij twee punten met dezelfde y-waarde is de x van de top het gemiddelde van hun x-waarden. Bij nulpunten x = 2 en x = 8 ligt de symmetrie-as dus bij x = 5. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

De top berekenen

x van de top = −b : (2a)

x(top) = −b : (2a)

Reken eerst x van de top uit. Vul die x daarna in de formule in voor y. Bij y = −5x² + 20x + 2 is a = −5 en b = 20.

x(top) = −20 : (2 · −5) = −20 : −10 = 2. Daarna y = −5 · 4 + 40 + 2 = 22. Leerlingen mogen de top ook uit een tabel of de grafische rekenmachine halen, de formule is een rekenregel erbij. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Opdrachten Kennis

1

Wat zijn de coördinaten van de top?

A

(−3, 2)

B

(2, 1)

C

(0, 1)

D

(2, −3)

De grafiek hoort bij y = x² − 4x + 1. De symmetrie-as ligt midden tussen (0, 1) en (4, 1), dus bij x = 2. Daar is y = 4 − 8 + 1 = −3. Wie (−3, 2) kiest, verwisselt x en y. Wie (0, 1) kiest, neemt het snijpunt met de y-as. Wie (2, 1) kiest, neemt de juiste x met de y van de y-as. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Voorbeeldopdracht 1

Bereken de coördinaten van de top van y = x² − 6x + 5.

gegeven

y = x² − 6x + 5

a = 1, b = −6 en c = 5

uitwerking

Symmetrie-as: x = −b : (2a) = 6 : 2 = 3

Dan y = 3² − 6 · 3 + 5 = −4

antwoord

Top (3, −4)

In de tabel zie je de symmetrie: x = 2 en x = 4 geven allebei −3, x = 1 en x = 5 geven allebei 0. De top ligt dus bij x = 3. Veelgemaakte fout: x = −6 : 2 = −3 (het teken van b niet omdraaien). Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Opdrachten Toepassing

2

Een parabool snijdt de x-as bij x = 2 en x = 8. Bij welke x ligt de symmetrie-as?

De symmetrie-as ligt midden tussen de nulpunten: (2 + 8) : 2 = 5. Wie 6 antwoordt, neemt het verschil 8 − 2. Wie 10 antwoordt, telt alleen op en deelt niet door 2.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Opdrachten Toepassing

3

Bij y = −2x² + 8x ligt de top bij x = 2. Wat is de grootste waarde van y?

A

2

B

8

C

16

D

0

y = −2 · 4 + 8 · 2 = −8 + 16 = 8. Wie 16 kiest, vergeet de term −2x². Wie 2 kiest, geeft de x van de top in plaats van de y. Doorvragen: is dit een berg- of een dalparabool, en hoe zie je dat aan a?

Vul de ontbrekende woorden en getallen in.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Opdrachten Toepassing

4

Bij y = −x² + 4 is a negatief: het is een bergparabool.

De top is dan het hoogste punt.

Bij x = 0 is y = 4.

bergparabool
hoogste
4
dalparabool
laagste

Het teken van a bepaalt de vorm: a < 0 geeft een berg, a > 0 een dal. De waarde y = 4 is hier tegelijk de hoogste y, want de top ligt op x = 0.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Opdrachten Toepassing

★ 5

De straal volgt h = −x² + 8x (zie figuur). Bereken de grootste hoogte in meter.

De nulpunten zijn 0 en 8, dus de symmetrie-as ligt bij x = 4. Dan h = −16 + 32 = 16. Wie 8 antwoordt, geeft de landingsplek of de coëfficiënt. Wie 4 antwoordt, geeft de x van de top. Laat zien dat je dezelfde top krijgt met x(top) = −8 : (2 · −1) = 4. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

V E R D E R K I J K E R

Het grootste weiland

Met 20 m hekwerk maak je een rechthoekig weiland tegen een muur. Is de breedte b, dan is de lengte 10 − b en geldt A = b · (10 − b) = −b² + 10b. Bij welke b is A het grootst?

De top ligt bij b = −10 : (2 · −1) = 5. Dan A = 25 m². Een vierkant van 5 bij 5 geeft dus het grootste oppervlak. Dat is een mooi voorbeeld van een top die een maximum is. Opmerking voor de docent: het weiland heeft twee zijden van lengte b en twee van 10 − b, dus de omtrek is 20. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.2

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

2.2.1 Berg- of dalparabool herkennen

2

2.2.2 Top en symmetrie-as bepalen

3

2.2.3 Rekenen met kwadratische formules

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

2.2

Klik hier

Image credit: LessonUp