Pesten begrijpen en stoppen
Pesten begrijpen en stoppen
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
Pesten begrijpen en stoppen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat pesten is, hoe het verschilt van plagen en ruzie, welke rollen erbij horen en wat de gevolgen zijn voor kinderen en de klas.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij pesten?
Gebruik de woordenwolk als voorkennis. Vraag daarna kort: welke woorden gaan over gevoelens, welke over gedrag, en welke over veiligheid?
Wat is pesten?
Pesten is iemand bewust pijn doen
Het gebeurt meer dan één keer
Er is vaak een machtsverschil
De ander kan zich moeilijk verdedigen
Benadruk de drie kernkenmerken steeds met dezelfde woorden: opzettelijk, herhaald en ongelijkwaardig. Dat helpt leerlingen om pesten later te onderscheiden van plagen en ruzie.
De drie kenmerken
Opzettelijk - het is expres bedoeld om te kwetsen
Herhaald - het gebeurt steeds opnieuw of blijft doorgaan
Ongelijkwaardig - de één heeft meer macht, steun of invloed dan de ander
Deze slide heeft geen instructies
Pesten, plagen en ruzie
Vaak bedoeld als grap
Beide kinderen kunnen terugdoen
Het stopt meestal snel
Onenigheid tussen twee kanten
Beiden zijn boos of fel
De macht is meestal gelijker
Ruzie
Plagen
Gebruik mondeling de vergelijking met pesten: bij pesten is er geen gelijk spel en voelt één kind zich steeds onveilig.
Wanneer is het pesten?
Niet elk naar moment is meteen pesten. Het wordt pesten als kwetsend gedrag expres, vaker en in een ongelijke situatie gebeurt. Dan gaat het niet meer om een grap of een gewone ruzie.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer noem je gedrag pesten?
Als het expres, vaker en ongelijk is
Als twee kinderen even boos zijn
Als het een grapje is
Als het één keer gebeurt
Toetst de drie kernkenmerken van pesten en het verschil met plagen en ruzie.
Maak de tekst compleet
Pesten is opzettelijk gedrag. Het gebeurt herhaald en er is vaak een machtsverschil. Daardoor kan een kind zich moeilijk verdedigen.
De drie invulwoorden zijn de kern van de definitie: opzettelijk, herhaald en machtsverschil.
Herkenbare vormen van pesten
Buitensluiten
Roddelen
Schelden
Dreigen
Spullen afpakken of vernielen
Maak duidelijk dat pesten niet alleen fysiek is. Veel leerlingen herkennen juist sociale vormen zoals buitensluiten en roddelen minder snel als pesten.
Online pesten
Gemene berichten sturen
Iemand belachelijk maken in een groep
Foto's of filmpjes delen zonder toestemming
Online pesten kan lang zichtbaar blijven
Noem dat online pesten ook buiten schooltijd doorwerkt, maar wel invloed heeft op de veiligheid op school.
Niet alle vormen zijn zichtbaar
Sommige vormen van pesten zie je meteen, zoals schelden of dreigen. Andere vormen zijn stiller, zoals buitensluiten of roddelen. Juist die stille vormen kunnen lang doorgaan zonder dat volwassenen het direct merken.
Deze slide heeft geen instructies
Welke vorm van pesten is vaak minder zichtbaar?
Dreigen
Schelden
Buitensluiten
Afpakken
Buitensluiten en roddelen zijn stille vormen die volwassenen minder snel zien.
Welke vorm kan ook online gebeuren?
Roddelen
Schelden
Dreigen
Allemaal
Deze slide heeft geen instructies
Vul de juiste woorden in
Online pesten gebeurt via apps of sociale media. Een stille vorm van pesten is roddelen. Een andere stille vorm is buitensluiten.
Sluit aan op de voorbeelden van online pesten en de minder zichtbare vormen.
Rollen bij pesten
Pester - doet het kwetsende gedrag
Slachtoffer - krijgt het pesten over zich heen
Omstanders - zien het, horen het of weten ervan
Houd de rollen eenvoudig en herkenbaar. Andere tussenrollen kunnen bestaan, maar deze les focust op de drie rollen uit het leerdoel.
De rol van de pester
Wil soms macht of aandacht
Probeert erbij te horen
Reageert soms eigen boosheid af
Blijft zelf verantwoordelijk voor het gedrag
Belangrijk nuancepunt: verklaren is niet goedpraten. Bespreek mogelijke redenen zonder de verantwoordelijkheid weg te nemen.
De rol van het slachtoffer
Voelt zich vaak alleen of onveilig
Durft niet altijd iets te zeggen
Kan denken dat het eigen schuld is
Benadruk expliciet dat pesten nooit de schuld is van het slachtoffer.
De rol van omstanders
Omstanders zijn belangrijk. Als zij lachen, meedoen of niets zeggen, kan pesten doorgaan. Als zij steun geven of hulp halen, kan de situatie veranderen.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom pesten mensen?
Om sterk of populair te lijken
Om controle of macht te voelen
Om mee te doen met een groep
Omdat ze niet goed omgaan met boosheid of onzekerheid
Vermijd harde psychologische labels. Voor deze doelgroep is het genoeg om sociale druk, aandacht en macht als oorzaken te noemen.
Welke rol kan pesten helpen stoppen?
De pester
De omstander
De grapjas
De winnaar
Omstanders zijn belangrijk: niet meelachen, steun geven en hulp halen.
Maak de tekst compleet
Een pester wil soms macht of aandacht. Het slachtoffer voelt zich vaak onveilig. Omstanders kunnen helpen door steun te geven of hulp te halen.
Controleert de drie basisrollen bij pesten.
Waarom doen omstanders soms niets?
Bespreek antwoorden zoals: meelachen, bang zijn, erbij willen horen, niet weten wat te doen. Benadruk dat niets doen het pesten toch kan laten doorgaan.
Gevolgen voor een kind
Verdriet, angst of stress
Minder zelfvertrouwen
Slechter kunnen opletten
Minder zin om naar school te gaan
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen voor de klas
Pesten raakt niet alleen één kind. De sfeer in de klas wordt minder veilig, kinderen durven minder zichzelf te zijn en er ontstaat minder vertrouwen in elkaar.
Koppel hier aan het maatschappelijk vak: gedrag van één groep beïnvloedt de hele gemeenschap van de klas.
Gevolgen kunnen doorgroeien
Pesten → onveilig gevoel → minder meedoen in de klas → slechtere sfeer. Daarom is vroeg ingrijpen belangrijk, ook als het eerst klein lijkt.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een gevolg van pesten voor de klas?
Meer vertrouwen
Veiliger gevoel
Betere sfeer
Minder veiligheid
Richt zich op de klassfeer: pesten raakt de hele groep, niet alleen één kind.
Vul de ontbrekende woorden in
Pesten kan zorgen voor stress en minder zelfvertrouwen. In de klas ontstaat dan een minder veilige sfeer. Daardoor gaan kinderen soms minder meedoen.
Haalt de keten terug: onveilig gevoel, minder meedoen, slechtere sfeer.
Wat kunnen omstanders doen?
Niet meelachen of meedoen
Steun geven aan het slachtoffer
Een volwassene inschakelen
Leg uit dat hulp halen geen klikken is, maar zorgen voor veiligheid.
Hulp vragen helpt
Kinderen hoeven pesten niet alleen op te lossen. Hulp vragen aan een leraar, mentor of andere volwassene is een belangrijke stap om pesten te stoppen.
Deze slide heeft geen instructies
Afspraken in de klas en school
We sluiten niemand buiten
We praten respectvol met elkaar
We melden pesten en nemen het serieus
Volwassenen grijpen in en bieden hulp
Je kunt hier aansluiten bij bestaande schoolregels of anti-pestafspraken van de school.
Pesten voorkomen
Duidelijke regels
Een veilige klassfeer
Goed luisteren naar kinderen
Snel reageren bij signalen
Deze slide heeft geen instructies
Samen verantwoordelijk
Een veilige klas ontstaat samen. Leerlingen, omstanders en volwassenen hebben allemaal een rol. Pesten stopt sneller als signalen gezien worden en mensen elkaar helpen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat helpt het best om pesten te stoppen?
Niet meelachen
Steun geven
Hulp halen
Alles samen
Deze slide heeft geen instructies
Maak de tekst compleet
Omstanders helpen door niet mee te doen. Kinderen kunnen ook hulp vragen aan een volwassene. In de klas zijn duidelijke regels belangrijk om pesten te voorkomen.
Verbindt gedrag van omstanders, hulp vragen en klasafspraken.
Welke klasafspraak helpt het meest tegen pesten?
Goed antwoord bevat één concrete afspraak of actie, zoals: niemand buitensluiten, respectvol praten, pesten melden, snel hulp halen.
Wat heb jij vandaag geleerd over pesten?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld verschil tussen pesten en plagen, rol van omstanders, of gevolgen voor de klas.
Wat hielp jou het best om dit te begrijpen?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, vergelijking pesten-plagen-ruzie, invuloefeningen, klassengesprek.
Welk deel vond jij nog lastig?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om te zien wat nog herhaald moet worden.
Begrippenlijst
pesten - iemand bewust, herhaald en in een ongelijke situatie kwetsen
plagen - een grap of prikken waarbij het meestal over en weer gaat
ruzie - onenigheid waarbij twee kanten tegenover elkaar staan
opzettelijk - expres gedaan
herhaald - vaker terugkomend
ongelijkwaardig - niet gelijk in macht, steun of invloed
omstanders - mensen die het pesten zien, horen of weten
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
slachtoffer - degene die gepest wordt
pester - degene die pest
buitensluiten - iemand expres niet laten meedoen
roddelen - gemene of nare verhalen over iemand verspreiden
dreigen - bang maken met woorden of gedrag
online pesten - pesten via telefoon, apps, games of sociale media
klassfeer - hoe veilig en prettig het in een klas voelt
Deze slide heeft geen instructies
