v1E - H3.1

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• mavo, havo
• Leerjaar 1

Welkom v1E

10-12-2025

Wat gaan we doen?

• Leerdoelen

• Oriëntatie H3

• Uitleg 3.1

• Werkvorm

Leerdoelen

• Aan het einde van de les weten de leerlingen hoe in Griekenland stadstaten ontstonden

• Aan het einde van de les kunnen leerlingen de bestuursvormen monarchie, aristocratie en tirannie herkennen

• Aan het einde van de les kunnen de leerlingen verklaren waarom de Grieken contacten hadden met andere volken in het Middellandse Zeegebied

H3: De Grieken

• Tijd van Grieken en Romeinen

• 3000 v.Chr - 500

• Oudheid

• Grieken

• Athene vs Sparta

• Kunst & cultuur

• Alexander de Grote

3.1: De wereld van de Grieken

Van dorp naar stadstaat

• In Griekenland waren veel dorpjes

• Dorp lag op hoge heuvels --> iedereen boer

• Nauwelijks handel

• 9e eeuw v.Chr.: betere landbouwtechnieken

• Dorpjes groeien uit tot steden

-->

Groeiende oogsten + bevolkingsgroei

Van dorp naar stadstaat

• Meer handel en specialisatie

• Problemen --> niet alle grond geschikt voor landbouw

• Sparta ging grote gebieden in de buurt veroveren

• Griekse steden --> stadstaten

• Stadstaat: stad met het gebied eromheen, die als zelfstandige staat wordt bestuurd

Bestuur van de stadstaten

• Tot de 8e eeuw v.Chr.: monarchie

• Advies van een kleine groep beste krijgers: Aristoi

• Aristoi (besten): elite van de stadstaat

• Soms waren aristoi gevaarlijk voor de koning

• Namen zij de macht over? --> Aristocratie

• Aristocratie: bestuur door een kleine groep mensen met veel aanzien

Bestuur van de stadstaten

• Macht niet bij één persoon

• Eind 8e eeuw v.Chr. --> nauwelijks monarchieën

• Sparta uitzondering

• Twee koningen + raad van oude mannen

Ongelijkheid en onvrede

• Sociale verschillen waren groot

• Machtige bestuurders bovenaan

• Land bewerken door tot slaaf gemaakten en arme boeren

• Soms wilde een aristocraat alleen besturen

• Arme boeren + huursoldaten

• Moeilijk te stoppen

Machtige bestuurders

Middenklasse

Tot slaaf gemaakten

Ongelijkheid en onvrede

• Tirannie: bestuur door een alleenheerser

• In het begin een goede bestuurder

• Gewone Grieken kregen grond of graan werd goedkoper

• Uiteindelijk blijkt hij goed voor zichzelf te zorgen

• Tegenstanders onderdrukken

Handel en nederzettingen overzee

• Alle vruchtbare grond in gebruik + bevolkingsgroei

• Moeilijker om voldoende voedsel te produceren

• 750 v.Chr.: bestuurders sturen mensen weg

• Nieuwe dorpen stichten overzee

• Kolonie: een gebied dat is veroverd en wordt bestuurd door mensen uit een ander land, vaak ver weg

• Handelaren graanoogst --> Griekenland

Handel en nederzettingen overzee

• Naar Noord-Afrika (wel veel andere volken)

• Meeste kolonisten rond het Middellandse Zeegebied

• Ook grote delen van de Turkse westkust

• Griekse koloniën leken erg op Griekse steden

• Tempels, schrift, goden

• Kolonisten verspreiden de Griekse cultuur

• Rond 550 v.Chr.: stoppen met kolonies

Een Griekse wereld?

• Banden tussen Griekse kolonisten en andere volken goed

• Handelen met elkaar

• Etrusken (hout) en Egyptenaren (graan)

• Vazen, metalen, olijfolie

• Verbonden verschillende culturen

Een Griekse wereld?

• Grieken leerde veel van Lydiërs

• Lydiërs gebruikte muntgeld

• Grieken namen dat over

• Soms oorlogen

• Ook Feniciërs (huidige Libanon) hadden veel contacten met Grieken

• Goede zeevaarders

• Grieken beïnvloedde Fenicische kunst

• Grieken namen Fenicische alfabet over

Werkvorm

• In groepjes van vier

• Korte presentatie maken

• Jullie kiezen een van de volgende gebeurtenissen:

1. Grieken stichtten een kolonie op Sicilië

2. De Peloponnesische Oorlog

3. Veldtocht van Alexander de Grote

4. Leven onder de tiran Peisistratos

5. Perzische Oorlogen

6. Leven in een democratie

Werkvorm

• In jullie presentatie komen de volgende dingen aan bod:

1. Verslag van de gebeurtenis

2. Politieke achtergrond

3. Stukje over de verspreiding van cultuur

4. Stukje over filosofie en wetenschap

5. Het weer

• Jullie presenteren het als een journaal

• Presenteren duurt niet langer dan 5 minuten

1. Grieken stichtten een kolonie op Sicilië

2. De Peloponnesische Oorlog

3. Veldtocht van Alexander de Grote

4. Leven onder de tiran Peisistratos

5. Perzische Oorlogen

6. Leven in een democratie

Aan de slag!

Beginnen met je huiswerkopdrachten:

3.1: 1, 3, 4, 6, 7, 8 & 10 (bladzijde 50 t/m 54)

Niet stil? Overschrijven

Afsluiting

• Volgende week:

H3.2: Athene & Sparta

• Huiswerk voor 16-12:

Geen! Jullie hebben hard gewerkt