HEMOCHROMATOSE
een erfelijke stofwisselingsziekte
vermoeidheid, duizeligheid en pijn
afwijkend ijzer-transporteiwit
ijzerstapeling in organen
schadelijk voor weefsels en organen
kan leiden tot leverkanker
HEMOCHROMATOSE
een erfelijke stofwisselingsziekte
vermoeidheid, duizeligheid en pijn
afwijkend ijzer-transporteiwit
ijzerstapeling in organen
schadelijk voor weefsels en organen
kan leiden tot leverkanker
HEMOCHROMATOSE
met een recessieve mutatie veroorzaakt
deze stofwisselingsziekte
VRAAG BIJ BASISSTOF 3
Hoe krijgt een klein stukje DNA (een gen) het voor elkaar dat een bepaalde eigenschap ontstaat?
EIGENSCHAPPEN EIWITTEN
Het zijn zeer grote organische moleculen
(organisch = door een organisme gemaakt)
Ze zijn opgebouwd uit een groot aantal aminozuren.
Organismen gebruiken ongeveer 20 verschillende aminozuren.
Het soort aminozuur en de aminozuurvolgorde bepalen de eigenschappen van het eiwit.
De natuurlijke variatie in eiwitten is daardoor oneindig groot.
Een klein eiwit, zoals insuline bestaat al gauw uit zo’n 50 aminozuren.
AMINOZUREN
HEMOGLOBINE
EEN INGEWIKKELDER EIWIT
het koppelen en ontkoppelen van zuurstof
P
P
P
P
P
P
P
P
D
D
D
D
D
D
D
D
A
T
C
G
G
C
T
A
SLECHTS 4 TREDEN UIT HET GIGANTISCHE DNA-MOLECUUL
P = FOSFAAT
D = DESOXY-
RIBOSE
A = ADENINE
T = THYMINE
C = CYTOSINE
G = GUANINE
`2 H-bruggen
`3 H-bruggen
NUCLEOTIDE
DNA REPLICATIE
A T C C G C T A G G C A T A G
T A G G C G A T C C G T A T C
DNA-REPLICATIE DNA-VERDUBBELING
A T C C G C T A G
T A G G C G A T C
C G T A T C
G C A T A G
C A T A G
G T A T C
DNA-REPLICATIE
DNA-REPLICATIE
VORMING van mRNA in de CELKERN
TRANSCRIPTIE
BOODSCHAPPER-RNA
MESSENGER-RNA
mRNA = een enkelstrengskopie (dus een halve “ladder”)
van een stukje DNA
(meestal met de grootte van een gen)
met ribose als suiker i.p.v. desoxyribose
met uracil (U) als stikstofbase i.p.v. thymine (T)
EIGENSCHAPPEN DNA
DNA = DesoxyriboNucleïneZuur (Acid = zuur)
Hierin is in codevorm opgeslagen hoe een bepaald eiwit gebouwd moet worden.
EEN
DE BOUW VAN EEN CHROMOSOOM
IS 1 BASE VOLDOENDE ALS CODE?
A
IN TOTAAL 4 VERSCHILLENDE CODES
C
G
T
EEN
DE BOUW VAN EEN CHROMOSOOM
ZIJN 2 BASEN VOLDOENDE ALS CODE?
4 VERSCHILLENDE CODES IS TE WEINIG OM 20 AMINOZUREN TE CODEREN
AA
AC
AG
AT
CA
CC
CG
CT
GA
GC
GG
GT
TA
TC
TG
TT
IN TOTAAL 16 VERSCHILLENDE CODES
EEN
DE BOUW VAN EEN CHROMOSOOM
ZIJN 3 BASEN VOLDOENDE ALS CODE?
16 VERSCHILLENDE CODES IS TE WEINIG OM 20 AMINOZUREN TE CODEREN
AAA
AAC
AAG
AAT
ACA
ACC
ACG
ACT
AGA
AGC
AGG
AGT
ATA
ATC
ATG
ATT
16 VERSCHILLENDE CODES
CAA
CAC
CAG
CAT
CCA
CCC
CCG
CCT
CGA
CGC
CGG
CGT
CTA
CTC
CTG
CTT
NOG EENS 16 VERSCHILLENDE CODES
GAA
GAC
GAG
GAT
GCA
GCC
GCG
GCT
GGA
GGC
GGG
GGT
GTA
GTC
GTG
GTT
NOG EENS 16 VERSCHILLENDE CODES
TAA
TAC
TAG
TAT
TCA
TCC
TCG
TCT
TGA
TGC
TGG
TGT
TTA
TTC
TTG
TTT
NOG EENS 16 VERSCHILLENDE CODES
DUS IN TOTAAL
64 VERSCHILLENDE CODES
EEN
DE BOUW VAN EEN CHROMOSOOM
JA, 64 CODES ZIJN RUIM VOLDOENDE OM 20 AMINOZUREN TE CODEREN
EIGENSCHAPPEN DNA
DNA = DesoxyriboNucleïneZuur (Acid = zuur)
Hierin is in codevorm opgeslagen hoe een bepaald eiwit gebouwd moet worden.
De code bestaat uit 3 stikstofbasen onder elkaar
Dit heeft 43 = 64 mogelijke combinaties
Meer dan genoeg om 20 aminozuren te coderen
Elke combinatie heet een codon
EEN CODONTABEL MET EEN ANDERE LAYOUT
DE GENETISCHE CODE
AUG = STARTCODON
EIGENSCHAPPEN DNA
DNA = DesoxyriboNucleïneZuur (Acid = zuur)
Hierin is in codevorm opgeslagen hoe een bepaald eiwit gebouwd moet worden.
De code bestaat uit 3 stikstofbasen achter elkaar
Dit heeft 43 = 64 mogelijke combinaties
Meer dan genoeg voor 20 aminozuren
Elke combinatie heet een codon
AUG = het startcodon (aminozuur methionine)
Er zijn ook 3 stopcodons
DE GENETISCHE CODE
STARTCODON = AUG
STOPCODONS
Wat zijn hun
mRNA codes?
DE GENETISCHE CODE
UAA
DE GENETISCHE CODE
UAG
DE GENETISCHE CODE
UGA
EIGENSCHAPPEN DNA
DNA = DesoxyriboNucleïneZuur (Acid = zuur)
Hierin is in codevorm opgeslagen hoe een bepaald eiwit gebouwd moet worden.
De code bestaat uit 3 stikstofbasen achter elkaar
Dit heeft 43 = 64 mogelijke combinaties
Meer dan genoeg voor 20 aminozuren
Elke combinatie heet een codon
AUG = het startcodon (aminozuur methionine)
Er zijn ook 3 stopcodons: UAA, UAG en UGA
MOLECULAIRE GENETICA
BEKIJK :
mRNA-ANIMATIE
BIOPLEK
VERGELIJKING
Bouw DNA en RNA
ANIMATIE
GENCODE OEFENEN