Het Wilhelmus in de bovenbouw
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Deze slide heeft geen instructies
Ons volkslied
Het Wilhelmus is het volkslied van ons land, Nederland.
Alle kinderen die naar de basisschool gaan leren dit lied.
Vandaag gaan wij eens kijken en luisteren naar dit lied, en het natuurlijk ook zingen!
Deze slide heeft geen instructies
Waar heb jij het Wilhelmus al eens gehoord?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Willem van Oranje-Nassau
Het Wilhelmus gaat over Willem van Oranje-Nassau, een Nederlandse edelman die in 1568 in opstand kwam tegen de Spaanse koning.
Het Wilhelmus was een strijdlied van de soldaten/Geuzen. Ze steunden Willem van Oranje-Nassau in de opstand.
Wil je meer weten van Willem van Oranje? Klik dan hier.
Deze slide heeft geen instructies
Over wie gaat het Wilhelmus eigenlijk?
Willem Alexander
Willem van Oranje-Nassau
Koning Willem III
Willem van Hanegem
Les zonder devices
U beantwoordt de vraag samen met de leerlingen op het bord.
Het Wilhelmus is een heel lang lied met 15 coupletten. De hele tekst staat hier.
Kijk eens welke naam je krijgt als je alle eerste letters van de coupletten naast elkaar schrijft. Let op: de Z=S en de V=U, niet alle V's worden een U!
Weetje: meestal wordt alleen het eerste couplet gezongen. In de tweede wereldoorlog werd het zesde couplet ook gezongen. Dat gaf moed om tegen de Duitse overheersing te strijden!
Afbeeldingen
Midden:
Portret van Willem van Oranje door Adriaen Thomasz.
Rechtsonder:
Het Prinsenhof In Delft, residentie van Willem van Oranje
Deze slide heeft geen instructies
Eerste couplet
Wilhelmus van Nassouwe
ben ik, van Duitsen bloed,
den vaderland getrouwe
blijf ik tot in den dood.
Een Prinse van Oranje
ben ik, vrij onverveerd,
den Koning van Hispanje
heb ik altijd geëerd.
Elfde couplet
Als een prins opgezeten
met mijner heires-kracht,
van den tiran vermeten
heb ik den slag verwacht,
die, bij Maastricht begraven,
bevreesde mijn geweld;
mijn ruiters zag men draven
zeer moedig door dat veld
Zesde couplet
Mijn schild ende betrouwen
zijt Gij, o God mijn Heer,
op U zo wil ik bouwen,
Verlaat mij nimmermeer.
Dat ik toch vroom mag blijven,
uw dienaar t'aller stond,
de tirannie verdrijven
die mij mijn hart doorwondt.
Dertiende couplet
Zeer christlijk was gedreven
mijn prinselijk gemoed,
standvastig is gebleven
mijn hart in tegenspoed.
Den Heer heb ik gebeden
uit mijnes harten grond,
dat Hij mijn zaak wil redden,
mijn onschuld maken kond.
Deze slide heeft geen instructies
Welke provincie hoofdstad wordt als enige genoemd in het Wilhelmus?
Amsterdam
Maastricht
Den Haag
Groningen
Deze slide heeft geen instructies
Sleep de juiste betekenis naar de dikgedrukte woorden.
Oorlof mijn arme schapen
die zijt in groten nood,
uw herder zal niet slapen,
al zijt gij nu verstrooid.
Tot God wilt u begeven,
zijn heilzaam woord neemt aan,
als vrome christen leven,
't zal hier haast zijn gedaan.
Als een prins opgezeten
met mijner heireskracht,
van den tiran vermeten
heb ik den slag verwacht,
die, bij Maastricht begraven,
bevreesde mijn geweld;
mijn ruiters zag men draven
zeer moedig in dat veld.
In Godes vrees te leven
heb ik altijd betracht,
daarom ben ik verdreven,
om land, om luid gebracht.
Maar God zal mij regeren
als een goed instrument,
dat ik zal wederkeren
in mijnen regiment.
Bang zijn.
In acht nemen of nakomen.
Oud Hollands woord voor legermacht.
Genezing, geluk brengend.
Deze slide heeft geen instructies
In het eerste couplet hoor je de volgende zin: 'Ben ik van Duitsen bloed.'
Het gaat toch over Willem van Oranje die strijdt voor de Nederlanden? Hoe kan dat?
'Duits' is het Oudnederlands woord voor 'Diets' en dat betekent Nederlands.
Het moet eigenlijk zijn: "Hou ik van Duitsen bloed." Hij lustte de Duitsers rauw.
Willem van Oranje was eigenlijk een Duitser.
Deze slide heeft geen instructies
Duits of Diets?
Toen het Wilhelmus rond 1570 werd geschreven, had het woord Duits een heel andere betekenis dan het nu heeft. Het was een veel gebruikt synoniem voor Diets, dat Nederlands of volks betekende.
In het Nederlands heeft het die betekenis verloren
en verwijzen we met Duitsers alleen
nog naar onze oosterburen.
Maar in het Engelse Dutch is de oorspronkelijke betekenis nog steeds terug te horen.
Deze slide heeft geen instructies
Wie zijn de geuzen?
Het woord geus is afgeleid van het Franse gueux. Dat betekent armoedzaaier of schooier.
De geuzenvloot bestond vooral uit verarmde adel met daarbij avonturiers, werkloze zeelui en zelfs misdadigers.
De vloot was in de periode 1567-1572 het enige
effectieve machtsmiddel dat prins Willem van Oranje had tegen de Spaanse koning.
Deze slide heeft geen instructies
Quizvraag
Hoe denk je dat de geuzen het Wilhelmus zongen?
Het Wilhelmus gaf de soldaten moed en maakte de Spaanse soldaten bang. Overal waar de Spanjaarden kwamen, werd het lied gezongen. Ze werden er gek van.
Deze slide heeft geen instructies
Het Wilhelmus was oorspronkelijk een soldatenmarsliedje: een energiek deuntje waar je lekker op kon marcheren.
Speel het nog maar eens af in de klas en loop mee in het juiste tempo.
Soldatenmars
Deze slide heeft geen instructies
Het Wilhelmus wordt altijd afgespeeld of gezongen ...
Waar of niet waar?
Sleep naar het juiste vak.
Waar
Niet waar
Als een afgevaardigde van het koningshuis op staatsbezoek is in het buitenland.
Aan het begin van elke schooldag.
Tijdens dodenherdenking op 4 mei.
Op Koningsdag.
Op 1 januari.
Bij internationale sportwedstrijden.
Bij het begin en einde van de dag op radio en televisie.
Tijdens Bevrijdingsdag op 5 mei.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer mogen we?
Er is geen officiële lijst met data en gelegenheden waarop het Wilhelmus gespeeld of gezongen moet worden. Toch mag het Wilhelmus soms absoluut niet ontbreken.
Bijvoorbeeld op dagen waarop het Nederlandse volk iets te vieren of te herdenken heeft, zoals Koningsdag (27 april), Dodenherdenking (4 mei) en Bevrijdingsdag (5 mei).
Bij bijna alle internationale sportwedstrijden of toernooien wordt het nationaal volkslied gespeeld. Ook wordt het Wilhelmus gespeeld als een afgevaardigde van ons Koningshuis op staatsbezoek is bij een ander land.
Deze slide heeft geen instructies
Volksliederen maken vaak gevoelens los, zing nu tot slot samen het Wilhelmus mee.
Wilhelmus karaoke
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
In andere landen start de schooldag vaak met het zingen van het volkslied. Wat vind jij daarvan?
Woordweb
Les met devices
De leerlingen beantwoorden deze vraag via hun device. De antwoorden verschijnen in beeld. U maakt de antwoorden zichtbaar door op het spreekwolkje te klikken. Door nogmaals klikken ziet u tevens de naam van de leerling staan. Optioneel: opmerkingen kunnen worden verwijderd door ze naar de prullenbak te slepen.
Les zonder devices
U beantwoordt de vraag samen met de leerlingen klassikaal.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Noem 3 dingen die je hebt geleerd deze les en als je iets niet hebt begrepen, stel hier een vraag.
Deze slide heeft geen instructies
