1.3 Gesteente wordt verplaatst
1.3 Gesteente wordt verplaatst
1. Ik kan het verschil in korrelgrootte, doorlatendheid en samenhang verklaren tussen stenen, grind, zand en klei.
2. Ik kan uitleggen wat erosie is en hoe stroomsnelheid van invloed is op de snelheid van erosie.
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
1.3 Gesteente wordt verplaatst
1. Ik kan het verschil in korrelgrootte, doorlatendheid en samenhang verklaren tussen stenen, grind, zand en klei.
2. Ik kan uitleggen wat erosie is en hoe stroomsnelheid van invloed is op de snelheid van erosie.
Massabewegingen
Massabewegingen:
Verweerd materiaal gaat langs een helling naar beneden.
Materiaal kan rollen, schuiven en vallen.
Type beweging hangt af van:
1. Hoe steil de helling is.
2. De omvang van het gesteente
Puinhelling
Stenen op transport: erosie
1. Steen die door verwering los is geraakt rolt vaak naar beneden een rivier in.
2. De stenen botsen tegen elkaar aan en worden gladder.
3. De stenen schuren over de bodem van de rivier. De bodem wordt hierdoor dieper uitgeschuurd. Dit noem je erosie.
Erosie
Erosie is het afslijten van een rots door water, wind en ijs
Verwering en erosie
Bij verwering valt een stuk steen uit elkaar.
Op zijn eigen plek.
Er is geen sprake van transport (verplaatsing)
Bij erosie wordt een gesteente afgesleten.
Er is transport van sedimenten nodig (verplaatsing)
Gletsjers
Erosie door Gletsjers (ijs)
v-dal u-dal
U-dal of V-dal?
U-dal of V-dal?
U-dal of V-dal?
U-dal of V-dal?
wat is een gletsjer
ijsmassa die een u dal uit schuurt
ijsmassa die een v dal uit schuurt
iets in de bergen
ijsmassa in hooggebergten die langzaam verschuift
Een exogene kracht is erosie, wat is er nodig voor erosie?
Wind, water of ijs
Materiaal in wind water of ijs
Hoge temperaturen
Gesteente
Is hier sprake van verwering of erosie?
Verwering
Erosie
Bij erosie
valt gesteente uit elkaar in kleine brokjes
wordt verweringsmateriaal door een schurende werking meegenomen door wind water of ijs
lost gesteente op in water of zuren
wordt gesteente achtergelaten en hoopt het op
U-dal
Gletsjer
V-dal
Rivier
V-dal
U-dal
Ontstaan door rivier
Ontstaan door gletsjer
1.3 Gesteente wordt verplaatst
3. Ik kan beschrijven hoe erosie het landschap in gebergten verandert.
4. Ik kan een rivierdal en een gletsjerdal herkennen en het verschil in ontstaan verklaren.
Vul de ontbrekende woorden in over massabewegingen en erosie
Op een steile berghelling kan los gesteente door verwering zijn afgebrokkeld. Als dit materiaal naar beneden rolt, schuift of valt, noem je dat massabewegingen. Onderaan de helling kan zo een puinhelling ontstaan. Wanneer stenen daarna in een snelstromende rivier terechtkomen, botsen en schuren ze tegen elkaar, waardoor ze meer afgerond raken. Het afslijten van gesteente door bewegend water, ijs of wind heet erosie. Een rivier maakt vaak een V-dal, terwijl een gletsjer juist een U-dal uitschuurt.
Erosie zorgt ervoor dat door het transport (door een rivier, wind en ijs) steeds kleiner wordt.
Grind
Klei
Zand
Rotsen
Vast gesteente
Zet de grondsoorten van grof naar fijn
Grof
-----
-----
-----
-----
Fijn
---->
Klei
Zand
Grind
Rotsen
Vast
gesteente
Van gesteente naar kleinere deeltjes
In een rivier worden stukken gesteente tijdens het transport steeds kleiner. In de bovenloop neemt het water bijvoorbeeld stukjes grind mee. Doordat deze tijdens een lange reis tegen elkaar botsen, vallen ze uiteindelijk uiteen in zeer kleine korrels. De korrels die uit grind ontstaan heten zand en klei. De allerkleinste deeltjes, kleiner dan 0,002 millimeter, noem je klei.
