H1 P5 L1 Laag-Nederland

H1 Landschappen

1.5 Laag-Nederland

1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolvmbo t, havoLeerjaar 2

In deze les zitten 16 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H1 Landschappen

1.5 Laag-Nederland

Vorige les

  • Paragraaf 1.4 'Hoog-Nederland'

    • Wat hebben de grote rivieren gesedimenteerd in Hoog-Nederland en over hoeveel tijd is dat gebeurd?

    • Wat zijn stuwwallen, hoe zijn ze ontstaan, waar vinden we stuwwallen en waarom daar?

    • Wat maakt Limburg bijzonder en anders dan de rest van Nederland?

Planning

  • Leerdoelen P1.5 'Laag-Nederland'

  • Uitleg

  • Opdrachten maken

Leerdoelen

Wat je gaat leren:

  • Je weet wat veen, dijken en polders zijn.

  • Je kunt op een topografische kaart de kenmerken van Laag-Nederland herkennen.

  • Je begrijpt waarom er veel klei en veen in Laag-Nederland voorkomt en hoe mensen deze gebieden bewoonbaar hebben gemaakt.

Herhaling: de grens tussen Hoog- en Laag-Nederland

  • De grens tussen hoog en laag is de zeespiegel

    • Alles boven de zeespiegel hoort bij Hoog-Nederland

    • Alles onder de zeespiegel hoort bij Laag-Nederland

Grondsoorten Laag-Nederland

  • In bron 28 staan de meest voorkomende grondsoorten van Nederland

  • Deze moet je uit je hoofd kennen en per grondsoort kunnen uitleggen wat het is en hoe het is ontstaan

  • Zand, rivierklei en löss hebben we al besproken

  • Duinzand, zeeklei en veen gaan we vandaag bespreken (aantekeningen!)

Zandduinen

  • Zoals je weet, sedimenteren de grote rivieren zand en klei in Nederland

  • Een deel van het zand komt terecht in de Noordzee

  • De golven en de stroming van de Noordzee verplaatsen dit zand langs de kust richting het noorden

  • Op plekken waar de golven en stroming minder hard zijn, wordt dit zand op het strand gesedimenteerd. Door de wind wordt het opgestuwd tot zandduinen.

Zeeklei

  • Tot ongeveer 1.000 jaar geleden had Nederland nog geen dijken

  • Daardoor was Laag-Nederland een Waddenzee - een stuk zee dat steeds volstroomt met zeewater en weer leegstroomt, weer volstroomt, weer leegstroomt, etc.

  • De zee nam klei mee landinwaarts en heeft het daar gesedimenteerd. Daarom vinden we in delen van Laag-Nederland zeeklei.

  • De Waddenzee bestaat nu nog steeds maar wij hebben deze dus kleiner gemaakt met behulp van dijken en polders en de Waddenzee uit Nederland verdrongen

Veen

Op veel plekken stroomde het zeewater wat Nederland in kwam, netjes weer terug de zee in maar:

  • Op sommige plekken bleef het zeewater liggen. Op die plekken ontstonden moerassen. Dit zijn natte gebieden waar veel planten groeien.

  • Dode planten hopen zich op de bodem op blijven liggen onder water. Daardoor kan er geen zuurstof bij, waardoor de plantenresten niet vergaan maar veranderen in veen. Veen bestaat dus uit samengeperste plantenresten.

  • Een hedendaags veenlandschap herken je nu doordat het heel vlak is en er veel slootjes liggen.

Terpen en polders

  • De mens heeft altijd al gezocht naar bescherming tegen de zee. Voordat mensen in staat waren om dijken te bouwen, bouwden ze terpen. Dit zijn verhogingen van een stuk grond met mest, klei en afval.

  • Aanleggen van sloten en molens om het gebied watervrij te houden (te pompen).

  • De oude molens zijn later vervangen door elektrische pompen.

  • Een gebied met sloten en dijken waarin de waterstand door de mens wordt geregeld, noem je een polder.

  • Voorbeelden: Flevoland (1953) en delen van Friesland en Groningen

Een terp in Noord-Nederland

Bovenaanzicht van een polder (bron 31)

Kijk zelf maar eens!

  • Ga op je iPad naar de website www.topotijdreis.nl

  • Aan de linkerkant kun je een jaartal kiezen

  • Kies eerst voor 1952

  • Kies daarna 1954

  • Welk verschil zie je?

Probeer maar eens

  • Bedenk bij elke kleur in de legenda de juiste grondsoort. Je mag je aantekeningen erbij gebruiken.

  • Schrijf ze op volgorde van boven naar beneden op, dus:

    • Lichtgeel = ...

    • Donkergroen = ...

    • Paars = ...

    • Etc

Probeer maar eens

  • Lichtgeel = zand

  • Donkergroen = zeeklei

  • Paars = veen

  • Lichtgroen = rivierklei

  • Felgeel = duinzand

  • Bruin = löss

De volgende keer

  • Ga je bij elke grondsoort opschrijven hoe deze is ontstaan/in Nederland is gekomen


  • Lichtgeel = zand

  • Donkergroen = zeeklei

  • Paars = veen

  • Lichtgroen = rivierklei

  • Felgeel = duinzand

  • Bruin = löss

Aan de slag!

  • Maak de opdrachten van paragraaf 1.5

  • Je werkt in tweetallen, fluisterend. Maak gebruik van de Grote Bosatlas.

  • Hulp nodig? Steek je vinger op

  • Tijd: tot het einde van deze les

  • Uitkomst: zie leerdoelen

  • Klaar? Maak de extra opdrachten of ga bezig voor een ander vak.

Leerdoelen

Wat je gaat leren:

  • Je weet wat veen, dijken en polders zijn.

  • Je kunt op een topografische kaart de kenmerken van Laag-Nederland herkennen.

  • Je begrijpt waarom er veel klei en veen in Laag-Nederland voorkomt en hoe mensen deze gebieden bewoonbaar hebben gemaakt.