Stevigheid en beweging
Stevigheid en beweging
Deze slide heeft geen instructies
Thema 4 – stevigheid en beweging
Overzicht van de thema
paragraaf 1: het skelet van de mens
paragraaf 2: kraakbeenweefsel en beenweefsel
paragraaf 3: beenverbindingen
paragraaf 4: spieren
paragraaf 5: houding en beweging
paragraaf 6: blessures
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 1 (skelet van de mens): leerdoelen
Je kunt de botten benoemen in een afbeelding van het skelet
Je kunt de functies van het skelet noemen
Je kunt pijpbeenderen en platte beenderen onderscheiden en kenmerken ervan noemen
Deze slide heeft geen instructies
Vragen bij paragraaf 5.1: stevigheid en beweging
Welke drie hoofdonderdelen heeft het lichaam van een mens volgens de tekst?
Hoe heet de groep botten die samen het hoofd vormen?
Welke botten vormen samen de borstkas? Noem er minimaal twee
Welke botten horen bij de schoudergordel en welke bij de bekkengordel?
Hoeveel functies heet het skelet volgens de tekst?
Noem twee functies van het skelet en leg er 1 kort uit met een voorbeeld uit de tekst
welke organen worden beschermd door de ribben?
Wat is het verschil tussen pijpbeenderen en platte beenderen?
Waar in het lichaam komen pijpbeenderen vooral voor en wat it erin?
Noem 2 voorbeelden van platte beenderen en leg uit wat erin zit.
minute
second
1: hoofd, romp, ledematen.
2. schedelbeenderen
3: borstwervels, ribben en borsteen
4: schoudergordel: schouderbladen, sleutelbeenderen / bekkengordel = heupbeenderen
5: 4 functies
6: bescherming/vormgeven/bewegen/ stevigheid.
7: longen / hart
8: pijpbeenderen; langwerpige botten / platte beenderen plat
9: ledematen: rood benmerg / mergholte (geel beenmerg)
10: ribben , schouderbladen. rood beenmerg
Het skelet van de mens.
Botten (beenderen) stevig onderdeel van het bottenstelsel
Skelet geraamte
Drie onderdelen: hoofd / romp / ledematen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een functie van het skelet?
harde onderdelen in je lichaam
kunnen bewegen
geeft bepaalde kracht
sterk kunnen zijn
Deze slide heeft geen instructies
Welke botten zijn pijpbeenderen?
Ribben
Armen en benen
Schedel
Deze slide heeft geen instructies
Wat bevindt zich in de holtes van botten?
Bloedvaten
Rood beenmerg
Zenuwen
Deze slide heeft geen instructies
Welke beenderen zijn platte beenderen?
Armen en benen
Handen en voeten
Schedel en romp
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de functie van geel beenmerg?
Bescherming van organen
Productie van rode bloedcellen
Opslagplaats vet voor in nood
Deze slide heeft geen instructies
Typen botten (pijpbeenderen en platte beenderen)
Pijpbeenderen ledematen (armen en benen)
-Holtes (rond) gevuld met rood beenmerg
- Geel beenmerg (opslagplaats vet voor in nood)
Platte beenderen scheden en romp
- Rood beenmerg
Deze slide heeft geen instructies
Functies van het skelet
4 functies
1; stevigheid geven aan je lichaam
2; vorm geven aan je lichaam
3; bescherming aan bepaalde organen; longen en hart
4; zorgt voor beweging
Deze slide heeft geen instructies
Maakwerk
opdracht 1
opdracht 2
opdracht 3
opdracht 5
opdracht 6
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 2 (kraakbeenweefsel en beenweefsel); leerdoelen
1.
2.
Je kunt kenmerken van kraakbeenweefsel en beenweefsel noemen en de delen ervan benoemen in een afbeelding
Je kunt beschrijven hoe de samenstelling van botten verandert tijdens het leven
Deze slide heeft geen instructies
Botten bestaat uit
Kraakbeenweefsel
oorschelp, neus
Tussencelstof: Lijmstof
Beenweefsel
armen, benen, ribben
Tussencelstof: Kalkzouten
Deze slide heeft geen instructies
Maakwerk
Paragraaf 2:
opdracht 1
opdracht 2
opdracht 4
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 3 (beenverbindingen); leerdoelen
Je kunt vier beenverbindingen onderscheiden
Je kunt delen van een gewricht noemen met hun functies
Je kunt de bouw en werking van drie typen gewrichten onderscheiden
Deze slide heeft geen instructies
Vier typen verbindingen
Vergroeid
Naad
Kraakbeen
Gewirichten
Deze slide heeft geen instructies
Verbinding van een gewricht
Gewrichtskogel
Gewrichtskom
Gewrichtskapsel
Gewrichtssmeer
Kapselbanden
Deze slide heeft geen instructies
Type gewrichten
Kogelgewricht
Rolgewricht
Scharniergewricht
Deze slide heeft geen instructies
leervragen: paragraaf 3 (beenverbindingen)
Noem de vier manieren waarop botten met elkaar verbonden kunnen zijn.
Welke twee beenverbindingen zorgen ervoor dat geen beweging mogelijk is?
Bij welke beenverbinding is een beetje beweging mogelijk en waarom is dat nodig?
Wat is een gewricht en welke twee botdelen horen daarbij?
Waarom zit er een kraakbeenlaagje op de gewrichtskogel en de gewrichtskom?
Wat is de functie van:
het gewrichtskapsel
het gewrichtssmeer?
Wat is de functie van kapselbanden rondom een gewricht?
Deze slide heeft geen instructies
leervragen: paragraaf 3 (beenverbindingen)
Wat is een kogelgewricht en hoe kan dit gewricht bewegen?
Wat is een rolgewricht en wat voor beweging hoort daarbij?
Wat is een scharniergewricht en hoe beweegt dit type gewricht?
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 4 (spieren); leerdoelen
Je kunt de bouw en werking van spieren beschrijven
Deze slide heeft geen instructies
Spierstelsel
Stevig laag om de botten
Verbinding met botten
Alle spieren bij elkaar = spierenstesel
Deze slide heeft geen instructies
Bouw van een spier (waar het uit bestaat)
Spierbundels
Spiervezels
Bindweefsel
Spierschede
Pezen
Deze slide heeft geen instructies
Aanhechtingplaats
Pezen = verbinding tussen spieren en botten
aanhechtingplaats
Spier trekt samen, pezen niet! (zie afbeelding hiernaast)
Deze slide heeft geen instructies
Antagonistisch paar
Spieren die tegenover elkaar liggen en werken
Armbuigspier en armtrekspier
Dijbeen en achterdijbeen
Deze slide heeft geen instructies
Welke spieren zorgen ervoor dat je je lichaam kunt bewegen ?
Hartspieren
Gladde spieren
Skeletspieren
Spierscheden
Deze slide heeft geen instructies
Hoe noem je alle skeletspieren samen?
Het zenuwstelsel
Het spierstelsel
Het beenderstelsel
Het bloedvatenstelsel
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de juiste volgorde van groot naar klein in de bouw van een spier?
Spier → spiervezel → spierbundel
Spier → spierbundel → spiervezel
Spiervezel → spier → spierbundel
Spierbundel → spier → spiervezel
Deze slide heeft geen instructies
Waarom bevat 1 spiervezel veel celkernen?
Omdat het bindweefsel dat nodig heeft
Omdat een spiervezel uit veel samengesmolten spiercellen bestaat
Omdat de pees dit veroorzaakt
Omdat zenuwen daarin eindigen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de functie van bindweefsel in een spier?
Zorgen voor beweging
Zorgen voor energie
Stevigheid geven aan de spier
Zenuwimpulsen doorgeven
Deze slide heeft geen instructies
Waaruit ontstaan de pezen?
Uit spiervezels
Uit zenuwcellen
Uit bindweefsel van de spierschede
Uit botweefsel
Deze slide heeft geen instructies
Wat gebeurt er met een spier al deze samentrekt?
De spier wordt langer en dunner
De spier wordt korter en dikker
De spier blijft even groot
De pees trekt samen
Deze slide heeft geen instructies
waarom heb je altijd twee spieren nodig om een bot te bewegen?
Omdat spieren alleen kunnen ontspannen
Omdat spieren alleen kunnen samentrekken
Omdat pezen kunnen duwen
Omdat botten niet kunnen bewegen
Deze slide heeft geen instructies
Welke spier buigt in de bovenarm?
Triceps
Spierschede
Biceps
Pees
Deze slide heeft geen instructies
Hoe noem je twee spieren die een tegengestelde werking hebben?
Een spierbundel
Samenwerking skelet
Antagonistisch paar
Pezen
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 5 (houding en beweging); leerdoelen
Je kunt aangeven wat een goede lichaamshouding is en hoe je hiermee rugklachten kunt voorkomen
Je kunt uitleggen dat lichaamsbeweging goed is voor je gezondheid
Deze slide heeft geen instructies
Wervelkolom
Wervels = stukje bot waar rugspier aan vast zit
Tussenwervelschijf = stukje kraakje tussen de wervels
Kraakbeen buigzaam lijmstof
Dubbele S-vorm = gebogen vorm van de wervelkolom
Deze slide heeft geen instructies
Rontgenfoto wervelkolom
Deze slide heeft geen instructies
Lichaamshouding
Verkeerde lichaamshouding wervelkolom scheef overbelasting spierpijn ofwel kramp
Gebogen rug te veel druk aan een kant bochel
Deze slide heeft geen instructies
Beweging
Spieren en botten in werking
Voordelen;
1. minder kans op suikerziekte
2. conditie opbouwen fit zijn
3. getrainde spieren raken minder snel overbelast spieropbouw
4. sterke rug en buikspieren minder rugpijn
5. ontspanning hormonen komen vrij
Deze slide heeft geen instructies
Maakwerk
Opdracht 1 t/m 6 (6d en 6d hoeft niet), bladzijde; 36 t/m 39
Deze slide heeft geen instructies
Leervragen paragraaf 5: Lichaamshouding en beweging
1. Uit welke onderdelen bestaat de wervelkolom en wat is de functie van de tussenwervelschijven?
2. Waarom heeft de wervelkolom een dubbele S-vorm en wat is het voordeel daarvan?
3. Leg uit hoe een verkeerde lichaamshouding kan leiden tot nek- en rugklachten.
4. Waarom vergroot langdurig naar beneden kijken op een smartphone of laptop de kans op rugproblemen?
5. Noem drie voordelen van regelmatige lichaamsbeweging voor je gezondheid.
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Paragraaf 6 (blessures); leerdoelen
Je kunt van enkele blessures beschrijven wat er aan de hand is
Je kunt beschrijven hoe je blessures kunt voorkomen
Deze slide heeft geen instructies
Blessures aan de spieren
Meest voorkomende = spierpijn
Twee oorzaken; te lang op een zelfde positie blijven of overbelast raken
Overbelast; na een grote inspanning / spieren krijgen een shock (spierpijn 1 week)
RSI = klachten die ontstaan bij constant zelfde bewegingen maken tenniselleboog ontstoken pezen
Deze slide heeft geen instructies
Verschillende soorten blessures
Blessures aan botten botbreuken
Voetbalknieblessure
Kneuzing
Verzwikking
Ontwrichting
Deze slide heeft geen instructies
Botbreuken
Botbreuk = gebroken bot
Behandeling = gips schroeven/platen
Deze slide heeft geen instructies
Voetbalknie
Scheurtje bij het meniscus
Behandeling: voldoende rust of operatief meniscus verwijderen
Deze slide heeft geen instructies
Kneuzing
Oorzaak; vallen, stoot of ongelukje
Schade onder de huid bloed lekt rondom het weefsel blauwe plek (blauw, paars, groen of rood)
Bloed wordt na een periode door het lichaam zelf afgebroken
Behandeling: rust, ijs (minder zwelling), pijnstillers
Deze slide heeft geen instructies
Verzwikking
Gewichtskapsel en kapselbanden rekken uit door verkeerde beweging
Rust, ijs, pijnstillers, fysiotherapie, bewegen na de acute fase
Deze slide heeft geen instructies
Ontwrichting
Gewrichtskogel schiet uit de gewrichtskom
Behandeling: arts zet het weer op zijn plek
Deze slide heeft geen instructies
Maakwerk
Opdracht 1 t/m 7 bladzijde: 43 tot en met 46
Deze slide heeft geen instructies
leervragen paragraaf 6: Blessures en preventie
Wat is een blessure en bij welke activiteiten ontstaan blessures meestal?
Leg uit wat een tenniselleboog is en waardoor deze blessure ontstaat.
Wat betekent RSI en waardoor kunnen RSI-klachten ontstaan?
Wat gebeurt er bij een botbreuk en hoe kan een botbreuk behandeld worden?
Wat is een voetbalknie en welke onderdelen van de knie kunnen daarbij beschadigd raken?
Wat is een kneuzing en waardoor ontstaat een blauwe plek?
Wat is het verschil tussen een verzwikking (verstuiking) en een ontwrichting?
Waarom helpt een warming-up bij het voorkomen van sportblessures?
Wat is het doel van een cooling-down na het sporten?
Deze slide heeft geen instructies