thema 5 - stevigheid en beweging (p 1, 2, 3 en 4, 5 en 6)

Stevigheid en beweging

1 / 54
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 3

In deze les zitten 54 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 80 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Stevigheid en beweging

Deze slide heeft geen instructies

Thema 4 – stevigheid en beweging

Overzicht van de thema

  • paragraaf 1: het skelet van de mens

  • paragraaf 2: kraakbeenweefsel en beenweefsel

  • paragraaf 3: beenverbindingen

  • paragraaf 4: spieren

  • paragraaf 5: houding en beweging

  • paragraaf 6: blessures

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 1 (skelet van de mens): leerdoelen

  1. Je kunt de botten benoemen in een afbeelding van het skelet


  1. Je kunt de functies van het skelet noemen


  1. Je kunt pijpbeenderen en platte beenderen onderscheiden en kenmerken ervan noemen

Deze slide heeft geen instructies

Vragen bij paragraaf 5.1: stevigheid en beweging

  1. Welke drie hoofdonderdelen heeft het lichaam van een mens volgens de tekst?

  2. Hoe heet de groep botten die samen het hoofd vormen?

  3. Welke botten vormen samen de borstkas? Noem er minimaal twee

  4. Welke botten horen bij de schoudergordel en welke bij de bekkengordel?

  5. Hoeveel functies heet het skelet volgens de tekst?

  6. Noem twee functies van het skelet en leg er 1 kort uit met een voorbeeld uit de tekst

  7. welke organen worden beschermd door de ribben?

  8. Wat is het verschil tussen pijpbeenderen en platte beenderen?

  9. Waar in het lichaam komen pijpbeenderen vooral voor en wat it erin?

  10. Noem 2 voorbeelden van platte beenderen en leg uit wat erin zit.

20

minute

00

second

1: hoofd, romp, ledematen.

2. schedelbeenderen

3: borstwervels, ribben en borsteen

4: schoudergordel: schouderbladen, sleutelbeenderen / bekkengordel = heupbeenderen

5: 4 functies

6: bescherming/vormgeven/bewegen/ stevigheid.

7: longen / hart

8: pijpbeenderen; langwerpige botten / platte beenderen plat

9: ledematen: rood benmerg / mergholte (geel beenmerg)

10: ribben , schouderbladen. rood beenmerg

Het skelet van de mens.

  • Botten (beenderen)  stevig onderdeel van het bottenstelsel


  • Skelet  geraamte


  • Drie onderdelen: hoofd / romp / ledematen





Deze slide heeft geen instructies

Wat is een functie van het skelet?

A

harde onderdelen in je lichaam

B

kunnen bewegen

C

geeft bepaalde kracht

D

sterk kunnen zijn

Deze slide heeft geen instructies

Welke botten zijn pijpbeenderen?

A

Ribben

B

Armen en benen

C

Schedel

Deze slide heeft geen instructies

Wat bevindt zich in de holtes van botten?

A

Bloedvaten

B

Rood beenmerg

C

Zenuwen

Deze slide heeft geen instructies

Welke beenderen zijn platte beenderen?

A

Armen en benen

B

Handen en voeten

C

Schedel en romp

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de functie van geel beenmerg?

A

Bescherming van organen

B

Productie van rode bloedcellen

C

Opslagplaats vet voor in nood

Deze slide heeft geen instructies

Typen botten (pijpbeenderen en platte beenderen)

  • Pijpbeenderen  ledematen (armen en benen)


-Holtes (rond) gevuld met rood beenmerg

- Geel beenmerg (opslagplaats vet voor in nood)


  • Platte beenderen  scheden en romp

- Rood beenmerg

Deze slide heeft geen instructies

Functies van het skelet

  • 4 functies


  • 1; stevigheid geven aan je lichaam


  • 2; vorm geven aan je lichaam


  • 3; bescherming aan bepaalde organen; longen en hart


  • 4; zorgt voor beweging



Deze slide heeft geen instructies

Maakwerk

  • opdracht 1

  • opdracht 2

  • opdracht 3

  • opdracht 5

  • opdracht 6

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 2 (kraakbeenweefsel en beenweefsel); leerdoelen

1.

2.

Je kunt kenmerken van kraakbeenweefsel en beenweefsel noemen en de delen ervan benoemen in een afbeelding



Je kunt beschrijven hoe de samenstelling van botten verandert tijdens het leven

Deze slide heeft geen instructies

Botten bestaat uit

  • Kraakbeenweefsel

  • oorschelp, neus

  • Tussencelstof: Lijmstof




  • Beenweefsel

  • armen, benen, ribben

  • Tussencelstof: Kalkzouten

Deze slide heeft geen instructies

Maakwerk

  • Paragraaf 2:

  • opdracht 1

  • opdracht 2

  • opdracht 4

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 3 (beenverbindingen); leerdoelen

  • Je kunt vier beenverbindingen onderscheiden


  • Je kunt delen van een gewricht noemen met hun functies


  • Je kunt de bouw en werking van drie typen gewrichten onderscheiden

Deze slide heeft geen instructies

Vier typen verbindingen

  • Vergroeid



  • Naad



  • Kraakbeen



  • Gewirichten

Deze slide heeft geen instructies

Verbinding van een gewricht

  • Gewrichtskogel


  • Gewrichtskom


  • Gewrichtskapsel


  • Gewrichtssmeer


  • Kapselbanden


Deze slide heeft geen instructies

Type gewrichten

  • Kogelgewricht



  • Rolgewricht



  • Scharniergewricht

Deze slide heeft geen instructies

leervragen: paragraaf 3 (beenverbindingen)

  1. Noem de vier manieren waarop botten met elkaar verbonden kunnen zijn.

  2. Welke twee beenverbindingen zorgen ervoor dat geen beweging mogelijk is?

  3. Bij welke beenverbinding is een beetje beweging mogelijk en waarom is dat nodig?

  4. Wat is een gewricht en welke twee botdelen horen daarbij?

  5. Waarom zit er een kraakbeenlaagje op de gewrichtskogel en de gewrichtskom?

  6. Wat is de functie van:

    • het gewrichtskapsel

    • het gewrichtssmeer?

  7. Wat is de functie van kapselbanden rondom een gewricht?

Deze slide heeft geen instructies

leervragen: paragraaf 3 (beenverbindingen)

  1. Wat is een kogelgewricht en hoe kan dit gewricht bewegen?

  2. Wat is een rolgewricht en wat voor beweging hoort daarbij?

  3. Wat is een scharniergewricht en hoe beweegt dit type gewricht?

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 4 (spieren); leerdoelen

  • Je kunt de bouw en werking van spieren beschrijven

Deze slide heeft geen instructies

Spierstelsel

  • Stevig laag om de botten


  • Verbinding met botten


  • Alle spieren bij elkaar = spierenstesel

Deze slide heeft geen instructies

Bouw van een spier (waar het uit bestaat)

  • Spierbundels


  • Spiervezels


  • Bindweefsel


  • Spierschede


  • Pezen

Deze slide heeft geen instructies

Aanhechtingplaats

  • Pezen = verbinding tussen spieren en botten


  •  aanhechtingplaats


  • Spier trekt samen, pezen niet! (zie afbeelding hiernaast)

Deze slide heeft geen instructies

Antagonistisch paar

  • Spieren die tegenover elkaar liggen en werken


  • Armbuigspier en armtrekspier


  • Dijbeen en achterdijbeen

Deze slide heeft geen instructies

Welke spieren zorgen ervoor dat je je lichaam kunt bewegen ?

A

Hartspieren

B

Gladde spieren

C

Skeletspieren

D

Spierscheden

Deze slide heeft geen instructies

Hoe noem je alle skeletspieren samen?

A

Het zenuwstelsel

B

Het spierstelsel

C

Het beenderstelsel

D

Het bloedvatenstelsel

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de juiste volgorde van groot naar klein in de bouw van een spier?

A

Spier → spiervezel → spierbundel

B

Spier → spierbundel → spiervezel

C

Spiervezel → spier → spierbundel

D

Spierbundel → spier → spiervezel

Deze slide heeft geen instructies

Waarom bevat 1 spiervezel veel celkernen?

A

Omdat het bindweefsel dat nodig heeft

B

Omdat een spiervezel uit veel samengesmolten spiercellen bestaat

C

Omdat de pees dit veroorzaakt

D

Omdat zenuwen daarin eindigen


Deze slide heeft geen instructies

Wat is de functie van bindweefsel in een spier?

A

Zorgen voor beweging

B

Zorgen voor energie

C

Stevigheid geven aan de spier

D

Zenuwimpulsen doorgeven

Deze slide heeft geen instructies

Waaruit ontstaan de pezen?

A

Uit spiervezels

B

Uit zenuwcellen

C

Uit bindweefsel van de spierschede

D

Uit botweefsel

Deze slide heeft geen instructies

Wat gebeurt er met een spier al deze samentrekt?

A

De spier wordt langer en dunner

B

De spier wordt korter en dikker

C

De spier blijft even groot

D

De pees trekt samen

Deze slide heeft geen instructies

waarom heb je altijd twee spieren nodig om een bot te bewegen?

A

Omdat spieren alleen kunnen ontspannen

B

Omdat spieren alleen kunnen samentrekken

C

Omdat pezen kunnen duwen

D

Omdat botten niet kunnen bewegen

Deze slide heeft geen instructies

Welke spier buigt in de bovenarm?

A

Triceps

B

Spierschede

C

Biceps

D

Pees

Deze slide heeft geen instructies

Hoe noem je twee spieren die een tegengestelde werking hebben?

A

Een spierbundel

B

Samenwerking skelet

C

Antagonistisch paar

D

Pezen

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 5 (houding en beweging); leerdoelen

  • Je kunt aangeven wat een goede lichaamshouding is en hoe je hiermee rugklachten kunt voorkomen


  • Je kunt uitleggen dat lichaamsbeweging goed is voor je gezondheid

Deze slide heeft geen instructies

Wervelkolom

  • Wervels = stukje bot waar rugspier aan vast zit


  • Tussenwervelschijf = stukje kraakje tussen de wervels


  • Kraakbeen  buigzaam  lijmstof


  • Dubbele S-vorm = gebogen vorm van de wervelkolom


Deze slide heeft geen instructies

Rontgenfoto wervelkolom

Deze slide heeft geen instructies

Lichaamshouding

  • Verkeerde lichaamshouding  wervelkolom scheef  overbelasting  spierpijn ofwel kramp


  • Gebogen rug  te veel druk aan een kant  bochel


Deze slide heeft geen instructies

Beweging

  • Spieren en botten in werking


  • Voordelen;

  • 1. minder kans op suikerziekte

  • 2. conditie opbouwen  fit zijn

  • 3. getrainde spieren raken minder snel overbelast  spieropbouw

  • 4. sterke rug en buikspieren  minder rugpijn

  • 5. ontspanning  hormonen komen vrij

Deze slide heeft geen instructies

Maakwerk

  • Opdracht 1 t/m 6 (6d en 6d hoeft niet), bladzijde; 36 t/m 39

Deze slide heeft geen instructies

Leervragen paragraaf 5: Lichaamshouding en beweging

1. Uit welke onderdelen bestaat de wervelkolom en wat is de functie van de tussenwervelschijven?

2. Waarom heeft de wervelkolom een dubbele S-vorm en wat is het voordeel daarvan?

3. Leg uit hoe een verkeerde lichaamshouding kan leiden tot nek- en rugklachten.

4. Waarom vergroot langdurig naar beneden kijken op een smartphone of laptop de kans op rugproblemen?

5. Noem drie voordelen van regelmatige lichaamsbeweging voor je gezondheid.

10

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Paragraaf 6 (blessures); leerdoelen

  • Je kunt van enkele blessures beschrijven wat er aan de hand is


  • Je kunt beschrijven hoe je blessures kunt voorkomen

Deze slide heeft geen instructies

Blessures aan de spieren

  • Meest voorkomende = spierpijn


  • Twee oorzaken; te lang op een zelfde positie blijven of overbelast raken


  • Overbelast; na een grote inspanning / spieren krijgen een shock (spierpijn 1 week)


  • RSI = klachten die ontstaan bij constant zelfde bewegingen maken  tenniselleboog  ontstoken pezen

Deze slide heeft geen instructies

Verschillende soorten blessures

  • Blessures aan botten  botbreuken


  • Voetbalknieblessure


  • Kneuzing


  • Verzwikking


  • Ontwrichting

Deze slide heeft geen instructies

Botbreuken

  • Botbreuk = gebroken bot


  • Behandeling = gips  schroeven/platen

Deze slide heeft geen instructies

Voetbalknie

  • Scheurtje bij het meniscus


  • Behandeling: voldoende rust of operatief meniscus verwijderen

Deze slide heeft geen instructies

Kneuzing

  • Oorzaak; vallen, stoot of ongelukje


  • Schade onder de huid  bloed lekt rondom het weefsel  blauwe plek (blauw, paars, groen of rood)


  • Bloed wordt na een periode door het lichaam zelf afgebroken


  • Behandeling: rust, ijs (minder zwelling), pijnstillers

Deze slide heeft geen instructies

Verzwikking

  • Gewichtskapsel en kapselbanden rekken uit door verkeerde beweging


  • Rust, ijs, pijnstillers, fysiotherapie, bewegen na de acute fase

Deze slide heeft geen instructies

Ontwrichting

  • Gewrichtskogel schiet uit de gewrichtskom


  • Behandeling: arts zet het weer op zijn plek

Deze slide heeft geen instructies

Maakwerk

  • Opdracht 1 t/m 7 bladzijde: 43 tot en met 46

Deze slide heeft geen instructies

leervragen paragraaf 6: Blessures en preventie

  1. Wat is een blessure en bij welke activiteiten ontstaan blessures meestal?

  2. Leg uit wat een tenniselleboog is en waardoor deze blessure ontstaat.

  3. Wat betekent RSI en waardoor kunnen RSI-klachten ontstaan?

  4. Wat gebeurt er bij een botbreuk en hoe kan een botbreuk behandeld worden?

  5. Wat is een voetbalknie en welke onderdelen van de knie kunnen daarbij beschadigd raken?

  6. Wat is een kneuzing en waardoor ontstaat een blauwe plek?

  7. Wat is het verschil tussen een verzwikking (verstuiking) en een ontwrichting?

  8. Waarom helpt een warming-up bij het voorkomen van sportblessures?

  9. Wat is het doel van een cooling-down na het sporten?

Deze slide heeft geen instructies