Medicijnen
Keuzedeel helpende plus
Medicijnen
Keuzedeel helpende plus
Inhoud van de lessenreeks
Week 1 + 2: Wat zijn medicijnen, dosering, houdbaarheid en distibutiesysteem
vorm, indeling, doel en toedieningsvorm
Week 3 + 4: Toedieningsvormen in de praktijk, medicijnen in eigen beheer (BEM) en bewaren van medicijnen
: veilige medicatie en specifieke zorgsituaties
Lesdoelen week 1
Na deze les:
Heb je basis kennis over wat medicijnen zijn
Kun je vertellen hoe je om moet gaan met medicatie die niet op de medicatielijst staat
Heb je kennisgemaakt met soorten medicijnen en de toedienlijst
Kun je vertellen wat werkzame stof is
Hun je vertellen wat dosering en houdbaarheid zijn
Heb je kennis van distributiesystemen
Wat weet jij al over medicatie?
Soorten medicijnen en toedienlijst
Uitsluitend recept
Niet recept plichtig (UA, UAD en AV)
Alternatief
Homeopathisch
Alleen gebruiken onder medisch toezicht, voorgeschreven door arts of specialist
Relatief veilig te gebruiken zonder medisch toezicht
Worden bereid uit natuurlijke producten, zoals mineralen, planten en dieren
Kruiden, vitaminen en voedingssupplementen
Indicatie en contra-indicatie
Interactie
Bestanddelen medicijnen
Werkzame stof en hulpstoffen
Generieke naam en merknaam
Dosering en houdbaarheid
De dosering is hoe vaak per dag en hoeveel per keer een medicijn ingenomen moet worden
De dosis is hoeveel er per keer ingenomen moet worden
Houdbaarheid
LOT:Lotnummer / Batch
MFD: Manufacturing Date
Exp: Expiry Date
Distributiesystemen
Geneesmiddelendistributiesysteem (GDS)
Apotheker is verantwoordelijk
Zorgmedewerker - verantwoordelijk voor het correct
aanreiken van het juiste zakje aan de juiste patiënt op het juiste tijdstip.
Aansprakelijkheid
Losse medicatie.
Aansprakelijkheid: zorgorganisatie en de individuele zorgmedewerker.
Hoog risico op fouten.
Vorm, indeling, doel en toedieningsvorm
Hebben jullie kennis van vaste en vloeibare medicijnen
Kunnen jullie een indeling van medicijnen maken
Kunnen jullie de 5 doelen van medicijnen opnoemen
Kunnen jullie tenminste 3 toedieningsvormen opnoemen
Medicijnen in vaste & vloeibare vorm
Tabletten
Dragees
Capsules
Bruistabletten
Smelttabletten
Zetpillen
Dranken
Druppelvloeistoffen
Gels
Sprays
Klysma
Transdermale pleisters
Indeling Medicijnen
Werking: Systemisch (opgenomen in bloedbaan) en lokaal
Doel
Curatief - genezing
Symptoombestrijding - vermindert klachten
Suppletief - aanvullen
Preventief - voorkomen
Stellen diagnose - contrast of oogvloeistof
Vorm van toediening
Oraal, rectaal, vaginaal, dermaal of cutaan, transdermaal, oculair, nasaal, pulmonaal, overige toedieningsvorm, sublinguaal, via oren
Soort (antibiotica, opiaten)
Enteraal/ (via maagdarmkanaal, overig) Parenteraal (buiten het maagdarmkanaal om)
Week 3
Toedieningsvormen in de praktijk, medicijnen in eigen beheer (BEM) en bewaren van medicijnen
Inhoud
Beschrijven hoe het medicatieproces verloopt
Kunnen jullie uitleggen hoe Beoordeling Eigen beheer Medicijnen gaat
Weten jullie hoe het bewaren van medicijnen gaat
Na deze les kunnen jullie:
Het medicatieproces
Arts schrijft voor
Apotheek maakt klaar en levert af
Zorgverlener
De taken van de zorgverlener in het medicatieproces
Afspraken maken met de cliënt over de ondersteuning die nodig is bij het beheer en de inname van medicijnen
Uitzetten van de medicijnen
Aanreiken of toedienen van medicijnen
Registreren en aftekenen van medicijnen
Signaleren van knelpunten
Evalueren van de behandeling met de cliënt en de arts
BEM: Beoordelen Eigen beheer Medicijnen
Categorieën eigen beheer medicijnen
Categorie 1: cliënt besteld en gebruikt medicatie zelf
Categorie 2: zorg besteld, cliënt gebruikt medicijnen zelf
Categorie 3: cliënt besteld zelf, zorg biedt hulp bij (een deel van ) medicatie
Categorie 4: zorg besteld en biedt hulp bij (een deel van) medicatie
Categorie 5: zorg besteld, biedt hulp bij medicatie en ziet toe op inname
Regels medicatiebeheer
Wat staat er op de toedienlijst?
Naam cliënt
Naam voorschrijvend arts
Naam van elk geneesmiddel in hoofdletters
Sterkte en dosering
Dag en tijdstip inname
Korte beschrijving indicatie
Ruimte voor aftekenen van elke toediening (tijd, toediener, paraaf en bijzonderheden)
Duidelijke toedieningsvoorschriften en specifieke instructies
Omschrijving van hoe het medicijn eruit ziet
Start- en einddatum van het medicijn
Medicatie overzicht; actueel en cliëntgebonden
Voorgeschreven, ter hand gestelde, toegediende en gebruikte medicijnen (sterkte, dosering, toedieningsvorm en gebruiksperiode)
Reden van starten/ stoppen/ wijzigen medicatie
Naam voorschrijver
Gebruik van alcohol/ drugs (duur en aard) door de cliënt
Naam apotheek
Cliëntgegevens
Contra-indicaties
Allergieën en ernstige bijwerkingen die cliënt ervaren heeft
Indicaties voor de medicatie
Eventueel lab uitslagen
Veilige medicatie bewaren en specifieke zorgsituaties
Lesdoelen
Na deze les kunnen jullie:
Vertellen hoe de verschillende medicijnen bewaard moeten worden
Vertellen hoe medicijnen veilig gebruikt kunnen worden
Kunnen jullie specifieke zorgsituaties bij het gebruik van medicijnen opnoemen
Hoe bewaren van medicijnen
Vraag: wat doe je met medicijnen die niet meer gebruikt worden of die over de houdbaarheidsdatum heen zijn?
Begrippen bij veilige medicatie
Interactie
Bijwerkingen
Gewenning
Verslaving
Medicatieveiligheid achter de voordeur
Project:
Het zorgt ervoor dat je tijdig kunt zien dat een cliënt niet meer volledig zelfstandig kan omgaan met medicijnen.
Observeren en signaleren door gebruik te maken van een signaallijst
Specifieke zorgsituaties
Bijzonder zorg situaties rondom medicijnen zin:
Slikklachten
Breken of maken van medicijnen
Weigeren
Braken en diarree
Onduidelijkheid over of medicatie gegeven is: niet afgetekend, medicijn nog in bakje
Medicatiefouten
Medicatiefouten:
Voorschrijffout
Afleverfout
Toedieningsfout
Inname weigering
Alle fouten of bijna fouten moeten gemeld worden volgens de richtlijnen van de zorginstelling. Veel gebruikte systemen zijn MIC en VIM
Welke medicijnen zijn vrij verkrijgbaar?
Pijnstillers zoals paracetamol
Hormoontherapie
Bloeddrukverlagers
Antibiotica op recept
Wat betekent UAD?
Uitsluitend bij huisartsen
Uitsluitend apotheek en drogist
Uitsluitend online verkrijgbaar
Uitsluitend in supermarkten
Waar zijn AV-producten verkrijgbaar?
Alleen apotheken
Alleen ziekenhuizen
Alleen drogisterijen
Algemene verkoop locaties
Wat is een indicatie voor medicatie?
Pijnbestrijding bij ernstige pijn
Wanneer je weet dat je allergisch bent voor het medicijn
Wat is een contra-indicatie?
De reden waarvoor je het medicijn moet gebruiken
Allergie voor het medicijn
Wat is een voorbeeld van een indicatie?
Behandeling van hoge bloeddruk
Wanneer twee soorten medicatie niet verenigbaar met elkaar zijn
Wat is een mogelijke interactie met medicatie?
Geneesmiddelen verminderen elkaars effect
Geneesmiddelen zijn altijd veilig te combineren
Geneesmiddelen versterken elkaars werking
Geneesmiddelen hebben altijd dezelfde werking
Wat moet je doen bij medicatie-interacties?
Stop met alle medicatie zonder overleg
Controleer bij de apotheek
Neem meer medicatie in
Overleg met een arts
Wat geeft de houdbaarheid van een medicijn aan?
Verpakkingstype van het medicijn
Fabrikant van het medicijn
Expiratiedatum op de verpakking
Lotnummer op de verpakking
Wat betekent 'MFD'?
Medicijn Verpakking Datum
Medicijn Fabrikant Datum
Medische Factuur Datum
Manufacturing Date
Doel van medicatie toedienen
Genezing
Voorkomen
Vermindert klachten
Aanvullen
Curatief
Preventief
suppletief
symptoombestrijding
Welke medicatie kan gebruikt worden met als doel een diagnose te stellen?
Antibiotica
Oogdruppels
Contrastmiddelen
Pijnstillers
Wat is systemische medicatie?
Opgenomen in de bloedbaan
Geen bijwerkingen mogelijk
Alleen bij infecties gebruikt
Lokaal toegepast op de huid
Wat is een kenmerk van lokale medicatie?
Beïnvloedt de hele bloedcirculatie
Werkt direct op de toegepaste plek
Verspreidt zich door het lichaam
Verhoogt de bloeddruk
Wie is verantwoordelijk voor het GDS ?Geneesmiddelendistributiesysteem
Patiënt
Verzekeraar
Apotheker
Zorgmedewerker
Invuloefening
Om ervoor te zorgen dat een medicijn op de juiste plek in het lichaam terechtkomt, zijn er verschillende toedieningsvormen. De meest bekende manier is de orale toediening, waarbij de patiënt een tablet of drankje simpelweg doorslikt. Als een medicijn echter heel snel moet worden opgenomen via het slijmvlies onder de tong, noemen we dit sublinguaal.
Voor medicatie die via de anus wordt ingebracht, zoals een zetpil, gebruiken we de term rectaal. Wanneer een medicijn specifiek via de vagina wordt toegediend, spreken we van een vaginaal preparaat.
Ook voor de zintuigen zijn er specifieke termen. Medicatie voor de ogen, zoals druppels of zalf, wordt oculair toegediend. Gaan de druppels via de neus, dan is de weg nasaal. Voor klachten in de gehoorgang dienen we medicatie toe via de oren.
Bij toediening op of via de huid moeten we goed opletten. Wanneer een zalf of crème lokaal op de huid wordt gesmeerd, noemen we dit [dermaal] (of cutaan). Moet de werkzame stof echter door de huid heen in de bloedbaan terechtkomen, zoals bij een nicotinepleister, dan heet dit [transdermaal].
Ten slotte zijn er medicijnen die we inademen via de longen; dit noemen we een [pulmonale] toediening (vaak een pufje). Alle vormen die buiten het maagdarmstelsel om gaan via een injectie of infuus, vallen onder de [overige vormen], zoals een intramusculaire of subcutane injectie.
Hoeveel categorieën zijn er voor eigen beheer medicijnen?
3
4
5
6
Wat is een contra-indicatie?
Bijwerking van medicatie
Aanbeveling voor medicatiegebruik
Reden om medicatie niet te gebruiken
Verplichting tot medicatie
Wat is een indicatie voor medicatie?
Versterken van immuunsysteem
Verlengen van levensduur
Voorkomen van alle ziektes
Behandeling van een specifieke aandoening
Wat is de bewaartermijn voor tabletten?
3 maanden
1 maand
2 jaar
1 jaar
Hoe lang zijn zetpillen houdbaar?
1 jaar
3 maanden
2 jaar
1 maand
Hoe lang zijn oogdruppels houdbaar na opening?
1 jaar
2 jaar
1 maand
3 maanden
Wat kan verslaving aan medicatie veroorzaken?
Willekeurig stoppen met medicatie
Langdurig gebruik van bepaalde medicatie
Hoe kan men medicatie veilig afbouwen?
Plotseling stoppen zonder advies
Langzaam en onder begeleiding