Voltooid deelwoord in het Duits

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorDuitsMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 3

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

De les draait om het vormen van het voltooid deelwoord bij zwakke en sterke werkwoorden, met de opgegeven voorbeelden als ankerpunten.

Lesdoel

Ik kan het voltooid deelwoord vormen van zwakke en sterke werkwoorden in het Duits.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een voltooid deelwoord?

Het voltooid deelwoord gebruik je in het Duits vooral in de Perfekt (v.t.t.)en het Plusquamperfekt (v.v.t.)


Bij veel werkwoorden herken je het aan ge- aan het begin en vaak -t of -en aan het einde.


Voorbeelden:

  • gewohnt

  • gearbeitet

  • gelaufen

Houd de focus op vorming, niet op volledige tijdenleer. Noem eventueel kort dat het hulpwerkwoord vandaag niet centraal staat.

Twee hoofdgroepen

In deze les zijn er twee belangrijke groepen:

  • zwakke werkwoorden

  • sterke werkwoorden


Die twee groepen vormen hun voltooid deelwoord niet op precies dezelfde manier.

Benadruk dat leerlingen eerst de groep moeten herkennen; daarna volgt meestal vanzelf de juiste vorm.

Zwakke werkwoorden

Bij zwakke werkwoorden maak je het voltooid deelwoord meestal zo:


ge + stam + t


Voorbeelden:

  • wohnen → gewohnt

  • tanzen → getanzt

  • arbeiten → gearbeitet

Leg kort uit dat de stam meestal ontstaat door -en van het hele werkwoord af te halen.

Sterke werkwoorden

Bij sterke werkwoorden maak je het voltooid deelwoord meestal zo:


ge + stam + en


Vaak verandert ook de klinker in de stam.


Voorbeelden:

  • laufen → gelaufen

  • nehmen → genommen

Noem dat sterke werkwoorden minder voorspelbaar zijn en daarom vaak apart geleerd moeten worden.

Hoe maak je de stam?

Je begint met het hele werkwoord en haalt meestal -en weg.


Voorbeelden:

  • wohnen → wohn-

  • arbeiten → arbeit-

  • tanzen → tanz-

  • laufen → lauf-

  • nehmen → nehm-


Daarna voeg je de juiste uitgang toe.

Bij sterke werkwoorden is de zichtbare stam niet altijd genoeg om de juiste vorm te voorspellen; daar komt vaak ook een klankverandering bij.

Werkwoorden op -ieren

Een belangrijke uitzondering bij zwakke werkwoorden:


Werkwoorden op -ieren krijgen geen ge-.


Voorbeeld:

  • studieren → studiert


Alleen opnemen als compacte completering van het systeem; niet uitweiden met extra uitzonderingen.

Welke regel past meestal bij zwakke werkwoorden?

A

ge + stam + en

B

ge + stam + t

C

zonder ge- + t

D

stam + ge + en

Toetst het basisverschil tussen zwakke en sterke werkwoorden na de uitleg over de hoofdgroepen en stamvorming.

Vul de regels aan

Bij Duitse werkwoorden kijk je eerst naar de soort. Zwakke werkwoorden krijgen meestal en eindigen vaak op . Sterke werkwoorden krijgen ook vaak ge-, maar eindigen meestal op . Werkwoorden op -ieren krijgen juist .

Bij Duitse werkwoorden kijk je eerst naar de soort. Zwakke werkwoorden krijgen meestal
en eindigen vaak op
. Sterke werkwoorden krijgen ook vaak ge-, maar eindigen meestal op
. Werkwoorden op -ieren krijgen juist
-et
klankverandering
de stam
wel ge-

Correcte invulling: ge-, -t, -en, geen ge-.

wonen / wohnen

wohnen is een zwak werkwoord.


Vorming:

wohn- → ge + wohn + t → gewohnt

Koppel expliciet de Nederlandse betekenis aan het Duitse werkwoord om verwarring te voorkomen.

werken / arbeiten

arbeiten is een zwak werkwoord.


Vorming:

arbeit- → ge + arbeit + et → gearbeitet


Hier hoor je goed dat de uitgang -et nodig is voor een makkelijke uitspraak.

Leg uit dat leerlingen dit vaak als aparte uitzondering zien, maar dat het vooral een uitspraakverschijnsel is bij stammen op -t of -d.

dansen / tanzen

tanzen is een zwak werkwoord.


Vorming:

tanz- → ge + tanz + t → getanzt

Wijs erop dat niet elk zwak werkwoord op -et eindigt; meestal is gewoon -t genoeg.

lopen / laufen

laufen is een sterk werkwoord.


Vorming:

lauf- → ge + lauf + en → gelaufen


De uitgang is hier -en, niet -t.

Benadruk het onderscheid met zwakke werkwoorden: dezelfde start met ge-, maar een andere uitgang.

nemen / nehmen

nehmen is een sterk werkwoord.


Vorming:

nehm- → klankverandering → genommen


Bij sterke werkwoorden moet je de vorm vaak leren zoals hij is.

Noem dat dit een goed voorbeeld is van een sterk werkwoord waarbij niet alleen de uitgang, maar ook de stam verandert.

Welk voltooid deelwoord hoort bij arbeiten?

A

gearbeitet

B

gearbeiteten

C

gearbeitt

D

gearbten

Laat leerlingen letten op de extra -e- in de uitgang: gearbeitet.

Vul de voorbeelden aan

Wohnen is een zwak werkwoord en wordt . Arbeiten is ook zwak en wordt . Tanzen blijft zwak en wordt . Laufen is sterk en wordt .

Wohnen is een zwak werkwoord en wordt
. Arbeiten is ook zwak en wordt
. Tanzen blijft zwak en wordt
. Laufen is sterk en wordt
gelauft
getanzen
gewohnen
arbeitet

Correcte vormen: gewohnt, gearbeitet, getanzt, gelaufen.

Hoe weet je of je -t of -en gebruikt?

Bespreek dat leerlingen eerst de soort werkwoord noemen en daarna de vormingsregel toepassen: zwak → ge-...-t, sterk → ge-...-en, met aandacht voor vaste vormen bij sterke werkwoorden.

zijn / sein

sein is een veelgebruikt, onregelmatig werkwoord.


Voltooid deelwoord:

gewesen


Deze vorm volgt niet netjes een eenvoudige standaardregel.

Plaats sein apart: leerlingen kennen het vaak al, maar de vorm moet expliciet uit het hoofd geleerd worden.

hebben / haben

haben is een veelgebruikt, onregelmatig werkwoord.


Voltooid deelwoord:

gehabt


De vorm eindigt op -t, maar wordt als vaste vorm geleerd.

Eventueel kort benoemen dat haben als hulpwerkwoord vaak voorkomt, maar hier alleen de voltooiddeelwoordvorm centraal staat.

worden / werden

werden is een onregelmatig werkwoord.


Voltooid deelwoord:

geworden


Ook deze vorm leer je het best als vaste vorm.

Dit werkwoord zorgt vaak voor verwarring met worden als hulpwerkwoord of met wurde; houd de focus op geworden als voltooid deelwoord.

Overzicht van de vormen

Zwak en sterk

  • wohnen → gewohnt

  • arbeiten → gearbeitet

  • tanzen → getanzt

  • laufen → gelaufen

  • nehmen → genommen

  • sein → gewesen

  • haben → gehabt

  • werden → geworden

Onregelmatige vormen

Deze slide bundelt alle verplichte voorbeelden uit de opdracht in één overzicht voor afsluitende structurering.

Handige vuistregel

Kijk eerst naar het soort werkwoord:


  • zwak → vaak ge- ... -t

  • sterk → vaak ge- ... -en

  • onregelmatig → vorm apart leren


Zo kun je veel voltooid deelwoorden sneller herkennen en maken.

Gebruik dit als landingsslide: het doel is niet alle uitzonderingen beheersen, maar een bruikbaar eerste systeem zien.

Welk voltooid deelwoord hoort bij werden?

A

geworden

B

gewerden

C

gewerdt

D

gewesen

Controleert de vaste onregelmatige vorm van werden.

Vul het overzicht aan

Sein heeft als voltooid deelwoord . Haben wordt . Nehmen is sterk en wordt . De handige vuistregel blijft: sterk eindigt vaak op .

Sein heeft als voltooid deelwoord
. Haben wordt
. Nehmen is sterk en wordt
. De handige vuistregel blijft: sterk eindigt vaak op
gehabtet
genomen
-t
gewerden

Correcte invulling: gewesen, gehabt, genommen, -en.

Wat uit deze les ga jij het best onthouden?

Deze slide heeft geen instructies

Welke vorm vond jij het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

voltooid deelwoord - werkwoordsvorm die je onder andere gebruikt in de Perfekt

zwak werkwoord - werkwoord dat zijn voltooid deelwoord meestal vormt met ge- en -t

sterk werkwoord - werkwoord dat zijn voltooid deelwoord meestal vormt met ge- en -en

onregelmatig werkwoord - werkwoord waarvan de vorm niet netjes uit één vaste regel volgt

stam - basis van het werkwoord nadat je meestal -en hebt weggehaald

Perfekt - Duitse tijd waarin vaak een hulpwerkwoord en een voltooid deelwoord staan

Deze slide heeft geen instructies

Hausaufgaben

Machen: Aufgabe 44 t/m 46 S|59



Lernen:

Kapitel 8 Reader Idioom I



Deze slide heeft geen instructies