Les Herhaling H2

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• mavo
• Leerjaar 2

Herhaling hoofdstuk 2

Bijna tijd voor de toets!

Hoe: We gaan elk paragraaf doorlopen.

-Jullie doen mee met de LessonUp, voor elk paragraaf krijgen jullie een enkele vragen over de stof. Hierna doen jullie je laptop op een kiertje.

-Dan loop ik de stof door als jullie deze al goed beheersen en ga ik nog een stukje meer uitleggen als dat niet zo is.

• Stel vragen als je deze hebt!

§2 Bewegende platen

Wat is het gevolg van die beweging diep in de aarde?

A

Seizoenen op aarde

B

De aarde wordt warmer

C

De zeestromingen worden extremer

D

De grote aardplaten bewegen mee

Wat kan er gebeuren bij deze plaatgrens?

A

Zware aardbevingen

B

Vulkanen vormen

C

Gebergtes vormen

D

Ontstaan nieuwe aardkorst

§2 Bewegende platen

De aarde bestaat uit 4 lagen.

Binnenkern: Vaste metalen die tot wel 6000º warm worden

Buitenkern: vloeibare metalen die tot 5000º warm worden en die het aardmagnetisch veld veroorzaken.

Aardmantel: Hele grote laag die bestaat uit vloeibaar gesteente die van 1000º tot 3200º warm kan worden

Aardkorst: Dunste laag van zo een 5 tot 70 kilometer dik bestaand uit massieve blokken gesteente(aardplaten), die niet bepaald super warm wordt

De aardkorst bestaat uit losse aardplaten die verschillende kanten op bewegen.

Ze bewegen omdat ze op de aardmantel drijven die ze heel langzaam een kant op duwt

3 Plaatbewegingen

Naar elkaar toe: Platen worden tegen elkaar aangeduwd

1: De plaat van zeekorst is zwaarder en zakt onder de lichtere landplaat.

2: Twee platen van landkorst botsen, omdat ze even zwaar zijn zullen ze tegen elkaar duwen en zullen ze omhoog en omlaag gedrukt worden en zal hier een gebergte ontstaan.

Van elkaar af: Twee platen worden door stromen in de mantel uit elkaar geduwd.

Hier kan magma uit de mantel naar boven komen om, door het mixen met zeewater veranderd dit in steen en komt hier nieuwe zeekorst

Langs elkaar : Twee platen bewegen langs elkaar, doordat de platen een andere kant op bewegen of omdat ze met een andere snelheid bewegen

1

2

§3 vulkanen

Learning objective

Hoe noemen we de vorm van een vulkaan?

A

Kegel

B

Trechter

C

Berg

D

Krater

De grootste vulkaan uitbarsting in van de laatste 2 miljoen jaar is de Lake Toba uitbarsting op Indonesie(74000 jaar geleden). Deze was zo groot dat door de hoeveelheid as bijna geen zonlicht meer kon komen op grote delen van de wereld waardoor er een wereldwijde winter van wel 10 jaar was.

Wat voor soort vulkaan veroorzaakte deze uitbarsting?

A

Schildvulkaan

B

Oceanische rug

C

Stratovulkaan

D

Wat voor vulkanen komen worden aangegeven op dit plaatje?

A

Stratovulkaan

B

Oceanische rug

C

Schildvulkaan

D

Vulkanen komen niet midden in zee voor

§3 vulkanen

Bouw van vulkanen:

Bij twee platen die uit elkaar bewegen en bij een hotspot.

Bij twee platen die uit elkaar bewegen is er een opening in de aardkorst waaruit magma kan stromen.

Een hotspot is een plek in de mantel die extra heet is, hier wordt gesteente extra opgewarmd waardoor het heet genoeg is om door de korst heen te komen en dit zal in kleine laagjes een vulkaan vormen

Bij het naar elkaar toe bewegen van een continentale en oceanische plaat vormen vulkanen door het oceanische gesteente wat door het opwarmen door de aardkorst kan smelten en hier een vulkaan kan vormen. 

Twee soorten vulkanen die op verschillende plekken voorkomen

Stratovulkaan

Schildvulkaan

Stratovulkaan

Te herkennen aan de steile helling en een platte bovenkant.

Een stratovulkaan heeft zeer explosieve uitbarstingen, hierbij komt heel veel vulkanische as vrij met een enorm snelle gloedwolk en hierna komt er lava naar buiten.

Deze uitbarstingen kunnen zelfs zo heftig worden dat een groot deel van de vulkaan er afgeblazen kan worden.

Schildvulkaan

Bij het uit elkaar bewegen vormt hier een vulkanische rug, een lange lijn waar magma uit de mantel naar het oppervlak of de zeebodem kan komen. Hier vind je een vrij constant "uitbarsting", er komt magma uit de korst en dit verandert snel in gesteente door het afkoelen en het mixen met zeewater. 

 

Bij een hotspot vormt een dan meer een vulkaan

Een schildvulkaan hier heeft dan een veel minder steile helling, deze hebben geen explosieve uitbarsting maar door het extra hete magma kan het constant de vulkaan uitvloeien en is dit een stuk vloeibaarder. 

 

§4 Aardbevingen

Bij welk soort plaat bewegingen komen zware aardbevingen voor?

A

Naar elkaar toe

B

Van elkaar af

C

Langs elkaar

D

Allemaal

Wat kan geen tsunami veroorzaken

A

Aardbeving

B

Vulkaanuitbarsting

C

Aardverschuiving

D

Orkaan

§4 Aardbevingen

Doordat platen verschillende kanten op bewegen, wrijven ze tegen elkaar aan en blijven achter elkaar haken. Bij dit haken bouwt spanning op, als het gesteente deze spanning niet meer aan kan schiet dit los en veroorzaakt dit een aardbeving

We meten de kracht van een aardbeving ook en hiervoor gebruiken we de Moment Magnitude Schaal. Hierbij wordt de hoeveelheid energie die vrijkomt bij een aardbeving gemeten. Bij elke stap van 1 neemt de kracht met ongeveer 32 keer toe.

1: Een krachtige aardbeving of vulkaanuitbarsting in zee

2: Een gigantische hoeveelheid water wordt met 800 Km/U elke kant op geduwd

3: Dichterbij de kust wordt het ondiep, hier slaat de omhoog omdat het nergens anders heen kan

4: De tsunami komt aan land en richt een ravage aan tot kilometers het land

Tsunami's

Een reeks aan super snelle en krachtige golven, veroorzaakt door een aardbeving of vulkaanuitbarsing in zee

§5 Afbraak

Wat voor soort verwering zien we hier?

A

Temperatuur verschillen

B

Bevriezen van water

C

Plantengroei

D

Oplossing door water

Wat voor soort verwering zien we hier?

A

Temperatuur verschillen

B

Bevriezen van water

C

Plantengroei

D

Oplossing door water

Wat voor soort verwerings materiaal wordt er boven in de bergen veel afgezet?

A

Zand

B

Grind

C

Rotsen en stenen

D

Klei

§5 Afbraak

Bevriezen van water

Temperatuur verschillen

Als water bevriest, wordt het iets groter en harder, dit zorgt voor druk in het gesteente en zal het uit elkaar drukken

Door temperatuur verschillen groeit en krimpt gesteente en komen er kleine barsten en scheurtjes in gesteentes en breken deze uit elkaar

Verwering = het afbreken van gesteente

Dit gebeurt op meerdere manieren

Oplossing door water

Planten wortels kunnen zich in de scheurtjes en bartjes werken en deze langzaam open breken

Plantengroei

Sommige gesteentes lossen op door een mix van water en chemische stoffen

Erosie en afzetting

Erosie = het proces waarbij aarde, zand of gesteente wordt losgemaakt en verplaatst door natuurlijke krachten zoals water, wind of ijs.

Denk aan:

rivieren die oevers uitslijten, wind die zand verplaatst, of gletsjers die rotsen wegschuren.

Afzetting:

Het getransporteerde verweringsmateriaal en materiaal loskomen door erosie wordt vervolgens op een plek neergelegd, dit noemen we afzetting.

De regel van afzetting is hoe lager de transportsnelheid van water, wind of ijs hoe fijner het materiaal dat wordt afgezet. 

Is alles duidelijk?

Zijn er nog vragen?

Moeten er dingen extra uitgelegd worden?